КОМПЛЕКСТҮҮ САНДАР: нускалардын айырмасы

Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү
м (1 версия)
No edit summary
 
(One intermediate revision by the same user not shown)
1 сап: 1 сап:
<b type='title'>КОМПЛЕКСТҮҮ САНДАР – </b><i>z=x+iy</i> түрүндөгү
<b type='title'>КОМПЛЕКСТҮҮ САНДАР – </b><i>z=x+iy</i> түрүндөгү сандар; мында <i>x</i> ж-а <i>y</i> чыныгы сандар, i= -1 мнимый бирдик. <i>x</i> – чыныгы, <i>y</i> – жалган (мни&shy;мый) бөлүгү. Комплдекс'''туу''' сандар м-н болгон амалдар <i>i</i><sup>2</sup>=–1 шар&shy;ты эсепке алынып, чыныгы сандар м-н болгон амалдардай эле аткарылат, Комплекст'''уу'''  сандардын тобу алгебралык  касиеттери боюнча сан талаасын түзөт. Комплекстүү талаада <i>n</i>-даражадагы ар кандай алгебралык теңдеме&shy;нин <i>n</i> чыгарылышы болот (тамырлардын эсеп&shy;түүлүгүн кошо эсептегенде). <i>z=x+iy</i> комплекс'''туу''' сандар геомериялык  түрдө тегиздикте абциссасы <i>x</i> ж-а ординатасы <i>y</i> болгон <i>М</i> чекитин же ошол чекитти коорди&shy;ната башталмасы м-н бириктирген <i>ОМ</i> векторун билдирет (к.чийме). Бул чиймеден комплекс'''туу''' сандардын три&shy;гонометриялык <i>z=х+iy=r</i>(соsj+sinj) же уюл коор&shy;дината <i>х=r</i> cosj, <i>y=r</i> sinj формуласы келип чыгат жана <i>x=z+</i>
сандар; мында <i>x</i> ж-а <i>y</i> чыныгы сандар, i= -1 мнимый бирдик. <i>x</i> – чыныгы, <i>y</i> – жалган (мни&shy;мый) бөлүгү. К. с. м-н болгон амалдар <i>i</i><sup>2</sup>=–1 шар&shy;ты эсепке алынып, чыныгы сандар м-н болгон амалдардай эле аткарылат, К. с-дын тобу алг. касиеттери б-ча сан талаасын түзөт. Комплекстүү талаада <i>n</i>-даражадагы ар кандай алг. теңдеме&shy;нин <i>n</i> чыгарылышы болот (тамырлардын эсеп&shy;түүлүгүн кошо эсептегенде). <i>z=x+iy</i> К. с. геом. түрдө тегиздикте абциссасы <i>x</i> жана ординатасы
<i>y</i> болгон <i>М</i> чекитин же ошол чекитти коорди&shy;ната башталмасы м-н бириктирген <i>ОМ</i> векторун билдирет (к.чийме). Бул чиймеден К. с-дын три&shy;гонометриялык <i>z=х+iy=r</i>(соsj+sinj) же уюл коор&shy;дината <i>х=r</i> cosj, <i>y=r</i> sinj формуласы келип
чыгат жана <i>x=z+</i>
[[File:КОМПЛЕКСТҮҮ САНДАР34.png | thumb | none]]
[[File:КОМПЛЕКСТҮҮ САНДАР34.png | thumb | none]]
<i>+iy=r</i> (cosj + sinj) экендиги келип
'''<i>+iy=r</i> (cosj + sinj) экендиги келип чыгат. Мында <i>r</i> ='''
чыгат. Мында <i>r</i> =
= <i>'''z''' =
= <i>z =
'''x + y</i> К.<i>x</i>мент cosj=<i>ry</i> же sinj=<i>r</i> с-дын модулу, (j) –анын аргументи деп аталат.''' '''Аргумент'''&shy;'''барабардыктарынан аныкталат. <i>z=x+iy, z=x–iy</i>''' комплекстүү тү&shy;йүндөш сандар. Комплекстуу сандар физикада, техникада ж-а география  карталарды түзүүдө ж. б. тармактарда ке&shy;ңири колдонулат.
x + y</i> К.
<i>x</i>
мент cosj=
<i>r
y</i>
же sinj=
<i>r</i>
с-дын модулу, (j)
анын аргументи деп аталат. Аргу&shy;барабардыктарынан
аныкталат. <i>z=x+iy, z=x–iy</i> комплекстүү тү&shy;йүндөш сандар. К. с. физикада, техникада ж-а геогр. карталарды түзүүдө ж. б. тармактарда ке&shy;ңири колдонулат.
[[Категория:4-том, 353-402 бб]]
[[Категория:4-том, 353-402 бб]]

13:04, 24 Декабрь (Бештин айы) 2025 -га соңку нускасы

КОМПЛЕКСТҮҮ САНДАР – z=x+iy түрүндөгү сандар; мында x ж-а y чыныгы сандар, i= -1 мнимый бирдик. x – чыныгы, y – жалган (мни­мый) бөлүгү. Комплдекстуу сандар м-н болгон амалдар i2=–1 шар­ты эсепке алынып, чыныгы сандар м-н болгон амалдардай эле аткарылат, Комплекстуу сандардын тобу алгебралык касиеттери боюнча сан талаасын түзөт. Комплекстүү талаада n-даражадагы ар кандай алгебралык теңдеме­нин n чыгарылышы болот (тамырлардын эсеп­түүлүгүн кошо эсептегенде). z=x+iy комплекстуу сандар геомериялык түрдө тегиздикте абциссасы x ж-а ординатасы y болгон М чекитин же ошол чекитти коорди­ната башталмасы м-н бириктирген ОМ векторун билдирет (к.чийме). Бул чиймеден комплекстуу сандардын три­гонометриялык z=х+iy=r(соsj+sinj) же уюл коор­дината х=r cosj, y=r sinj формуласы келип чыгат жана x=z+

+iy=r (cosj + sinj) экендиги келип чыгат. Мында r =

z

x + y К.xмент cosj=ry же sinj=r с-дын модулу, (j) –анын аргументи деп аталат. Аргумент­барабардыктарынан аныкталат. z=x+iy, z=x–iy комплекстүү тү­йүндөш сандар. Комплекстуу сандар физикада, техникада ж-а география карталарды түзүүдө ж. б. тармактарда ке­ңири колдонулат.