КРИПТОН

КРИПТО́Н (лат. Kryptonum), Kr – элементтер­дин мезгилдик системасынын VIII тобунда орун алган химиялык элемент. Асыл газдарга кирет, атомдук номери 36, атомдук массасы 83,80. 1898-ж. англиялык химиктер У. Рам­зай менен М.Траверс ачкан. Криптон түссүз, жытсыз газ.
Атмосферада 3^.10^–4% болот (көлөм боюнча). Криптон 6 изо­топтун аралашмасынан турат: окистенүү дара­жасы +2. Криптондун молекуласы бир атомдон ту­рат. Тыгыздыгы 3,745 г/л³, эрүү t – 157,1°С, кай­ноо t –153,2°С. Суюк абалындагы тыгыздыгы 2,472 г/см³, ал эми катуу абалында 3,100 г/см³. Катуу криптон кубдук кристаллдык торчону, суу жана органикалык заттар менен клатраттарды пайда кылат. Криптондун фтор (KrF₂), фенол, хлороформ ж. б. менен бирикмелери алынган. К. өндүрүштө абадан алынат. ⁸⁵Kr радиоактивдүү изотобун $\beta$ –-нурун алуучу булак катары медицинада, индикатор катары коррозияны изилдөөдө ж. б-да колдо­нулат. Андан сырткары криптон электр вакуум тех­никасында, ысытылып жарык берүүчү лампа­ларды, түстүү жарнама түтүктөрүн (ак түс) тол­турууда да колдонулат. Кᒰриптон болоттон жасалган баллондо 5–10 МПа басым астында сакталат.