ИЧ КӨБҮҮ

ИЧ КӨБҮҮ , м е т е о р и з м – ичегилерде газ­дын ашыкча чогулушу. Соо кишинин карыны м-н ичегисинде бир аз газ болот. Ал ичегинин тонусу ж-а жыйрылуусу үчүн керек. Газ карын­га абаны көп жутканда келет ж-а ичегиде химиялык реакциянын, ферменттик процесстердин неги­зинде пайда болот. Газдын өлчөмү тамактын мүнөзүнө, кишинин кыймылына ж. б. фактор­лорго байланыштуу. Углеводу көп тамак (буур­чак, төө буурчак, кара нан ж. б.) м-н тамактан­ганда дени соо кишилердин да ичи көбүшү мүмкүн. Ич кэбүү көп оорулардын (ич катуу, не­вроз, колит, перитонит) белгиси болушу ыктымал. Гастрит, панкреатит, холециститте да ич көбөт. Кишинин микроб флорасы нормасынан бузул­ганда ичегиде ириңдөө ж-а ачуу процесси жүрүп, газдын бөлүнүшүн күчөтөт. Анда ич курулдайт, толгоп ооруйт, кекиртет, ыктытып, газ чыккан­дан кийин оору басылгансыйт, кээде ич өтөт, кайра катат. Ич көбүүдө себебине жараша ар кан­дай газ чыгаруучу дарыларды колдонуп, негиз­ги ооруну дарылоо керек. Алдын алууда тамак­тануу режимин сактоо, дене тарбия ж-а спорт­ко катышуунун мааниси чоң.

Ич көбүү м а л д а – кепшөөчү малдын карынына же ичегисине жел толуп калуудан пайда болуучу ылаң. Көбүнчө уй ылаңдайт. Ылаң айрым учурда катуу кар­майт, кээде өнөкөт түрүндө болот. Катуу карма­ган түрү мал ачыган же бузулган тоют жегенде, кургак тоюттан чыктуу тоютка өткөндө, колдо багуудан жайытка чыгарылганда, өнөкөт түрү ичеги-карын, боор оорусунун таасиринен улам пайда болот. Тез пайда болгон жел карынды көптүрүп, анын иштешин бузат, ички кан та­мырларды, диафрагманы кысып, малдын дем алышын, кан айланышын басаңдатат. Мал кеп­шебей, чабалактайт, демигет. Убагында жардам көрсөтүлбөсө өлүмгө учурайт. Дарылоо: карын­га жел чыгаруучу зонд киргизип, ич көптүрбөөчү дары (ихтиол, формалин ж. б.) куюу. Айрым оор учурда троакар м-н карынды тешип, жел чыгарылат. Алдын алуу үчүн кепшөөчү малды тоюттандыруу эрежесин так сактоо зарыл.