ЖҮЗ ААРЧЫ: нускалардын айырмасы
No edit summary |
No edit summary |
||
| (5 intermediate revisions by 2 users not shown) | |||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>ЖҮЗ ААРЧЫ</b> – тазалык максатында пайдала­нылуучу кол жоолук. Жүз аарчылардын бети сайма­ланып, жээктери кооздолуп жасалган. Кыз-ке­линдердин саймачылыгы жана уздугу жүз аарчы | [[Файл:Жүз.jpg|frameless|border|right]]<b type='title'>ЖҮЗ ААРЧЫ</b> – тазалык максатында пайдала­нылуучу кол жоолук. Жүз аарчылардын бети сайма­ланып, жээктери кооздолуп жасалган. Кыз-ке­линдердин саймачылыгы жана уздугу жүз аарчы жа­соодон башталган. Жүз аарчы 30–40 <i>см</i> өлчөмүндөгү ак же түстүү жука кездемеден, жибектен жа­салган. Анын кырка четтери, бурчтары ар кыл сайма менен көркөмдөлүп, жээктери тордолуп, ча­чыланып, кээде майда [[шуру]], [[бермет]] бастыры­лып кооздолгон. Кыргыз кыз-келиндери өз ур­матын, сыйын, ал тургай сырдаштык сезимде­рин билдирген белек буюм катары жигиттерге тартуулаган. Жүз аарчы кээде дасторомол, кол жоо­лук, бет аарчы деп да аталат. Жазуу түрүндө алгач М. [[Кашгари]]нин сөздүгүндө (XI к.) «улату» түрүндө кезигет. Бул сөздүн анча өзгөрүлбөгөн түрүн («лата», «латта» – кездеменин кесиндиси, чүпүрөк, жамаачы) В. [[Радлов]] XIX к. таранчы (Иле уйгурлары) жана [[чагатай]] диалектилеринен жолуктурган. В. В. [[Бартольд]] байыркы доордон орто кылымдарга чейин антикалык [[Греция]] жана [[мусулман]] дүйнөсүндө жүз аарчы колдонулбай; европалыктар аны XV к. [[Кытай]], ошондой эле [[Япония]] менен байланыш түзгөндөн кийин гана колдоно баштаганын эскерткен. | ||
[[ | |||
Ад.: Турганбаев Э. Өзгөрүлүп – өзгөрүлбөгөн байыркы кыргыз тили. //«Терминология», «ономастика» – коом жана мезгил: илимий баяндамалар жыйнагы. Б., 2024. | |||
[[Категория:3-том, 327-448 бб]] | [[Категория:3-том, 327-448 бб]] | ||
03:28, 22 Август (Баш оона) 2025 -га соңку нускасы
ЖҮЗ ААРЧЫ – тазалык максатында пайдаланылуучу кол жоолук. Жүз аарчылардын бети саймаланып, жээктери кооздолуп жасалган. Кыз-келиндердин саймачылыгы жана уздугу жүз аарчы жасоодон башталган. Жүз аарчы 30–40 см өлчөмүндөгү ак же түстүү жука кездемеден, жибектен жасалган. Анын кырка четтери, бурчтары ар кыл сайма менен көркөмдөлүп, жээктери тордолуп, чачыланып, кээде майда шуру, бермет бастырылып кооздолгон. Кыргыз кыз-келиндери өз урматын, сыйын, ал тургай сырдаштык сезимдерин билдирген белек буюм катары жигиттерге тартуулаган. Жүз аарчы кээде дасторомол, кол жоолук, бет аарчы деп да аталат. Жазуу түрүндө алгач М. Кашгаринин сөздүгүндө (XI к.) «улату» түрүндө кезигет. Бул сөздүн анча өзгөрүлбөгөн түрүн («лата», «латта» – кездеменин кесиндиси, чүпүрөк, жамаачы) В. Радлов XIX к. таранчы (Иле уйгурлары) жана чагатай диалектилеринен жолуктурган. В. В. Бартольд байыркы доордон орто кылымдарга чейин антикалык Греция жана мусулман дүйнөсүндө жүз аарчы колдонулбай; европалыктар аны XV к. Кытай, ошондой эле Япония менен байланыш түзгөндөн кийин гана колдоно баштаганын эскерткен.
Ад.: Турганбаев Э. Өзгөрүлүп – өзгөрүлбөгөн байыркы кыргыз тили. //«Терминология», «ономастика» – коом жана мезгил: илимий баяндамалар жыйнагы. Б., 2024.