АНИЗОТРОПИЯ: нускалардын айырмасы
imported>Temirkan No edit summary |
imported>Gulira мNo edit summary |
||
| (5 intermediate revisions by 4 users not shown) | |||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
'''АНИЗОТРОПИЯ''' (гр. ''anisos'' – барабар эмес ж-а ''tropos'' -багыт) – чөйрөнүн | '''АНИЗОТРОПИЯ''' (гр. ''anisos'' – барабар эмес <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ''tropos'' -багыт) – чөйрөнүн физикалык (механикалык, оптикалык, магниттик, электрдик жана башка) касиеттеринин ар түрдүү багыттар боюнча бирдей эместиги. 1669-жылы ачылган. Бардык кристаллдар анизотропия касиетине ээ. Анизотропия чөйрөнүн ички түзүлүшүнө, кристаллдын түзүлүшүнө байланышкан. Кристаллдын физикалык касиетинин анизотропиясы алардын симметриясына байланыштуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> канчалык симметрия тартиби төмөн болсо, анизотропия ошончолук күчтүү болот. Мисалы, жарык куб торчолуу кристаллдан тышкары башка кристаллдар аркылуу өткөндө поляризацияланып, жарык нурунун экиге ажыроосу байкалат. Ар түрдүү багытта поляризация бирдей эмес болот. Гексогонал, тригонал <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тетрагонал симметриялуу кристаллда нурдун экиге ажыроосу симметриянын негизги огуна перпендикуляр багытта абдан жакшы байкалат; торчосу куб болгон жез кристаллынын кырларынын багыты боюнча чойсок, анын үзүлүүгө каршы бышыктыгынын чеги 1,5ᐧ10<sup>8</sup> ''Н/м2;'' ал эми куб диагоналынын багыты боюнча аткарылса бышыктык чек – 3,5ᐧ10<sup>8</sup>Н/м<sup>2</sup>ка барабар. Анизотропия серпилгичтүүлүк кубулушунда, жылуулук <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> электр өткөрүү, катуу нерсенин үн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жарык таратуусунда, ошондой эле жутуусунда байкалат. | ||
[[Категория:1-Том]] | |||
08:16, 2 Февраль (Бирдин айы) 2026 -га соңку нускасы
АНИЗОТРОПИЯ (гр. anisos – барабар эмес жана tropos -багыт) – чөйрөнүн физикалык (механикалык, оптикалык, магниттик, электрдик жана башка) касиеттеринин ар түрдүү багыттар боюнча бирдей эместиги. 1669-жылы ачылган. Бардык кристаллдар анизотропия касиетине ээ. Анизотропия чөйрөнүн ички түзүлүшүнө, кристаллдын түзүлүшүнө байланышкан. Кристаллдын физикалык касиетинин анизотропиясы алардын симметриясына байланыштуу жана канчалык симметрия тартиби төмөн болсо, анизотропия ошончолук күчтүү болот. Мисалы, жарык куб торчолуу кристаллдан тышкары башка кристаллдар аркылуу өткөндө поляризацияланып, жарык нурунун экиге ажыроосу байкалат. Ар түрдүү багытта поляризация бирдей эмес болот. Гексогонал, тригонал жана тетрагонал симметриялуу кристаллда нурдун экиге ажыроосу симметриянын негизги огуна перпендикуляр багытта абдан жакшы байкалат; торчосу куб болгон жез кристаллынын кырларынын багыты боюнча чойсок, анын үзүлүүгө каршы бышыктыгынын чеги 1,5ᐧ108 Н/м2; ал эми куб диагоналынын багыты боюнча аткарылса бышыктык чек – 3,5ᐧ108Н/м2ка барабар. Анизотропия серпилгичтүүлүк кубулушунда, жылуулук жана электр өткөрүү, катуу нерсенин үн жана жарык таратуусунда, ошондой эле жутуусунда байкалат.