http://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%94%D0%AB%D0%99%D0%9A%D0%90%D0%9D%D0%A7%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%A1%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%95%D0%9C%D0%90%D0%A1%D0%AB 2026-04-30T18:03:59Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%94%D0%AB%D0%99%D0%9A%D0%90%D0%9D%D0%A7%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%A1%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%95%D0%9C%D0%90%D0%A1%D0%AB&diff=21855&oldid=prev 2025-04-21T11:21:09Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">11:21, 21 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ДЫЙКАНЧЫЛЫК СИСТЕМАСЫ''' – жерди туура пайдаланууга, топурак күрдүүлүгүн арттырууга багытталган технологиялык (агротехникалык), мелиорациялык ж-а уюштуруу иш-чаралар комплекси. Дыйканчылык системасы өз ара байланыштуу бир катар элементтерди камтыйт: жерге жайгаштыруу, которуштуруп айдоо, жер иштетүү ж-а жер семирткич колдо&amp;shy;нуу системалары, отоо чөпкө, өсүмдүк илдетине ж-а зыянкечтерине каршы күрөшүү иштери, үрөнчүлүк, топуракты эрозиядан сактоо жумуш&amp;shy;тары, айрым жерлерде – сугаруу, кургатуу, жер&amp;shy;ди химиялык  мелиорациялоо  (гипстөө ж. б.), коргоо токой тилкесин тигүү. Дыйканчылык системасынын пайда болушу ж-а анын алмашылышы коомдук өндүргүч күч&amp;shy;төрүнүн өнүгүшүнө, айрыкча өнөр жай өндүрүшү ж-а илимий-техникалык прогресске тыгыз байланыштуу. Коомдук өнүгүштүн ар бир мезгилине мүнөздүү өзүнчө Дыйканчылык системасы болгон: кул ээлөөчүлүк коомдо – кысыр аңыз ж-а токой кыркып, өрттөп, айдоо аянт жасоо Дыйканчылык системасы, феодалдык коомдо – буу&amp;shy;лантма дан (үч кезмектүү, талаалуу) Дыйканчылык системасы, ка&amp;shy;питализмдин өнүгүшү м-н бирге шаар калкын азык-түлүк, өнөр жайды сырьё м-н камсыз кылуу зарылчылыгынан улам жакшыртылган дан ж-а үрөн алмаштырма Дыйканчылык системасы пайда болгон. Би&amp;shy;рок айыл чарба өндүрүшүн капиталисттик рыноктун конъюнктурасына баш ийдирүү үрөн алмаштыр&amp;shy;ма которуштуруп эгүү Дыйканчылык системасын колдонууга чек коюп, бир өсүмдүк түрүн бир эле жерге кайта&amp;shy;лап эгүү Дыйканчылык системасы басымдуу болгон. Дыйканчылык&amp;shy;тын ж-а Дыйканчылык системасынын өнүгүшүнө өндүрүштүк мами&amp;shy;лелер активдүү таасир кылат. Илимий жактан не&amp;shy;гизделген <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык </del>системасы топурактын күрдүүлүгүн калы&amp;shy;бына келтирип ж-а арттырып турат, түшүмдү жогорулатып, аянт бирдигинен аз чыгым жум&amp;shy;шап, көп продукция алууга шарт түзөт. Дыйканчылык системасына өзгөчө түшүнүк катары аныктаманы орус оку&amp;shy;муштуусу А. С. Советов «Дыйканчылык систе&amp;shy;малары жөнүндө» (1867) деген эмгегинде берген. Дыйканчылык системасынын түрлөрү: жөнөкөй, экстенсивдүү, өтмө ж-а ургаалдуу. Жөнөкөй <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык </del>системасында жердин таби&amp;shy;гый сапаты гана пайдаланылып, топурак күр&amp;shy;дүүлүгүн калыбына келтирүү боюнча эч кандай иш&amp;shy; чаралар жүргүзүлбөйт, өндүргүч күчтөр төмөнкү деңгээлде болот. Экстенсивдүү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык </del>системасы – жөнөкөй системанын өркүндөтүлгөн түрү. Мында дан-чөп которуштуруп айдоо системасына көп жылдык чөп же отолмо өсүмдүктөр киргизилет. Топурак&amp;shy;тын күрдүүлүгү буулантма ж-а көп жылдык чөп эгүү жолу м-н жөнгө салынат. Өтмө <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык </del>системасы буу&amp;shy;лантма дан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык </del>системасынын жакшыртылышы м-н мү&amp;shy;нөздөлөт. Мында көп жылдык чөп же отолмо өсүмдүктүн дан-буулантма которуштуруп эгүү системасы да киргизилет. Органикалык жер семирткич көп колдонулуп, жер жакшы иштетилип, ай&amp;shy;доо жер өндүрүмдүүрөөк пайдаланылат. Ургаал <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык </del>системасына жыш (эгин ж. б.) ж-а жөөккө себилген (пахта ж. б.) өсүмдүктөрдү алмаштырып эгүү м-н топурактын күрдүүлүгүн жогорулатуу, ми&amp;shy;нералдык ж-а органикалык жер семирткичтерди же&amp;shy;тиштүү өлчөмдө пайдалануу, жерди дыкаттык м-н иштетүү, товардык өсүмдүктөрдү эгүү мү&amp;shy;нөздүү. Топурак-климаттык өзгөчөлүктөрүн эске алып, ар бир белгилүү аймак (зона) үчүн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык </del>системасы иштелип чыгылат. Кыргызстанда ар бир облус ж-а аймак үчүн илимий жактан негизделген <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык </del>системасы иште&amp;shy;лип чыкан.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ДЫЙКАНЧЫЛЫК СИСТЕМАСЫ''' – жерди туура пайдаланууга, топурак күрдүүлүгүн арттырууга багытталган технологиялык (агротехникалык), мелиорациялык ж-а уюштуруу иш-чаралар комплекси. Дыйканчылык системасы өз ара байланыштуу бир катар элементтерди камтыйт: жерге жайгаштыруу, которуштуруп айдоо, жер иштетүү ж-а жер семирткич колдо&amp;shy;нуу системалары, отоо чөпкө, өсүмдүк илдетине ж-а зыянкечтерине каршы күрөшүү иштери, үрөнчүлүк, топуракты эрозиядан сактоо жумуш&amp;shy;тары, айрым жерлерде – сугаруу, кургатуу, жер&amp;shy;ди химиялык  мелиорациялоо  (гипстөө ж. б.), коргоо токой тилкесин тигүү. Дыйканчылык системасынын пайда болушу ж-а анын алмашылышы коомдук өндүргүч күч&amp;shy;төрүнүн өнүгүшүнө, айрыкча өнөр жай өндүрүшү ж-а илимий-техникалык прогресске тыгыз байланыштуу. Коомдук өнүгүштүн ар бир мезгилине мүнөздүү өзүнчө Дыйканчылык системасы болгон: кул ээлөөчүлүк коомдо – кысыр аңыз ж-а токой кыркып, өрттөп, айдоо аянт жасоо Дыйканчылык системасы, феодалдык коомдо – буу&amp;shy;лантма дан (үч кезмектүү, талаалуу) Дыйканчылык системасы, ка&amp;shy;питализмдин өнүгүшү м-н бирге шаар калкын азык-түлүк, өнөр жайды сырьё м-н камсыз кылуу зарылчылыгынан улам жакшыртылган дан ж-а үрөн алмаштырма Дыйканчылык системасы пайда болгон. Би&amp;shy;рок айыл чарба өндүрүшүн капиталисттик рыноктун конъюнктурасына баш ийдирүү үрөн алмаштыр&amp;shy;ма которуштуруп эгүү Дыйканчылык системасын колдонууга чек коюп, бир өсүмдүк түрүн бир эле жерге кайта&amp;shy;лап эгүү Дыйканчылык системасы басымдуу болгон. Дыйканчылык&amp;shy;тын ж-а Дыйканчылык системасынын өнүгүшүнө өндүрүштүк мами&amp;shy;лелер активдүү таасир кылат. Илимий жактан не&amp;shy;гизделген <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дыйканчылык </ins>системасы топурактын күрдүүлүгүн калы&amp;shy;бына келтирип ж-а арттырып турат, түшүмдү жогорулатып, аянт бирдигинен аз чыгым жум&amp;shy;шап, көп продукция алууга шарт түзөт. Дыйканчылык системасына өзгөчө түшүнүк катары аныктаманы орус оку&amp;shy;муштуусу А. С. Советов «Дыйканчылык систе&amp;shy;малары жөнүндө» (1867) деген эмгегинде берген. Дыйканчылык системасынын түрлөрү: жөнөкөй, экстенсивдүү, өтмө ж-а ургаалдуу. Жөнөкөй <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дыйканчылык </ins>системасында жердин таби&amp;shy;гый сапаты гана пайдаланылып, топурак күр&amp;shy;дүүлүгүн калыбына келтирүү боюнча эч кандай иш&amp;shy; чаралар жүргүзүлбөйт, өндүргүч күчтөр төмөнкү деңгээлде болот. Экстенсивдүү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дыйканчылык </ins>системасы – жөнөкөй системанын өркүндөтүлгөн түрү. Мында дан-чөп которуштуруп айдоо системасына көп жылдык чөп же отолмо өсүмдүктөр киргизилет. Топурак&amp;shy;тын күрдүүлүгү буулантма ж-а көп жылдык чөп эгүү жолу м-н жөнгө салынат. Өтмө <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дыйканчылык </ins>системасы буу&amp;shy;лантма дан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дыйканчылык </ins>системасынын жакшыртылышы м-н мү&amp;shy;нөздөлөт. Мында көп жылдык чөп же отолмо өсүмдүктүн дан-буулантма которуштуруп эгүү системасы да киргизилет. Органикалык жер семирткич көп колдонулуп, жер жакшы иштетилип, ай&amp;shy;доо жер өндүрүмдүүрөөк пайдаланылат. Ургаал <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дыйканчылык </ins>системасына жыш (эгин ж. б.) ж-а жөөккө себилген (пахта ж. б.) өсүмдүктөрдү алмаштырып эгүү м-н топурактын күрдүүлүгүн жогорулатуу, ми&amp;shy;нералдык ж-а органикалык жер семирткичтерди же&amp;shy;тиштүү өлчөмдө пайдалануу, жерди дыкаттык м-н иштетүү, товардык өсүмдүктөрдү эгүү мү&amp;shy;нөздүү. Топурак-климаттык өзгөчөлүктөрүн эске алып, ар бир белгилүү аймак (зона) үчүн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дыйканчылык </ins>системасы иштелип чыгылат. Кыргызстанда ар бир облус ж-а аймак үчүн илимий жактан негизделген <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дыйканчылык </ins>системасы иште&amp;shy;лип чыкан.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: &#039;&#039;Воробьев С. А. и др.&#039;&#039; Земледелие. М., 1977.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: &#039;&#039;Воробьев С. А. и др.&#039;&#039; Земледелие. М., 1977.</div></td></tr> </table>

Dilde http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%94%D0%AB%D0%99%D0%9A%D0%90%D0%9D%D0%A7%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%A1%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%95%D0%9C%D0%90%D0%A1%D0%AB&diff=21251&oldid=prev 2025-04-16T10:44:56Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:44, 16 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ДЫЙКАНЧЫЛЫК СИСТЕМАСЫ''' – жерди туура пайдаланууга, топурак күрдүүлүгүн арттырууга багытталган <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">технол. </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">агротех.</del>), мелиорациялык ж-а уюштуруу иш-чаралар комплекси. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Д. с. </del>өз ара байланыштуу бир катар элементтерди камтыйт: жерге жайгаштыруу, которуштуруп айдоо, жер иштетүү ж-а жер семирткич колдо&amp;shy;нуу системалары, отоо чөпкө, өсүмдүк илдетине ж-а зыянкечтерине каршы күрөшүү иштери,</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ДЫЙКАНЧЫЛЫК СИСТЕМАСЫ''' – жерди туура пайдаланууга, топурак күрдүүлүгүн арттырууга багытталган <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">технологиялык </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">агротехникалык</ins>), мелиорациялык ж-а уюштуруу иш-чаралар комплекси. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык системасы </ins>өз ара байланыштуу бир катар элементтерди камтыйт: жерге жайгаштыруу, которуштуруп айдоо, жер иштетүү ж-а жер семирткич колдо&amp;shy;нуу системалары, отоо чөпкө, өсүмдүк илдетине ж-а зыянкечтерине каршы күрөшүү иштери, үрөнчүлүк, топуракты эрозиядан сактоо жумуш&amp;shy;тары, айрым жерлерде – сугаруу, кургатуу, жер&amp;shy;ди <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">химиялык  </ins>мелиорациялоо <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  </ins>(гипстөө ж. б.), коргоо токой тилкесин тигүү. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык системасынын </ins>пайда болушу ж-а анын алмашылышы коомдук өндүргүч күч&amp;shy;төрүнүн өнүгүшүнө, айрыкча <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өнөр жай </ins>өндүрүшү ж-а <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">илимий</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">техникалык </ins>прогресске тыгыз байланыштуу. Коомдук өнүгүштүн ар бир мезгилине мүнөздүү өзүнчө <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык системасы </ins>болгон: кул ээлөөчүлүк коомдо – кысыр аңыз ж-а токой кыркып, өрттөп, айдоо аянт жасоо <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык системасы</ins>, феодалдык коомдо – буу&amp;shy;лантма дан (үч кезмектүү, талаалуу) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык системасы</ins>, ка&amp;shy;питализмдин өнүгүшү м-н бирге шаар калкын азык-түлүк, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өнөр жайды </ins>сырьё м-н камсыз кылуу зарылчылыгынан улам жакшыртылган дан ж-а үрөн алмаштырма <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык системасы </ins>пайда болгон. Би&amp;shy;рок <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">айыл чарба </ins>өндүрүшүн капиталисттик рыноктун конъюнктурасына баш ийдирүү үрөн алмаштыр&amp;shy;ма которуштуруп эгүү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык системасын </ins>колдонууга чек коюп, бир өсүмдүк түрүн бир эле жерге кайта&amp;shy;лап эгүү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык системасы </ins>басымдуу болгон. Дыйканчылык&amp;shy;тын ж-а <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык системасынын </ins>өнүгүшүнө өндүрүштүк мами&amp;shy;лелер активдүү таасир кылат. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Илимий </ins>жактан не&amp;shy;гизделген <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык системасы </ins>топурактын күрдүүлүгүн калы&amp;shy;бына келтирип ж-а арттырып турат, түшүмдү жогорулатып, аянт бирдигинен аз чыгым жум&amp;shy;шап, көп продукция алууга шарт түзөт. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык системасына </ins>өзгөчө түшүнүк катары аныктаманы орус оку&amp;shy;муштуусу А. С. Советов «Дыйканчылык систе&amp;shy;малары жөнүндө» (1867) деген эмгегинде берген. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык системасынын </ins>түрлөрү: жөнөкөй, экстенсивдүү, өтмө ж-а ургаалдуу. Жөнөкөй <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык системасында </ins>жердин таби&amp;shy;гый сапаты гана пайдаланылып, топурак күр&amp;shy;дүүлүгүн калыбына келтирүү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>эч кандай иш&amp;shy; чаралар жүргүзүлбөйт, өндүргүч күчтөр төмөнкү деңгээлде болот. Экстенсивдүү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык системасы </ins>– жөнөкөй системанын өркүндөтүлгөн түрү. Мында дан-чөп которуштуруп айдоо системасына көп жылдык чөп же отолмо өсүмдүктөр киргизилет. Топурак&amp;shy;тын күрдүүлүгү буулантма ж-а көп жылдык чөп эгүү жолу м-н жөнгө салынат. Өтмө <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык системасы </ins>буу&amp;shy;лантма дан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык системасынын </ins>жакшыртылышы м-н мү&amp;shy;нөздөлөт. Мында көп жылдык чөп же отолмо өсүмдүктүн дан-буулантма которуштуруп эгүү системасы да киргизилет. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Органикалык </ins>жер семирткич көп колдонулуп, жер жакшы иштетилип, ай&amp;shy;доо жер өндүрүмдүүрөөк пайдаланылат. Ургаал <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык системасына </ins>жыш (эгин ж. б.) ж-а жөөккө себилген (пахта ж. б.) өсүмдүктөрдү алмаштырып эгүү м-н топурактын күрдүүлүгүн жогорулатуу, ми&amp;shy;нералдык ж-а <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">органикалык </ins>жер семирткичтерди же&amp;shy;тиштүү өлчөмдө пайдалануу, жерди дыкаттык м-н иштетүү, товардык өсүмдүктөрдү эгүү мү&amp;shy;нөздүү. Топурак-климаттык өзгөчөлүктөрүн эске алып, ар бир белгилүү аймак (зона) үчүн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык системасы </ins>иштелип чыгылат. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кыргызстанда </ins>ар бир облус ж-а аймак үчүн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">илимий </ins>жактан негизделген <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дыйканчылык системасы </ins>иште&amp;shy;лип чыкан.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>үрөнчүлүк, топуракты эрозиядан сактоо жумуш&amp;shy;тары, айрым жерлерде – сугаруу, кургатуу, жер&amp;shy;ди <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">хим. </del>мелиорациялоо (гипстөө ж. б.), коргоо токой тилкесин тигүү. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Д. с-нын </del>пайда болушу ж-а анын алмашылышы коомдук өндүргүч күч&amp;shy;төрүнүн өнүгүшүнө, айрыкча <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ө. ж. </del>өндүрүшү ж-а <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ил.</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">тех. </del>прогресске тыгыз байланыштуу. Коомдук өнүгүштүн ар бир мезгилине мүнөздүү</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өзүнчө <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Д. с. </del>болгон: кул ээлөөчүлүк коомдо – кысыр аңыз ж-а токой кыркып, өрттөп, айдоо аянт жасоо <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Д. с.</del>, феодалдык коомдо – буу&amp;shy;лантма дан (үч кезмектүү, талаалуу) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Д. с.</del>, ка&amp;shy;питализмдин өнүгүшү м-н бирге шаар калкын азык-түлүк, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ө. ж-ды </del>сырьё м-н камсыз кылуу зарылчылыгынан улам жакшыртылган дан ж-а үрөн алмаштырма <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Д. с. </del>пайда болгон. Би&amp;shy;рок <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а. ч. </del>өндүрүшүн капиталисттик рыноктун конъюнктурасына баш ийдирүү үрөн алмаштыр&amp;shy;ма которуштуруп эгүү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Д. с-н </del>колдонууга чек коюп, бир өсүмдүк түрүн бир эле жерге кайта&amp;shy;лап эгүү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Д. с. </del>басымдуу болгон. Дыйканчылык&amp;shy;тын ж-а <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Д. с-нын </del>өнүгүшүнө өндүрүштүк мами&amp;shy;лелер активдүү таасир кылат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ил. </del>жактан не&amp;shy;гизделген <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Д. с. </del>топурактын күрдүүлүгүн калы&amp;shy;бына келтирип ж-а арттырып турат, түшүмдү жогорулатып, аянт бирдигинен аз чыгым жум&amp;shy;шап, көп продукция алууга шарт түзөт. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Д. с-на</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өзгөчө түшүнүк катары аныктаманы орус оку&amp;shy;муштуусу А. С. Советов «Дыйканчылык систе&amp;shy;малары жөнүндө» (1867) деген эмгегинде берген. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Д. с-нын </del>түрлөрү: жөнөкөй, экстенсивдүү, өтмө ж-а ургаалдуу. Жөнөкөй <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Д. с-нда </del>жердин таби&amp;shy;гый сапаты гана пайдаланылып, топурак күр&amp;shy;дүүлүгүн калыбына келтирүү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>эч кандай иш&amp;shy;чаралар жүргүзүлбөйт, өндүргүч күчтөр төмөнкү</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>деңгээлде болот. Экстенсивдүү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Д. с. </del>– жөнөкөй системанын өркүндөтүлгөн түрү. Мында дан-чөп которуштуруп айдоо системасына көп жылдык</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>чөп же отолмо өсүмдүктөр киргизилет. Топурак&amp;shy;тын күрдүүлүгү буулантма ж-а көп жылдык чөп эгүү жолу м-н жөнгө салынат. Өтмө <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Д. с. </del>буу&amp;shy;лантма дан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Д. с-нын </del>жакшыртылышы м-н мү&amp;shy;нөздөлөт. Мында көп жылдык чөп же отолмо</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өсүмдүктүн дан-буулантма которуштуруп эгүү системасы да киргизилет. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Орг. </del>жер семирткич көп колдонулуп, жер жакшы иштетилип, ай&amp;shy;доо жер өндүрүмдүүрөөк пайдаланылат. Ургаал <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Д. с-на </del>жыш (эгин ж. б.) ж-а жөөккө себилген (пахта ж. б.) өсүмдүктөрдү алмаштырып эгүү м-н топурактын күрдүүлүгүн жогорулатуу, ми&amp;shy;нералдык ж-а <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орг. </del>жер семирткичтерди же&amp;shy;тиштүү өлчөмдө пайдалануу, жерди дыкаттык м-н иштетүү, товардык өсүмдүктөрдү эгүү мү&amp;shy;нөздүү. Топурак-климаттык өзгөчөлүктөрүн эске алып, ар бир белгилүү аймак (зона) үчүн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Д. с. </del>иштелип чыгылат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кырг-нда </del>ар бир облус ж-а аймак үчүн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ил. </del>жактан негизделген <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Д. с. </del>иште&amp;shy;лип чыкан.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: &#039;&#039;Воробьев С. А. и др.&#039;&#039; Земледелие. М., 1977.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: &#039;&#039;Воробьев С. А. и др.&#039;&#039; Земледелие. М., 1977.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''Н. А. Карабаев.'' [[Категория:3-том, 86-170 бб]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''Н. А. Карабаев.'' </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Категория:3-том, 86-170 бб]]</ins></div></td></tr> </table>

Temirkan http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%94%D0%AB%D0%99%D0%9A%D0%90%D0%9D%D0%A7%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%A1%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%95%D0%9C%D0%90%D0%A1%D0%AB&diff=20368&oldid=prev 2025-04-04T10:41:01Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:41, 4 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

vol3_>KadyrM http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%94%D0%AB%D0%99%D0%9A%D0%90%D0%9D%D0%A7%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%A1%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%95%D0%9C%D0%90%D0%A1%D0%AB&diff=20369&oldid=prev 2025-04-04T05:00:07Z

<p>1 версия</p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>&#039;&#039;&#039;ДЫЙКАНЧЫЛЫК СИСТЕМАСЫ&#039;&#039;&#039; – жерди туура пайдаланууга, топурак күрдүүлүгүн арттырууга багытталган технол. (агротех.), мелиорациялык ж-а уюштуруу иш-чаралар комплекси. Д. с. өз ара байланыштуу бир катар элементтерди камтыйт: жерге жайгаштыруу, которуштуруп айдоо, жер иштетүү ж-а жер семирткич колдо&amp;shy;нуу системалары, отоо чөпкө, өсүмдүк илдетине ж-а зыянкечтерине каршы күрөшүү иштери,<br /> үрөнчүлүк, топуракты эрозиядан сактоо жумуш&amp;shy;тары, айрым жерлерде – сугаруу, кургатуу, жер&amp;shy;ди хим. мелиорациялоо (гипстөө ж. б.), коргоо токой тилкесин тигүү. Д. с-нын пайда болушу ж-а анын алмашылышы коомдук өндүргүч күч&amp;shy;төрүнүн өнүгүшүнө, айрыкча ө. ж. өндүрүшү ж-а ил.-тех. прогресске тыгыз байланыштуу. Коомдук өнүгүштүн ар бир мезгилине мүнөздүү<br /> өзүнчө Д. с. болгон: кул ээлөөчүлүк коомдо – кысыр аңыз ж-а токой кыркып, өрттөп, айдоо аянт жасоо Д. с., феодалдык коомдо – буу&amp;shy;лантма дан (үч кезмектүү, талаалуу) Д. с., ка&amp;shy;питализмдин өнүгүшү м-н бирге шаар калкын азык-түлүк, ө. ж-ды сырьё м-н камсыз кылуу зарылчылыгынан улам жакшыртылган дан ж-а үрөн алмаштырма Д. с. пайда болгон. Би&amp;shy;рок а. ч. өндүрүшүн капиталисттик рыноктун конъюнктурасына баш ийдирүү үрөн алмаштыр&amp;shy;ма которуштуруп эгүү Д. с-н колдонууга чек коюп, бир өсүмдүк түрүн бир эле жерге кайта&amp;shy;лап эгүү Д. с. басымдуу болгон. Дыйканчылык&amp;shy;тын ж-а Д. с-нын өнүгүшүнө өндүрүштүк мами&amp;shy;лелер активдүү таасир кылат. Ил. жактан не&amp;shy;гизделген Д. с. топурактын күрдүүлүгүн калы&amp;shy;бына келтирип ж-а арттырып турат, түшүмдү жогорулатып, аянт бирдигинен аз чыгым жум&amp;shy;шап, көп продукция алууга шарт түзөт. Д. с-на<br /> өзгөчө түшүнүк катары аныктаманы орус оку&amp;shy;муштуусу А. С. Советов «Дыйканчылык систе&amp;shy;малары жөнүндө» (1867) деген эмгегинде берген. Д. с-нын түрлөрү: жөнөкөй, экстенсивдүү, өтмө ж-а ургаалдуу. Жөнөкөй Д. с-нда жердин таби&amp;shy;гый сапаты гана пайдаланылып, топурак күр&amp;shy;дүүлүгүн калыбына келтирүү б-ча эч кандай иш&amp;shy;чаралар жүргүзүлбөйт, өндүргүч күчтөр төмөнкү<br /> деңгээлде болот. Экстенсивдүү Д. с. – жөнөкөй системанын өркүндөтүлгөн түрү. Мында дан-чөп которуштуруп айдоо системасына көп жылдык<br /> чөп же отолмо өсүмдүктөр киргизилет. Топурак&amp;shy;тын күрдүүлүгү буулантма ж-а көп жылдык чөп эгүү жолу м-н жөнгө салынат. Өтмө Д. с. буу&amp;shy;лантма дан Д. с-нын жакшыртылышы м-н мү&amp;shy;нөздөлөт. Мында көп жылдык чөп же отолмо<br /> өсүмдүктүн дан-буулантма которуштуруп эгүү системасы да киргизилет. Орг. жер семирткич көп колдонулуп, жер жакшы иштетилип, ай&amp;shy;доо жер өндүрүмдүүрөөк пайдаланылат. Ургаал Д. с-на жыш (эгин ж. б.) ж-а жөөккө себилген (пахта ж. б.) өсүмдүктөрдү алмаштырып эгүү м-н топурактын күрдүүлүгүн жогорулатуу, ми&amp;shy;нералдык ж-а орг. жер семирткичтерди же&amp;shy;тиштүү өлчөмдө пайдалануу, жерди дыкаттык м-н иштетүү, товардык өсүмдүктөрдү эгүү мү&amp;shy;нөздүү. Топурак-климаттык өзгөчөлүктөрүн эске алып, ар бир белгилүү аймак (зона) үчүн Д. с. иштелип чыгылат. Кырг-нда ар бир облус ж-а аймак үчүн ил. жактан негизделген Д. с. иште&amp;shy;лип чыкан.<br /> <br /> Ад.: &#039;&#039;Воробьев С. А. и др.&#039;&#039; Земледелие. М., 1977.<br /> &#039;&#039;Н. А. Карабаев.&#039;&#039; [[Категория:3-том, 86-170 бб]]<br /> </div>

Kadyrm