Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
Навигацияга өтүү
Издөөгө өтүү
|
|
| 1 сап: |
1 сап: |
| '''БИОЛОГИЯЛЫК ТАЗАЛОО''' – тиричиликтен ж-а
| |
| өндүрүштөн чыккан булганч сууларды тазалоо ыкмасы. Булганч орг. заттарды (эриген ж-а эри­беген) биохим. жактан бөлүп ажыратуучу (ми­нералга айландыруучу) микроорганизмдердин иш-аракетинин негизинде жүрөт. Бул заттар микроорганизмдердин (бактериялардын) жашоо­тиричилиги үчүн керектүү азык ж-а энергия була­гы. Микроорганизмдердин демалуу процессинде орг. заттар кычкылданып, алардын тиричили­гине керектүү энергия бөлүнүп чыгат. Бул энер­гиянын бир бөлүгү клетка заттарын синтездөөгө,
| |
| б. а. бактериялардын, кыймылдуу чөгүндүлөр­дүн ж-а тазалоочу курулмалардагы суу бетин­деги организмдердин санынын көбөйүшүнө жум­шалат. Булганч суулардагы орг. бирикмелерди минералга айландырууда бактериялар катышат. Алар кычкылтекти пайдалануусуна жараша 2 топко бөлүнөт: ''аэробдор'' (демалганда сууда эри­ген кычкылтекти пайдалануучу) ж-а ''анаэроб­дор'' (эркин кычкылтек болбогон шартта жашо­очу). Булганч сууларда эриген орг. заттардан тышкары, калкып жүргөн заттар, чайырлар, майлар кездешет. Б. т-нун алдында тор, кум­тоскучтар, тундургучтар аркылуу ал заттардан сууну арылтуу зарыл. Аэробдуу Б. т. сугат жер­лерде, чыпкалоочу талааларда, биол. көлмө­лөрдө, аэротенктерде, аэрочыпкаларда жүргүзү­лөт. Мындай шарттарда микроорганизмдердин жашоо тиричилиги жогору болот. Анаэробдуу тазалоодо метатенктер (жасалма чөйрө) колдо­нулат. Тазалоочу курулмалар суунун булгануу мүнөзүнө, өлчөмүнө, жерг. шарттарга, суунун тазалык сапаттарына ж. б. жараша тандалып алынат. Толук тазалоонун натыйжасында био­хим. жактан кычкылдануучу орг. заттар сууда дээрлик калбайт. Натыйжада суунун бактерия­лык булгануусу төмөндөп, тунуктуулугу артат. Микроорганизмдердин жашоо-тиричилиги үчүн жетиштүү сандагы биол. элементтери (азот, фос­фор, калий) бар булганч суулар Б. т-дон өткөрү­лөт. Б. т-нун алдында айрым учурларда бул­ганч сууларга биогендик элементтер туздардын эритмеси түрүндө кошулат.
| |
|
| |
|
| Ад.: Канализация / Под. ред. А. И. Жукова. 4 изд. М., 1969.
| |
|
| |
|
| <p align='right'>''Э. Ахматбекова.'' </p>
| | {| class="wikitable" |
| | |Адм. бирдиктери |
| | |Аянты, миң ''км''<sup>2</sup> |
| | |Калкы, миң адам |
| | |Адм. борбору |
| | |- |
| | |П р о в и н ц и я л а р ы |
| | | |
| | | |
| | | |
| | |- |
| | |Альберта |
| | |642,3 |
| | |3416,0 |
| | |Эдмонтон |
| | |- |
| | |Британ Колумбиясы |
| | |925,2 |
| | |4190,0 |
| | |Виктория |
| | |- |
| | |Жаңы Шотландия |
| | |53,3 |
| | |7657,4 |
| | |Галифакс |
| | |- |
| | |Квебек |
| | |1365,1 |
| | |914,4 |
| | |Квебек |
| | |- |
| | |Манитоба |
| | |553,6 |
| | |1158,2 |
| | |Виннипег |
| | |- |
| | |Нью-Брансуик |
| | |71,4 |
| | |729,2 |
| | |Фредериктон |
| | |- |
| | |Ньюфаундленд ж-а |
| | | |
| | | |
| | | |
| | |- |
| | |Лабрадор |
| | |373,9 |
| | |502,0 |
| | |Сент-Жонс |
| | |- |
| | |Онтарио |
| | |917,7 |
| | |12442,8 |
| | |Торонто |
| | |- |
| | |Саскачеван |
| | |591,7 |
| | |962,7 |
| | |Режайна |
| | |- |
| | |Эдуард канзада аралы |
| | |5,7 |
| | |135,9 |
| | |Шарлоттаун |
| | |- |
| | |А й м а к т а р ы |
| | | |
| | | |
| | | |
| | |- |
| | |Нунавут |
| | |1936,1 |
| | |30,6 |
| | |Икалуит |
| | |- |
| | |Түндүк-Батыш аймак |
| | |1183,1 |
| | |43,1 |
| | |Йеллоунайф |
| | |- |
| | |Юкон |
| | |474,4 |
| | |31,0 |
| | |Уайтхорс |
| | |} |
07:57, 24 Август (Баш оона) 2025 -деги абалы
| Адм. бирдиктери
|
Аянты, миң км2
|
Калкы, миң адам
|
Адм. борбору
|
| П р о в и н ц и я л а р ы
|
|
|
|
| Альберта
|
642,3
|
3416,0
|
Эдмонтон
|
| Британ Колумбиясы
|
925,2
|
4190,0
|
Виктория
|
| Жаңы Шотландия
|
53,3
|
7657,4
|
Галифакс
|
| Квебек
|
1365,1
|
914,4
|
Квебек
|
| Манитоба
|
553,6
|
1158,2
|
Виннипег
|
| Нью-Брансуик
|
71,4
|
729,2
|
Фредериктон
|
| Ньюфаундленд ж-а
|
|
|
|
| Лабрадор
|
373,9
|
502,0
|
Сент-Жонс
|
| Онтарио
|
917,7
|
12442,8
|
Торонто
|
| Саскачеван
|
591,7
|
962,7
|
Режайна
|
| Эдуард канзада аралы
|
5,7
|
135,9
|
Шарлоттаун
|
| А й м а к т а р ы
|
|
|
|
| Нунавут
|
1936,1
|
30,6
|
Икалуит
|
| Түндүк-Батыш аймак
|
1183,1
|
43,1
|
Йеллоунайф
|
| Юкон
|
474,4
|
31,0
|
Уайтхорс
|