ЗЕРГЕРЧИЛИК - Түзөтүүлөр тарыхы

Temirkan, 09:47, 7 Август (Баш оона) 2025 карата

2025-08-07T09:47:00Z

← Мурунку нускасы		09:47, 7 Август (Баш оона) 2025 -деги абалы
5 сап:		5 сап:
	эшилген күмүш зымдар менен шөкөттөө, түстүү асыл металлдарды эритип куюу, тогуз төбөлөө (баалуу асыл таштарды, бермет-шуруларды экинчи заттын оюгуна, бетине чөгөрүү), чапкылоо, көркөм куюу, тордоо, эмалдоо ыкмаларын көбүрөөк колдонушкан. Алтын-күмүштүн буусуна кармоо, оюп-чиймелөө жана башка жолдору кенен тараган. Асыл буюмдардын бетине мүйүз, карга тырмак, кыял, бычак учу, бармак боочу жана башка оюмдар түшүрүлгөн. Кыз-келиндердин желбирөөч, сөйкө желбирөөч, сөйкө, билерик, төөнөгүч, бой тумар жана башка кооздук буюмдарын күмүш жана жезден чоюп, эшип, өрүп, бурап жасалган ичке зымдар менен көркөмдөшкөн. Зергерчилик. буюмдары сыйлык, тартуу катары байгеге берилген. Адигине уулу Мамбет, Айтымбет уста, Алдаярбек уулу Айсыракун, Исраил уулу Сыдык, Өмүр уулу Мамбетаалы жана башка ушул сыяктуу колунан көөрү төгүлгөн чебер зергерлердин жасаган буюмдары өтө баалуулугу жана ар түрдүүлүгү менен айырмаланган. Элдик көркөм кол өнөрчүлүктүн «Кыял» бирикмесинде жаралган зер асем буюмдар Москва, Санкт-Петербург, Абакан, Красноярск, Кызыл, Минусинск, Тоолуу-Алтай шаарынын тарых музейлеринде сакталууда, ошондой эле чет мамлекеттерге экспорттолуп, кыргыз элинин зергерчилик өнөрүн дүйнөгө таанытууда.		эшилген күмүш зымдар менен шөкөттөө, түстүү асыл металлдарды эритип куюу, тогуз төбөлөө (баалуу асыл таштарды, бермет-шуруларды экинчи заттын оюгуна, бетине чөгөрүү), чапкылоо, көркөм куюу, тордоо, эмалдоо ыкмаларын көбүрөөк колдонушкан. Алтын-күмүштүн буусуна кармоо, оюп-чиймелөө жана башка жолдору кенен тараган. Асыл буюмдардын бетине мүйүз, карга тырмак, кыял, бычак учу, бармак боочу жана башка оюмдар түшүрүлгөн. Кыз-келиндердин желбирөөч, сөйкө желбирөөч, сөйкө, билерик, төөнөгүч, бой тумар жана башка кооздук буюмдарын күмүш жана жезден чоюп, эшип, өрүп, бурап жасалган ичке зымдар менен көркөмдөшкөн. Зергерчилик. буюмдары сыйлык, тартуу катары байгеге берилген. Адигине уулу Мамбет, Айтымбет уста, Алдаярбек уулу Айсыракун, Исраил уулу Сыдык, Өмүр уулу Мамбетаалы жана башка ушул сыяктуу колунан көөрү төгүлгөн чебер зергерлердин жасаган буюмдары өтө баалуулугу жана ар түрдүүлүгү менен айырмаланган. Элдик көркөм кол өнөрчүлүктүн «Кыял» бирикмесинде жаралган зер асем буюмдар Москва, Санкт-Петербург, Абакан, Красноярск, Кызыл, Минусинск, Тоолуу-Алтай шаарынын тарых музейлеринде сакталууда, ошондой эле чет мамлекеттерге экспорттолуп, кыргыз элинин зергерчилик өнөрүн дүйнөгө таанытууда.

			Ад.: Кыргыздын элдик кенчтери. Ф., 1974; <i>Антипина К. И</i>. Особенности материальной культуры и прикладного искусства южных киргизов. Ф., 1962; <i>Айтмамбетов Д</i>. Культура киргизского народа во второй половине XIX и начале XX в. Ф., 1967; <i>Акматалиев А</i>. Кыргыздын кол өнөрчүлөрү. Ф., 1975, <i>Акматалиев А</i>. Кыргыздын уз-усталары. Антология. Б., 1997.
	Ад.: Кыргыздын элдик кенчтери. Ф., 1974; <i>Антипина К. И</i>. Особенности материальной культуры и прикладного искусства южных киргизов. Ф., 1962; <i>Айтмамбетов Д</i>. Культура киргизского народа во второй половине XIX и начале XX в. Ф., 1967; <i>Акматалиев А</i>. Кыргыздын кол өнөрчүлөрү. Ф., 1975, <i>Акматалиев А</i>.
	Кыргыздын уз-усталары. Антология. Б., 1997.
	[[Категория:3-том, 449-543 бб]]		[[Категория:3-том, 449-543 бб]]

Lera, 05:17, 10 Июль (Теке) 2025 карата

2025-07-10T05:17:31Z

← Мурунку нускасы		05:17, 10 Июль (Теке) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>ЗЕРГЕРЧИЛИК</b> – асыл металлдардан көркөм, кооз буюм жасоо өнөрү. Ал байыркы заманда темир устачылыктан өз алдынча бөлүнүп чыккан. ~~Археол.~~ казуулардан табылган асыл буюмдар Байыркы Египет, мурдагы СССР, Саян-Алтай, ~~Борб.~~ Азия, ~~а. и.~~ Кыргызстан аймактарында ~~З-тин~~ байыркы заманда эле пайда болуп, жогорку деңгээлде өнүккөнүн далилдейт. ~~19-к-дын~~ аягы – ~~20-к-дын~~ башында кыргыздын белгилүү зергерлери өз өнөрүн негизги чарба (көчмөн ~~ж-а~~ жарым көчмөн турмушта өнүккөн мал чарбачылыгы) ~~м-н~~ айкалыштырган. Алар ~~З-те~~ жашытуу, темир бетине күмүш жалатуу		<b type='title'>ЗЕРГЕРЧИЛИК</b> – асыл металлдардан көркөм, кооз буюм жасоо өнөрү. Ал байыркы заманда темир устачылыктан өз алдынча бөлүнүп чыккан. Археологиялык казуулардан табылган асыл буюмдар Байыркы Египет, мурдагы СССР, Саян-Алтай, Борбордук Азия, анын ичинен Кыргызстан аймактарында зергерчиликтин байыркы заманда эле пайда болуп, жогорку деңгээлде өнүккөнүн далилдейт. XIX кылымдын аягы – XX кылымдын башында кыргыздын белгилүү зергерлери өз өнөрүн негизги чарба (көчмөн жана жарым көчмөн турмушта өнүккөн мал чарбачылыгы) менен айкалыштырган. Алар зергерчиликте жашытуу, темир бетине күмүш жалатуу (шөкөттөө), атайын калыптын жардамы менен штамптоо, көркөмдөп көзөө же кесүү, буюмдун
			четин көркөмдөп кыркуу, сыялоо, карартуу, таруулатуу (сиркелетүү),


	[[File:ЗЕРГЕРЧИЛИК24.png \| thumb \| Өнөр таануучу А. Акматалиев (оңдо), зергерчи А. Бекешовдун жасаган ат жабдыктары менен таанышууда.]]		[[File:ЗЕРГЕРЧИЛИК24.png \| thumb \| Өнөр таануучу А. Акматалиев (оңдо), зергерчи А. Бекешовдун жасаган ат жабдыктары менен таанышууда.]]
	~~(шөкөттөө), атайын калыптын жардамы м-н штамптоо, көркөмдөп көзөө же кесүү, буюмдун~~		эшилген күмүш зымдар менен шөкөттөө, түстүү асыл металлдарды эритип куюу, тогуз төбөлөө (баалуу асыл таштарды, бермет-шуруларды экинчи заттын оюгуна, бетине чөгөрүү), чапкылоо, көркөм куюу, тордоо, эмалдоо ыкмаларын көбүрөөк колдонушкан. Алтын-күмүштүн буусуна кармоо, оюп-чиймелөө жана башка жолдору кенен тараган. Асыл буюмдардын бетине мүйүз, карга тырмак, кыял, бычак учу, бармак боочу жана башка оюмдар түшүрүлгөн. Кыз-келиндердин желбирөөч, сөйкө желбирөөч, сөйкө, билерик, төөнөгүч, бой тумар жана башка кооздук буюмдарын күмүш жана жезден чоюп, эшип, өрүп, бурап жасалган ичке зымдар менен көркөмдөшкөн. Зергерчилик. буюмдары сыйлык, тартуу катары байгеге берилген. Адигине уулу Мамбет, Айтымбет уста, Алдаярбек уулу Айсыракун, Исраил уулу Сыдык, Өмүр уулу Мамбетаалы жана башка ушул сыяктуу колунан көөрү төгүлгөн чебер зергерлердин жасаган буюмдары өтө баалуулугу жана ар түрдүүлүгү менен айырмаланган. Элдик көркөм кол өнөрчүлүктүн «Кыял» бирикмесинде жаралган зер асем буюмдар Москва, Санкт-Петербург, Абакан, Красноярск, Кызыл, Минусинск, Тоолуу-Алтай шаарынын тарых музейлеринде сакталууда, ошондой эле чет мамлекеттерге экспорттолуп, кыргыз элинин зергерчилик өнөрүн дүйнөгө таанытууда.
	~~четин көркөмдөп кыркуу, сыялоо, карартуу, таруулатуу (сиркелетүү),~~ эшилген күмүш зымдар ~~м-н~~ шөкөттөө, түстүү асыл металлдарды эритип куюу, тогуз төбөлөө (баалуу асыл таштарды, бермет-шуруларды экинчи заттын оюгуна, бетине чөгөрүү), чапкылоо, көркөм куюу, тордоо, эмалдоо ыкмаларын көбүрөөк колдонушкан. Алтын-күмүштүн буусуна кармоо, оюп-чиймелөө ~~ж. б.~~ жолдору кенен тараган. Асыл буюмдардын бетине мүйүз, карга тырмак, кыял, бычак учу, бармак боочу ~~ж. б.~~ оюмдар түшүрүлгөн. Кыз-келиндердин желбирөөч, сөйкө желбирөөч, сөйкө, билерик, төөнөгүч, бой тумар ~~ж. б.~~ кооздук буюмдарын күмүш ~~ж-а~~ жезден чоюп, эшип,
	өрүп, бурап жасалган ичке зымдар ~~м-н~~ көркөмдөшкөн. З. буюмдары сыйлык, тартуу катары байгеге берилген. Адигине уулу Мамбет, Айтымбет уста, Алдаярбек уулу Айсыракун, Исраил уулу Сыдык, Өмүр уулу Мамбетаалы ~~ж. б. у. с.~~ колунан көөрү төгүлгөн чебер зергерлердин жасаган буюмдары өтө баалуулугу ~~ж-а~~ ар түрдүүлүгү ~~м-н~~ айырмаланган. Элдик көркөм кол өнөрчүлүктүн «Кыял» бирикмесинде жаралган зер асем буюмдар Москва, Санкт-Петербург, Абакан, Красноярск, Кызыл, Минусинск, Тоолуу-Алтай ~~ш-нын~~ тарых музейлеринде сакталууда, о. эле чет мамлекеттерге экспорттолуп, кыргыз элинин З. өнөрүн дүйнөгө таанытууда.


12 сап:		9 сап:
	Кыргыздын уз-усталары. Антология. Б., 1997.		Кыргыздын уз-усталары. Антология. Б., 1997.
	[[Категория:3-том, 449-543 бб]]		[[Категория:3-том, 449-543 бб]]

Kadyrm: 1 версия

2025-05-06T16:48:22Z

1 версия

← Мурунку нускасы	16:48, 6 Май (Бугу) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

vol3>KadyrM, 10:36, 6 Май (Бугу) 2025 карата

2025-05-06T10:36:46Z

Жаңы барак

ЗЕРГЕРЧИЛИК – асыл металлдардан көркөм, кооз буюм жасоо өнөрү. Ал байыркы заманда темир устачылыктан өз алдынча бөлүнүп чыккан. Археол. казуулардан табылган асыл буюмдар Байыркы Египет, мурдагы СССР, Саян-Алтай, Борб. Азия, а. и. Кыргызстан аймактарында З-тин байыркы заманда эле пайда болуп, жогорку деңгээлде өнүккөнүн далилдейт. 19-к-дын аягы – 20-к-дын башында кыргыздын белгилүү зергерлери өз өнөрүн негизги чарба (көчмөн ж-а жарым көчмөн турмушта өнүккөн мал чарбачылыгы) м-н айкалыштырган. Алар З-те жашытуу, темир бетине күмүш жалатуу

[[File:ЗЕРГЕРЧИЛИК24.png | thumb | Өнөр таануучу А. Акматалиев (оңдо), зергерчи А. Бекешовдун жасаган ат жабдыктары менен таанышууда.]]
(шөкөттөө), атайын калыптын жардамы м-н штамптоо, көркөмдөп көзөө же кесүү, буюмдун
четин көркөмдөп кыркуу, сыялоо, карартуу, таруулатуу (сиркелетүү), эшилген күмүш зымдар м-н шөкөттөө, түстүү асыл металлдарды эритип куюу, тогуз төбөлөө (баалуу асыл таштарды, бермет-шуруларды экинчи заттын оюгуна, бетине чөгөрүү), чапкылоо, көркөм куюу, тордоо, эмалдоо ыкмаларын көбүрөөк колдонушкан. Алтын-күмүштүн буусуна кармоо, оюп-чиймелөө ж. б. жолдору кенен тараган. Асыл буюмдардын бетине мүйүз, карга тырмак, кыял, бычак учу, бармак боочу ж. б. оюмдар түшүрүлгөн. Кыз-келиндердин желбирөөч, сөйкө желбирөөч, сөйкө, билерик, төөнөгүч, бой тумар ж. б. кооздук буюмдарын күмүш ж-а жезден чоюп, эшип,
өрүп, бурап жасалган ичке зымдар м-н көркөмдөшкөн. З. буюмдары сыйлык, тартуу катары байгеге берилген. Адигине уулу Мамбет, Айтымбет уста, Алдаярбек уулу Айсыракун, Исраил уулу Сыдык, Өмүр уулу Мамбетаалы ж. б. у. с. колунан көөрү төгүлгөн чебер зергерлердин жасаган буюмдары өтө баалуулугу ж-а ар түрдүүлүгү м-н айырмаланган. Элдик көркөм кол өнөрчүлүктүн «Кыял» бирикмесинде жаралган зер асем буюмдар Москва, Санкт-Петербург, Абакан, Красноярск, Кызыл, Минусинск, Тоолуу-Алтай ш-нын тарых музейлеринде сакталууда, о. эле чет мамлекеттерге экспорттолуп, кыргыз элинин З. өнөрүн дүйнөгө таанытууда.

Ад.: Кыргыздын элдик кенчтери. Ф., 1974; Антипина К. И. Особенности материальной культуры и прикладного искусства южных киргизов. Ф., 1962; Айтмамбетов Д. Культура киргизского народа во второй половине XIX и начале XX в. Ф., 1967; Акматалиев А. Кыргыздын кол өнөрчүлөрү. Ф., 1975, Акматалиев А.
Кыргыздын уз-усталары. Антология. Б., 1997.
[[Категория:3-том, 449-543 бб]]