КОЛОРАДО

КОЛОРА́ДО – Түн. Америка Кордильерасынын ички тилкесиндеги плато, АКШнын түш.-баты­шында. Түн.-батышынан Чоң Бассейн, чыгыш ж-а түн.-чыгышынан Аскалуу тоолор, түштү­гүнөн Мексика тайпак тоосунун ички аймакта­ры м-н чектешет. Аянты 300 миң км². Басым­дуу бийикт. 1800–2500 м, эң бийик жери – Хам­фрис-Пик тоосу (3861 м). К. кембрийге чейинки кристаллдык тектерден түзүлүп, үстүн палеозой­дон палеогенге чейинки калың чөкмө тектер каптап жатат. Дарыя каньондору (шаңшаарлар) м-н тилмеленген (Колорадо д-ндагы Чоң Кань­он ж. б.). Кайнозойдогу көтөрүлүүдөн вулканизм процесси жүрүп, дарыялар тоолорду жемире баш­таган (Колорадо д-ндагы Чоң Каньондун пайда болушу). К-нун айрым жерлери супа сымал тү­зүлүштө, капталдары тик. Климаты субтропик­тик, континенттик, кургак; жылдык жаан-чачы­ны 200–500 мм. Талаа ж-а чөл өсүмдүктөрү (сук­куленттер кошо) басымдуу. К-нун түштүгүндө «түрдүү түстөгү» чөлдүү аймак жайгашкан; ан­дагы үбөлөнүүдөн пайда болгон өтө ачык түстөгү (ак, кызыл, сары, кызгыл сары) тоо тектер ж-а эол процесстери рельефтин өзгөчө (көпүрө, үңкүр, дарбаза сымал) формаларын пайда кылат. Уран-ванадий кендүү ири аймак; о. эле полиме­талл кенташтары ж-а алтын кендери бар.