КАНИГУТ ҮҢКҮРҮ: нускалардын айырмасы
vol4>KadyrM No edit summary |
No edit summary |
||
| (One intermediate revision by one other user not shown) | |||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>КАНИГУТ ҮҢКҮРҮ</b> – байыртадан кен казылып | <b type='title'>КАНИГУТ ҮҢКҮРҮ</b> – байыртадан кен казылып алынуучу үңкүр. Баткен районундагы Самаркан­дек кыштагынан 18 <i>км</i> батыш тарапта, Мадыген тоосунун чыгышындагы Шадымир өрөөнүндөгү Занкур капчыгайында жайгашкан. Кыргызстанда­гы эң чоң үңкүр. Жергиликтүү калкка байыртадан эле белгилүү болуп, аны Занкур деп аташкан. Жал­пы узундугу 3000 <i>м</i>ден ашат. Эки оозу бар. Негизги оозу 9x8 <i>м</i> өлчөмүндө, тоонун түштүк-чыгыш кап- | ||
алынуучу үңкүр. Баткен | |||
[[File:КАНИГУТ ҮҢКҮРҮ19.png | thumb | Канигут үңкүрү. Баткен.]] | [[File:КАНИГУТ ҮҢКҮРҮ19.png | thumb | Канигут үңкүрү. Баткен.]] | ||
талында капчыгайга кире бериштен орун алган.<br> | талында капчыгайга кире бериштен орун алган.<br>Үңкүрдүн чыкчу оозу кирчү оозунан 50 <i>м</i> жого­ру, эң терең чуңкуру оозунан 34 <i>м</i> төмөн жай­гашкан. Анын айланасындагы аймактарды адамдар кул ээлөөчүлүк доордо эле мекендегени анык. Алгачкы илимий чалгындоо иштерин 1895-жылы март айында археология сүйүүчүлөрдүн Түрк­стан ийриминин мүчөлөрү М. С. Андреев м-н Н. Г. Маллицкий жүргүзгөн. Ташкентте ийрим­дин кезектеги отурумунда М. С. Андреев бул илимий изилдөө жөнүндө доклад жасап, Варух капчыга­йындагы аска ташты ж-а үңкүрдүн оозуна че­гилген арабча жазуулардын көчүрмөсүн көрсөт­көн. Отурумдун жыйынтыгында үңкүрдү изил­дөөнү улантуу жөнүндө чечим чыгарылган. Канигут үңкүрү советтик доордо ар тараптан изилденген. 6–7-кылымдарда үңкүрдөн коргошун, темир казылып алынган. Кокон хандыгынын мезгилинде жергиликтүү кыргыз­дар үңкүрдөн коргошун казып алып турганды­гы жөнүндө маалымат бар. «Канигут» (Ажал кени) аталышы Кокон ханы Кудаяр м-н байланыш­туу, ал өлүм жазасына тартылгандарды күмүш казып алуу үчүн үңкүргө түшүргөн. Үңкүрдүн жанында таштан салынган турак жайдын уран­дылары бар. | ||
Үңкүрдүн чыкчу оозу кирчү оозунан 50 <i>м</i> жого­ру, эң терең чуңкуру оозунан 34 <i>м</i> төмөн жай­гашкан. Анын айланасындагы аймактарды адамдар кул ээлөөчүлүк доордо эле мекендегени анык. Алгачкы | |||
үңкүрдөн коргошун, темир казылып алынган. Кокон хандыгынын мезгилинде | |||
[[Категория:4-том, 51-100 бб]] | [[Категория:4-том, 51-100 бб]] | ||
08:08, 5 Ноябрь (Жетинин айы) 2025 -га соңку нускасы
КАНИГУТ ҮҢКҮРҮ – байыртадан кен казылып алынуучу үңкүр. Баткен районундагы Самаркандек кыштагынан 18 км батыш тарапта, Мадыген тоосунун чыгышындагы Шадымир өрөөнүндөгү Занкур капчыгайында жайгашкан. Кыргызстандагы эң чоң үңкүр. Жергиликтүү калкка байыртадан эле белгилүү болуп, аны Занкур деп аташкан. Жалпы узундугу 3000 мден ашат. Эки оозу бар. Негизги оозу 9x8 м өлчөмүндө, тоонун түштүк-чыгыш кап-
талында капчыгайга кире бериштен орун алган.
Үңкүрдүн чыкчу оозу кирчү оозунан 50 м жогору, эң терең чуңкуру оозунан 34 м төмөн жайгашкан. Анын айланасындагы аймактарды адамдар кул ээлөөчүлүк доордо эле мекендегени анык. Алгачкы илимий чалгындоо иштерин 1895-жылы март айында археология сүйүүчүлөрдүн Түркстан ийриминин мүчөлөрү М. С. Андреев м-н Н. Г. Маллицкий жүргүзгөн. Ташкентте ийримдин кезектеги отурумунда М. С. Андреев бул илимий изилдөө жөнүндө доклад жасап, Варух капчыгайындагы аска ташты ж-а үңкүрдүн оозуна чегилген арабча жазуулардын көчүрмөсүн көрсөткөн. Отурумдун жыйынтыгында үңкүрдү изилдөөнү улантуу жөнүндө чечим чыгарылган. Канигут үңкүрү советтик доордо ар тараптан изилденген. 6–7-кылымдарда үңкүрдөн коргошун, темир казылып алынган. Кокон хандыгынын мезгилинде жергиликтүү кыргыздар үңкүрдөн коргошун казып алып тургандыгы жөнүндө маалымат бар. «Канигут» (Ажал кени) аталышы Кокон ханы Кудаяр м-н байланыштуу, ал өлүм жазасына тартылгандарды күмүш казып алуу үчүн үңкүргө түшүргөн. Үңкүрдүн жанында таштан салынган турак жайдын урандылары бар.