КАЛАЙ: нускалардын айырмасы
Навигацияга өтүү
Издөөгө өтүү
No edit summary |
No edit summary |
||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type="title">КАЛАЙ</b> (лат. Stannum), Sn – <i>элементтердин мезгилдик системасынын</i> IV тобунда жайгаш­кан хим. элемент; ат. н. 50; ат. м. 118,69. Та­биятта 10 изотоптун аралашмасынан турат. Ли­тосферанын 8<sup>.</sup>10<sup>–3 </sup>%ин түзөт. К. – күмүш сыяк­туу ак, жумшак, жалтырак, ийилгич металл; эрүү t 231,9°C; кайноо t 2687°С. Химиялык бирикме­леринде II ж-а IV валенттүү. Кадимки шартта калай химиялык таасирлерге туруктуу. Абада жай кычкылданат ж-а ме­таллдын бетинде пайда болгон жука оксид кабыкча (SnO<sub>2</sub>) ан­дан ары кычкылдануудан сак­тайт. Фтор, хлор м-н кошулуп, SnF<sub>4</sub>, SnCl<sub>2 </sub>сыяктуу бирикмелер­ди пайда кылат. Күкүрт м-н ысыт­канда сульфиддер SnS, SnS<sub>2 </sub>алы­нат. Калайдын магний м-н куймасы кислотанын таасири м-н ажыратканда калий гидриди SnH - уулуу газ алынат. Азот, аммиак м-н кошулбайт. Көмүртек, кремний м-н реакцияга кирбейт. Көпчүлүк металлдар м-н куймаларды берет. Калайдын жез м-н болгон куймасы коло байыртадан бери белгилүү. Суюлтулган кислота ж-а жегичте жай эрийт. Концентрацияланган щелочто эриткенда калайлуу (H<sub>2</sub>SnO<sub>3</sub><sup>)</sup> | <b type="title">КАЛАЙ</b> (лат. Stannum), Sn – <i>элементтердин мезгилдик системасынын</i> IV тобунда жайгаш­кан хим. элемент; ат. н. 50; ат. м. 118,69. Та­биятта 10 изотоптун аралашмасынан турат. Ли­тосферанын 8<sup>.</sup>10<sup>–3 </sup>%ин түзөт. К. – күмүш сыяк­туу ак, жумшак, жалтырак, ийилгич металл; эрүү t 231,9°C; кайноо t 2687°С. Химиялык бирикме­леринде II ж-а IV валенттүү. Кадимки шартта калай химиялык таасирлерге туруктуу. Абада жай кычкылданат ж-а ме­таллдын бетинде пайда болгон жука оксид кабыкча (SnO<sub>2</sub>) ан­дан ары кычкылдануудан сак­тайт. Фтор, хлор м-н кошулуп, SnF<sub>4</sub>, SnCl<sub>2 </sub>сыяктуу бирикмелер­ди пайда кылат. Күкүрт м-н ысыт­канда сульфиддер SnS, SnS<sub>2 </sub>алы­нат. Калайдын магний м-н куймасы кислотанын таасири м-н ажыратканда калий гидриди SnH - уулуу газ алынат. Азот, аммиак м-н кошулбайт. Көмүртек, кремний м-н реакцияга кирбейт. Көпчүлүк металлдар м-н куймаларды берет. Калайдын жез м-н болгон куймасы коло байыртадан бери белгилүү. Суюлтулган кислота ж-а жегичте жай эрийт. Концентрацияланган щелочто эриткенда калайлуу (H<sub>2</sub>SnO<sub>3</sub><sup>)</sup> | ||
Ред. Текст жокСуюлтулган к-та ж-а жегичте жай эрийт. Концент. щелочто эриткенде К-луу (H<sub>2</sub>SnO<sub>2</sub>) ж-а К. (H SnO ) к-тасынын туздары (с ан тер ж-а стан атта р) пайда болот. II валенттүү К. тузда-т ит | |||
рынын Sn<sup>2+ </sup>көпчүлүгү – түссүз, сууда жакшы эриген заттар. Ал негизинен К. кенинен алы­нат. Мис., SnO ни көмүртек же көмүртек (II) | рынын Sn<sup>2+ </sup>көпчүлүгү – түссүз, сууда жакшы эриген заттар. Ал негизинен К. кенинен алы­нат. Мис., SnO ни көмүртек же көмүртек (II) | ||
оксиди м-н ка | оксиди м-н ка | ||
09:13, 30 Сентябрь (Аяк оона) 2025 -деги абалы
КАЛАЙ (лат. Stannum), Sn – элементтердин мезгилдик системасынын IV тобунда жайгашкан хим. элемент; ат. н. 50; ат. м. 118,69. Табиятта 10 изотоптун аралашмасынан турат. Литосферанын 8.10–3 %ин түзөт. К. – күмүш сыяктуу ак, жумшак, жалтырак, ийилгич металл; эрүү t 231,9°C; кайноо t 2687°С. Химиялык бирикмелеринде II ж-а IV валенттүү. Кадимки шартта калай химиялык таасирлерге туруктуу. Абада жай кычкылданат ж-а металлдын бетинде пайда болгон жука оксид кабыкча (SnO2) андан ары кычкылдануудан сактайт. Фтор, хлор м-н кошулуп, SnF4, SnCl2 сыяктуу бирикмелерди пайда кылат. Күкүрт м-н ысытканда сульфиддер SnS, SnS2 алынат. Калайдын магний м-н куймасы кислотанын таасири м-н ажыратканда калий гидриди SnH - уулуу газ алынат. Азот, аммиак м-н кошулбайт. Көмүртек, кремний м-н реакцияга кирбейт. Көпчүлүк металлдар м-н куймаларды берет. Калайдын жез м-н болгон куймасы коло байыртадан бери белгилүү. Суюлтулган кислота ж-а жегичте жай эрийт. Концентрацияланган щелочто эриткенда калайлуу (H2SnO3)
Ред. Текст жокСуюлтулган к-та ж-а жегичте жай эрийт. Концент. щелочто эриткенде К-луу (H2SnO2) ж-а К. (H SnO ) к-тасынын туздары (с ан тер ж-а стан атта р) пайда болот. II валенттүү К. тузда-т ит
рынын Sn2+ көпчүлүгү – түссүз, сууда жакшы эриген заттар. Ал негизинен К. кенинен алынат. Мис., SnO ни көмүртек же көмүртек (II) оксиди м-н ка бына келтирүүдөн алат: гыш тарапта. Кызыл-Кыя т. ж. бекетинен 15 км. SnO лы + 2C = Sn + 2CO; SnO + 2CO = Sn + 2CO . 2 2 2 Алынган К-дын 40%ы тамак-аш ө. ж-нда, подшипниктерди, басмакана куймаларын алуу, буюмдарды каңдоодо, боёк чыгарууда, сүрөт ө. ж-нда колдонулат. К-дын алтын ж-а күмүш м-н куймасынан тиш салынат.