КАРКЫРА ӨРӨӨНҮ: нускалардын айырмасы
vol4>KadyrM No edit summary |
No edit summary |
||
| (One intermediate revision by one other user not shown) | |||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>КАРКЫРА ӨРӨӨНҮ</b> Ысык-Көлдүн чыгышын­да. Түндүгүнөн Кетмен ж-а Кеген тоолору, түш­түгүнөн Тескей Ала-Тоонун тармагы м-н чекте­лет. Аянты 400 <i>км</i><sup>2</sup>ге жакын. | <b type='title'>КАРКЫРА ӨРӨӨНҮ</b> Ысык-Көлдүн чыгышын­да. Түндүгүнөн Кетмен ж-а Кеген тоолору, түш­түгүнөн Тескей Ала-Тоонун тармагы м-н чекте­лет. Аянты 400 <i>км</i><sup>2</sup>ге жакын. Узундугу 80 <i>км</i>дей, туу­расы 35 <i>км</i> (жазы жери). Деңиз деңгээлинен 1800–2750 <i>м</i> бийикте. Рельефи боюнча 5 аймакка бөлү­нөт: 1) Күнгөй Ала-Тоонун жапыздаган чыгыш тарабы; 2) Тескей Ала-Тоонун каптал өрөөндөрү көп түндүк бети; 3) коо-колоттуу, Кетмен тоосу­нун каксоо адырлуу түштүк капталы; 4) Чаар-Ку­дук м-н Кегендин чаптуу, жарым чөлдүү адыр­лары; 5) Каркыра түздүгү – региондун негизин түзөт. Тоолору палеозойдун акиташ тегинен, кумдуктан ж-а граниттен, адырлары палеоген м-н неогендин кызыл чопо ж-а кум шагылдуу борпоң тектеринен, түздүгү аллювий чөкмөлөрү­нөн турат. Генезистик тиби боюнча синклинорий­грабен, структурасы Түндүк Теңир-Тоонун Ысык- Көл зонасы м-н байланыштуу. Климаты кон­тиненттик, жайы жылуу (15–16°С); январдын орточо температурасы –10...–12°С. Жылдык жаан-ча­чыны 300–450 <i>мм</i>. Шамал кышкысын батыш, жайкысын көбүнчө чыгыш тарапка согот. Суу­лары: Каркыра, Кеген ж-а Текес. Өтө шордуу | ||
түзөт. Тоолору палеозойдун акиташ тегинен, кумдуктан ж-а граниттен, адырлары палеоген м-н неогендин кызыл чопо ж-а кум шагылдуу борпоң | |||
жайкысын көбүнчө чыгыш тарапка согот. Суу­лары: Каркыра, Кеген ж-а Текес. Өтө шордуу | |||
[[File:КАРКЫРА ӨРӨӨНҮ17.png | thumb | Күнгөй Ала-Тоосунун тескей бетиндеги карагай токою.]] | [[File:КАРКЫРА ӨРӨӨНҮ17.png | thumb | Күнгөй Ала-Тоосунун тескей бетиндеги карагай токою.]] | ||
Туз-Көл бар. Өрөөн күрөң ж-а кара топурактуу. Талаа тулаңы, тескей беттеринде шалбаа, кара­гай, адырларда кургак талаа өсүмдүктөрү басым­дуу. Мал чарбасына ыңгайлуу; Кеген, Шакы­ды-Суу | Туз-Көл бар. Өрөөн күрөң ж-а кара топурактуу. Талаа тулаңы, тескей беттеринде шалбаа, кара­гай, адырларда кургак талаа өсүмдүктөрү басым­дуу. Мал чарбасына ыңгайлуу; Кеген, Шакы­ды-Суу кыштактары жайгашкан. Башкы автомобиль жолу Алматы м-н Нарын районун Кеген аркылуу байланыштырат. «Манас» эпосунда Көкөтөйдүн ашы өткөн жер катары айтылат. | ||
[[Категория:4-том, 154-203 бб]] | [[Категория:4-том, 154-203 бб]] | ||
03:19, 4 Декабрь (Бештин айы) 2025 -га соңку нускасы
КАРКЫРА ӨРӨӨНҮ Ысык-Көлдүн чыгышында. Түндүгүнөн Кетмен ж-а Кеген тоолору, түштүгүнөн Тескей Ала-Тоонун тармагы м-н чектелет. Аянты 400 км2ге жакын. Узундугу 80 кмдей, туурасы 35 км (жазы жери). Деңиз деңгээлинен 1800–2750 м бийикте. Рельефи боюнча 5 аймакка бөлүнөт: 1) Күнгөй Ала-Тоонун жапыздаган чыгыш тарабы; 2) Тескей Ала-Тоонун каптал өрөөндөрү көп түндүк бети; 3) коо-колоттуу, Кетмен тоосунун каксоо адырлуу түштүк капталы; 4) Чаар-Кудук м-н Кегендин чаптуу, жарым чөлдүү адырлары; 5) Каркыра түздүгү – региондун негизин түзөт. Тоолору палеозойдун акиташ тегинен, кумдуктан ж-а граниттен, адырлары палеоген м-н неогендин кызыл чопо ж-а кум шагылдуу борпоң тектеринен, түздүгү аллювий чөкмөлөрүнөн турат. Генезистик тиби боюнча синклинорийграбен, структурасы Түндүк Теңир-Тоонун Ысык- Көл зонасы м-н байланыштуу. Климаты континенттик, жайы жылуу (15–16°С); январдын орточо температурасы –10...–12°С. Жылдык жаан-чачыны 300–450 мм. Шамал кышкысын батыш, жайкысын көбүнчө чыгыш тарапка согот. Суулары: Каркыра, Кеген ж-а Текес. Өтө шордуу
Туз-Көл бар. Өрөөн күрөң ж-а кара топурактуу. Талаа тулаңы, тескей беттеринде шалбаа, карагай, адырларда кургак талаа өсүмдүктөрү басымдуу. Мал чарбасына ыңгайлуу; Кеген, Шакыды-Суу кыштактары жайгашкан. Башкы автомобиль жолу Алматы м-н Нарын районун Кеген аркылуу байланыштырат. «Манас» эпосунда Көкөтөйдүн ашы өткөн жер катары айтылат.