ЖАНЫБЕК ХАН: нускалардын айырмасы
No edit summary |
No edit summary |
||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>ЖАНЫБЕК ХАН</b> (15-кылымдын башы – болжол | <b type='title'>ЖАНЫБЕК ХАН</b> (15-кылымдын башы – болжол менен 1470-жылдардын ичинде) – [[Казак хандыгы|Казак ханды­гы]]н негиздөөчүлөрдүн бири. Орус хандын туку­му, Барак хандын кичүү уулу. Ак Ордонун ханы Барак өлгөндө (1428), [[Дешт-и Кыпчак]]тагы бий­лик [[Абу-л-Хайр]] ханга өтүп, 1457-ж. Чыганак­тын алдындагы согушта анын колу калмактар­дан жеңилип, натыйжада ич ара араздыктар­дын пайда болушу Жаныбек хандын бир тууганы Ги­рей (Керей) экөөнү өздөрүнө тийиштүү улусу менен [[Моголстан]]га кетүүгө аргасыз кылган. 1458-жылы Гирей хан көтөрүлүп, ал өлгөндө (1465–66), бий­лик Жаныбек ханга тийген. 1470-жылы көчмөн өзбектердин ханы Шайх-Хайдар өлтүрүлгөн соң, Дешт-и- Кыпчактын басымдуу бөлүгү Жаныбек хандын колунда калган. Жаныбек хандан Иренжи, Махмут, Касым, Адик, Асик, Жаныш, Таныш, Камбар, Жадик деген тогуз уул болуп, алардын ичинен өзгөчө белгилүүлөрү Касым менен Адик. 16-кылымдын аягы­нан 19-кылымга чейинки Казак хандары жалаң Жа­диктин тукумунан чыккан. Казак элинин ка­лыптана башташы ушул Жаныбек хандын мезгилине туш келет. [[Кыргыз]] элинде Жаныбек ханга байланыш­кан көптөгөн жомоктор бар. | ||
Ад.: «Тауарих-и гузида-йи нусрат нама», Бинаи, «Шайбанинама». Материалы по истории казахских ханств XV–XVIII вв. А.-А., 1969; <i>Абулгазы.</i> Родосло­вие тюрков. СПб., 1907; <i>Мырза Мухаммед Хайдар Дулати.</i> Тарих-и Рашиди. А., 1999. | Ад.: «Тауарих-и гузида-йи нусрат нама», Бинаи, «Шайбанинама». Материалы по истории казахских ханств XV–XVIII вв. А.-А., 1969; <i>Абулгазы.</i> Родосло­вие тюрков. СПб., 1907; <i>Мырза Мухаммед Хайдар Дулати.</i> Тарих-и Рашиди. А., 1999. | ||
07:35, 23 Сентябрь (Аяк оона) 2025 -га соңку нускасы
ЖАНЫБЕК ХАН (15-кылымдын башы – болжол менен 1470-жылдардын ичинде) – Казак хандыгын негиздөөчүлөрдүн бири. Орус хандын тукуму, Барак хандын кичүү уулу. Ак Ордонун ханы Барак өлгөндө (1428), Дешт-и Кыпчактагы бийлик Абу-л-Хайр ханга өтүп, 1457-ж. Чыганактын алдындагы согушта анын колу калмактардан жеңилип, натыйжада ич ара араздыктардын пайда болушу Жаныбек хандын бир тууганы Гирей (Керей) экөөнү өздөрүнө тийиштүү улусу менен Моголстанга кетүүгө аргасыз кылган. 1458-жылы Гирей хан көтөрүлүп, ал өлгөндө (1465–66), бийлик Жаныбек ханга тийген. 1470-жылы көчмөн өзбектердин ханы Шайх-Хайдар өлтүрүлгөн соң, Дешт-и- Кыпчактын басымдуу бөлүгү Жаныбек хандын колунда калган. Жаныбек хандан Иренжи, Махмут, Касым, Адик, Асик, Жаныш, Таныш, Камбар, Жадик деген тогуз уул болуп, алардын ичинен өзгөчө белгилүүлөрү Касым менен Адик. 16-кылымдын аягынан 19-кылымга чейинки Казак хандары жалаң Жадиктин тукумунан чыккан. Казак элинин калыптана башташы ушул Жаныбек хандын мезгилине туш келет. Кыргыз элинде Жаныбек ханга байланышкан көптөгөн жомоктор бар.
Ад.: «Тауарих-и гузида-йи нусрат нама», Бинаи, «Шайбанинама». Материалы по истории казахских ханств XV–XVIII вв. А.-А., 1969; Абулгазы. Родословие тюрков. СПб., 1907; Мырза Мухаммед Хайдар Дулати. Тарих-и Рашиди. А., 1999.
А. Махаева.