БАЙЛАМТА (анатомияда)

БАЙЛАМТА а н а т о м и я д а – скелет сөөктөрүн бириктирүүчү катуу, ар түрдүү формадагы тарамыш. Аны түзүүчү туташтырма ткандын мүнөзүнө жараша ийилгичтиги, чоюл­гучтугу, серпилгичтиги, бышыктыгы ар кандай болот. Бала чакта байламта серпилгич, ийилгич ке­лип, жаш өткөн сайын бул касиеттери азайып, кээде сөөккө айланышы мүмкүн. Байламта негизинен муунга жакын, муун кабында, анын тегерегин­де ар кандай багытта жайгашып, сөөктөрдү белгилүү абалда кармап, аларды ажырап кетүүдөн сактайт жана кыймылга келтирет же кыймылын азайтат. Алардын учтары сөөктүн өзгөчө дөң­чөлөрүнө бекийт. Ири байламта жамбаш, тизе, чыка­нак муундарында, ошондой эле омуртка тутумунда жайгашат. Жамбаш байламтасы айрыкча чоң мааниге ээ. Ал эки жамбаш сөөгүн куймулчакка бирикти­рип, омуртка тутуму менен тулкунун бүт салмагын көтөрүп турат. Байламта механикалык жактан бышык бо­луу менен бирге чоюлгуч касиетке ээ. Машыгуу жана көнүгүүлөрдүн натыйжасында байламтанын чоюл­гучтугу бийчилерде, гимнасттарда, акробаттар­да эң жогору болот. Байламта муундун туура эмес кый­мылынан, ага оор күч таасир эткенде чоюлуп же үзүлүп кетет. Көбүнчө кызыл ашык жана кырк муундун байламтасы жабыркайт, бул учурда муун ши­шип, ооруйт, кыймылы азаят. Байламта жабыркаган­да тезинен врачка кайрылыш керек, ага чейин муунду кыймылдатпай таңып коюу зарыл. Кеч жана туура эмес дарыланганда көпкө чейин айык­пай, муун туруксуз болуп, кайрадан чоюлушу мүмкүн.