КАПИЛЛЯРДЫК КУБУЛУШ: нускалардын айырмасы
м (1 версия) |
No edit summary |
||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>КАПИЛЛЯРДЫК КУБУЛУШ</b> – ичке түтүкчөдөгү | <b type='title'>КАПИЛЛЯРДЫК КУБУЛУШ</b> – ичке түтүкчөдөгү (капиллярдагы) суюктуктардын деңгээлинин жоон түтүкчөдөгү деңгээлге салыштырганда | ||
(капиллярдагы) суюктуктардын деңгээлинин жоон түтүкчөдөгү деңгээлге салыштырганда | |||
[[File:КАПИЛЛЯРДЫК КУБУЛУШ34.png | thumb | Капилляр кубулуш­тары.]] | [[File:КАПИЛЛЯРДЫК КУБУЛУШ34.png | thumb | Капилляр кубулуш­тары.]] | ||
жогору же төмөн болушу. | жогору же төмөн болушу. Капиллярдык кубулушту биринчи жо­лу 1561-жылы <i>Леонардо да Винчи</i> ачкан. Диаметри 1 <i>мм</i>ге жакын же андан кичине түтүкчөлөр ка­пилляр деп аталат. Эгер суюктук капилляр бе­тин нымдаса, анда ал кең идиштеги деңгээлге салыштырганда жогору көтөрүлөт. Капилляр канчалык ичке болсо, идиштеги суюктук ошон­чолук жогору көтөрүлөт. Эгер суюктук түтүкчө бетин нымдабаса, анда, тескерисинче, капил- | ||
лярдагы суюктук деңгээли кенен идиштегиден төмөн болот. Капиллярда нымдоочу суюктук­тун ( | лярдагы суюктук деңгээли кенен идиштегиден төмөн болот. Капиллярда нымдоочу суюктук­тун (мисалы, айнек түтүкчөдөгү суу) бети иймек, ал эми нымдабоочу суюктуктун (айнек түтүктөгү сымап) бети томпок болот. Суюктук бетинин мындай ийрейиши, бети тегиз суюктуктун ба­сымынын түрдүүчө болушуна алып келет. Ий­мек беттүү суюктуктун басымы тегиз беттүү су­юктуктун басымынан аз. Томпок беттүү суюк­туктун басымы тегиз беттүүнүкүнөн көп. Бул болсо ичке түтүктө суюктуктун төмөндөшүнө алып келет. Капиллярдык кубулуш өсүмдүк сугарууда, жер кыр­тышында ж. б. көпшөк нерселер аркылуу су­юктукту (сууну) жайылтууда маанилүү. Ар кан­дай материалдын капиллярдык сиңирүүсү химиялык технологияда кеңири колдонулат. | ||
[[Категория:4-том, 51-100 бб]] | [[Категория:4-том, 51-100 бб]] | ||
05:17, 7 Ноябрь (Жетинин айы) 2025 -га соңку нускасы
КАПИЛЛЯРДЫК КУБУЛУШ – ичке түтүкчөдөгү (капиллярдагы) суюктуктардын деңгээлинин жоон түтүкчөдөгү деңгээлге салыштырганда
жогору же төмөн болушу. Капиллярдык кубулушту биринчи жолу 1561-жылы Леонардо да Винчи ачкан. Диаметри 1 ммге жакын же андан кичине түтүкчөлөр капилляр деп аталат. Эгер суюктук капилляр бетин нымдаса, анда ал кең идиштеги деңгээлге салыштырганда жогору көтөрүлөт. Капилляр канчалык ичке болсо, идиштеги суюктук ошончолук жогору көтөрүлөт. Эгер суюктук түтүкчө бетин нымдабаса, анда, тескерисинче, капил-
лярдагы суюктук деңгээли кенен идиштегиден төмөн болот. Капиллярда нымдоочу суюктуктун (мисалы, айнек түтүкчөдөгү суу) бети иймек, ал эми нымдабоочу суюктуктун (айнек түтүктөгү сымап) бети томпок болот. Суюктук бетинин мындай ийрейиши, бети тегиз суюктуктун басымынын түрдүүчө болушуна алып келет. Иймек беттүү суюктуктун басымы тегиз беттүү суюктуктун басымынан аз. Томпок беттүү суюктуктун басымы тегиз беттүүнүкүнөн көп. Бул болсо ичке түтүктө суюктуктун төмөндөшүнө алып келет. Капиллярдык кубулуш өсүмдүк сугарууда, жер кыртышында ж. б. көпшөк нерселер аркылуу суюктукту (сууну) жайылтууда маанилүү. Ар кандай материалдын капиллярдык сиңирүүсү химиялык технологияда кеңири колдонулат.