ГЕОИД: нускалардын айырмасы
м (1 версия) |
No edit summary |
||
| (One intermediate revision by one other user not shown) | |||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
'''ГЕО́ИД ''' (''гео''... | '''ГЕО́ИД ''' (''гео''... жана грекче еidos – көрүнүшү) – Жердин океан жана деӊиздин (толкунсуз, агымсыз, ташкынсыз ж. б.) деӊгээл бети менен чектелип, ал беттин уландысы материктер аркылуу көӊүлдө гана болжолдоп жүргүзүлгөн мейкиндик конфигурациялык турпаты (фигурасы). Ал Жердин тегизделген турпаты катары кабыл алынган (к. схема). Геоиддин бети – оордук күчүнүн потенциалынын деӊгээли көрсөткөн беттердин бири. Ал материктердин алды боюнча божомолдуу түрдө созулуп, оордук күчүнө бардык жактан перпендикуляр болгон туюк фигураны пайда кылат. Геоиддин бети жердин физикалык бетине караганда жылмакай келет. Анткени физикалык бетте тоолор жана океан кобулдары байкалат. Геоид жөнүндө түшүнүк<br/> | ||
<br/> | |||
[[File:ГЕОИД115.png | thumb | none]] | [[File:ГЕОИД115.png | thumb | none]] | ||
Жердин фигурасын планета катары караган көптөгөн көз караштардын натыйжасында куралган. Бул терминди 1873- | Жердин фигурасын планета катары караган көптөгөн көз караштардын натыйжасында куралган. Бул терминди 1873-жылы И. Листинг сунуштаган. Геоидден нивелирдик бийиктиктер өлчөнөт. Геоиддин чегинүүсүнүн орточо чоӊдугу жакшы андалган жер сфероидине салыштырмалуу ±50 ''м''ди, ал эми максималдуу чегинүүсү Жер кыртышына жана жогорку мантиянын калыӊдыгы менен тыгыздыгына байланыштуу ± 100 ''м''ди (200 ''м''ден ашпайт) түзөт. Геоидди изилдөө – геодезиянын максаттарынын бири. Геоиддин формасы Жердин жасалма спутниктеринин жардамы аркылуу аныкталган. Азыркы ''геодезияда'' М. С. Молоденскийдин теориясына ылайык геоид квазигеоид менен алмаштырылган; ал геоидден бир аз гана айырмаланат; бирок анын аныктамасы Жердин ички түзүлүшү боюнча түшүнүктү талап кылбайт.<br/>''У. Мукамбетов.'' | ||
<br/>''У. Мукамбетов.'' | |||
[[Category: 2-том]] | [[Category: 2-том]] | ||
05:34, 9 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 -га соңку нускасы
ГЕО́ИД (гео... жана грекче еidos – көрүнүшү) – Жердин океан жана деӊиздин (толкунсуз, агымсыз, ташкынсыз ж. б.) деӊгээл бети менен чектелип, ал беттин уландысы материктер аркылуу көӊүлдө гана болжолдоп жүргүзүлгөн мейкиндик конфигурациялык турпаты (фигурасы). Ал Жердин тегизделген турпаты катары кабыл алынган (к. схема). Геоиддин бети – оордук күчүнүн потенциалынын деӊгээли көрсөткөн беттердин бири. Ал материктердин алды боюнча божомолдуу түрдө созулуп, оордук күчүнө бардык жактан перпендикуляр болгон туюк фигураны пайда кылат. Геоиддин бети жердин физикалык бетине караганда жылмакай келет. Анткени физикалык бетте тоолор жана океан кобулдары байкалат. Геоид жөнүндө түшүнүк
Жердин фигурасын планета катары караган көптөгөн көз караштардын натыйжасында куралган. Бул терминди 1873-жылы И. Листинг сунуштаган. Геоидден нивелирдик бийиктиктер өлчөнөт. Геоиддин чегинүүсүнүн орточо чоӊдугу жакшы андалган жер сфероидине салыштырмалуу ±50 мди, ал эми максималдуу чегинүүсү Жер кыртышына жана жогорку мантиянын калыӊдыгы менен тыгыздыгына байланыштуу ± 100 мди (200 мден ашпайт) түзөт. Геоидди изилдөө – геодезиянын максаттарынын бири. Геоиддин формасы Жердин жасалма спутниктеринин жардамы аркылуу аныкталган. Азыркы геодезияда М. С. Молоденскийдин теориясына ылайык геоид квазигеоид менен алмаштырылган; ал геоидден бир аз гана айырмаланат; бирок анын аныктамасы Жердин ички түзүлүшү боюнча түшүнүктү талап кылбайт.
У. Мукамбетов.