http://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%93%D0%9E%D0%A0%D0%AC%D0%9A%D0%98%D0%99 2026-04-23T04:15:53Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%9E%D0%A0%D0%AC%D0%9A%D0%98%D0%99&diff=12322&oldid=prev 2024-10-23T03:21:53Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">03:21, 23 Октябрь (Тогуздун айы) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГО&amp;#769;РЬКИЙ ''' Максим (чыныгы аты-жөнү – Алексей Максимович П е ш к о в) [16(28). 3. 1868, Нижний Новгород – 18. 6. 1936, Москванын жаны, Горки] – жазуучу. Өз алдынча окуп билим алган. Ата-энесинен эрте ажырап, өспүрүм чагынан көрүнгөндүн колунда жүргөн. Народниктердин жашыруун ийримине катышып, жумушчу-дыйкандар арасында үгүт-насаат иштерин жүргүзгөн. 1889-жылкы камактан кийин полициянын көзөмөлүнө түшкөн. 1888–1889- жана 1891–1992-жылдары Россиянын көп жерин кыдырып чыккан. Туӊгуч жарык көргөн аӊгемеси – «Макар Чудра» (1892). Очерк, аӊгемелеринде мещандарды ашкерелеп, жарды-жалчы менен жумушчулардын мүдөөсүн жактаган. Реалисттик аӊгемелеринде («Коновалов», «Челкаш» жана башкалар) жаӊы социалдык-саясий аӊ-сезимдин белгилерин, жекече бунтарлыктын түбү боштугун көрсөткөн. М. Горькийдин айтылуу аллегориялык, романтикалык образдары («Изергиль кемпир», 1895; «Шумкар жөнүндө ыр», 1899; «Бороон кабарчысы жөнүндө ыр», 1901) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">рев-ялык </del>пафоско жык толгон. Максим Горькийдин ошол учурдагы романдары менен  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГО&amp;#769;РЬКИЙ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </ins>'''Максим<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </ins>(чыныгы аты-жөнү – Алексей Максимович П е ш к о в) [16 (28). 3. 1868, Нижний Новгород – 18. 6. 1936, Москванын жаны, Горки] – жазуучу. Өз алдынча окуп билим алган. Ата-энесинен эрте ажырап, өспүрүм чагынан көрүнгөндүн колунда жүргөн. Народниктердин жашыруун ийримине катышып, жумушчу-дыйкандар арасында үгүт-насаат иштерин жүргүзгөн. 1889-жылкы камактан кийин полициянын көзөмөлүнө түшкөн. 1888–1889- жана 1891–1992-жылдары Россиянын көп жерин кыдырып чыккан. Туӊгуч жарык көргөн аӊгемеси – «Макар Чудра» (1892). Очерк, аӊгемелеринде мещандарды ашкерелеп, жарды-жалчы менен жумушчулардын мүдөөсүн жактаган. Реалисттик аӊгемелеринде («Коновалов», «Челкаш» жана башкалар) жаӊы социалдык-саясий аӊ-сезимдин белгилерин, жекече бунтарлыктын түбү боштугун көрсөткөн. М. Горькийдин айтылуу аллегориялык, романтикалык образдары («Изергиль кемпир», 1895; «Шумкар жөнүндө ыр», 1899; «Бороон кабарчысы жөнүндө ыр», 1901) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">революциялык </ins>пафоско жык толгон. Максим Горькийдин ошол учурдагы романдары менен  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГОРЬКИЙ81.png | thumb | М. Горький. И. И. Бродский тарткан портрет. 1935.|left|411x411px]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГОРЬКИЙ81.png | thumb | М. Горький. И. И. Бродский тарткан портрет. 1935.|left|411x411px]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>пьесаларында реализм калыптана баштайт («Фома Гордеев», 1899; «Үчөө», 1900). 1899–1900-жылдары Горький Л. Н. ''Толстой'' жана А. П. ''Чехов'' менен таанышат. Алар Горькийдин талантына жогору баа беришкен.&lt;br /&gt; Революция күчөгөн жылдарда анын пьесаларынын Москва көркөм театрында коюлушу коомдук зор окуяга айланып, падышачылыкка каршы манифестациялардын чыгышына себеп болот. «Мещандар» (1901) пьесасында орус жумушчусу биринчи жолу тарыхтын жаӊы каарманы катары көрсөтүлсө, «Түпкүрдө» пьесасы (1902) менен «Адам» лирикалык поэмасында (1903) адамдын улуулугу, чыгармачыл эс-акылы даӊазаланат. 1905-жылы революциялык иши үчүн М. Горький Петропавловск чебине камалып, андан дүйнөлүк коомчулуктун кысымы менен бошотулган. 1905–1907-жылдары революция мезгилинде «Душмандар» пьесасын жана «Эне» романын жазган. Ал роман көп тилдерге которулган. 1906–1913-жылдары Горький  Италияда (Капри аралында) жашаган. 1910-жылдарда «Италия жөнүндө жомокторун» (1910–1911), таржымал повесттерин жазган. Ал 1913-жылы Россияга кайтып келген. «Звезда», «Правда» гезиттеринин жана «Просвещение» журналынын ишине катышкан. 1914-жылкы дүйнөлүк согушту айыптап, ага каршы «Летопись» журналын негиздеген. 1918–1921-жылдары «Всемирная литература» басмасын уюштурган. 1922-жылы таржымал чыгармасынын уландысы «Менин университеттерим» повестин жазган. Ошол эле жылдары ал Л. Н. Толстой, А. П. Чехов, В. Г. Короленко, Л. Б. Красин жана башкалардын адабий портреттерин жараткан. 1925-жылы жарыяланган «Артамоновдордун иши» романында 1861-жылкы реформадан Октябрь революциясына чейинки буржуй үй-бүлөнүн тарыхы баяндалган. 1920–1930-жылдары Максим Горький тынчтык, демократияны бекемдөө, адабиятта реализм методун жайылтуу үчүн зор иштерди жүргүзгөн; советтик жазуучулардын Бүткүл союздук 1-съездин (1934) уюштуруп, ага жетекчилик кылган; СССР элдеринин адабиятынын өсүп-өнүгүшүнө зор көмөк көрсөткөн. «Егор Булычов жана башкалар» (1932), «Достигаев жана башкалар» (1933), «Васса Железнова» (1935, 2-редакциясы) пьесаларын жазган. Горькийдин эӊ акыркы чыгармасы – «Клим Самгиндин өмүрү» (1925–1936; төртүнчү бөлүгү бүтпөй калган) деген роман-эпопея. Мында орус турмушунун кырк жылдык тарыхый окуялары, доордун курч идеялык-коомдук күрөшү жана карама-каршылыктары революциялык өнүгүштө сүрөттөлгөн. М. Горький көркөм сөздүн улуу сүрөткери гана эмес, залкар публицист жана сынчы болгон. Улуттук маданият үчүн эмгектин ролу, фольклордун мааниси адабияттын активдүү гуманизми жана элдүүлүгү жөнүндөгү Горькийдин ой-пикирлери реализмдин теориялык негизин түзүүдө зор таяныч болгон. Максим Горькийдин чыгармачылыгынын дүйнөлүк мааниси бар. Кыргыз совет адабиятынын жаралышы жана калыптанышы, анын негизги идеялык эстетикалык принциптери менен жанрларынын иштелип чыгышы үчүн Горькийдин адабий жана теориялык мурастары өтө чоӊ роль ойногон. М. Горькийдин чыгармаларын которууда У. Абдукаимов, К. Баялинов, С. Бектурсунов, М. Дөгдүров, Х. Карасаев, Т. Саманчин жана башкалар көп эмгек сиӊиришкен.&lt;br/&gt;Чыг.: Собр. соч., Т. 1–30. М., 1949–56; Архив А. М. Горького. 1–30. М., 1939–71; Чыгармалар жыйнагы. 1–7-т. Ф., 1956–61; Эне. Ф., 1952; Балачак. Ф., 1954; Көрүнгөндүн колунда. Ф., 1954; Менин университеттерим. Ф., 1958.&lt;br/&gt;Ад.: ''Самаганов Ж.'' Максим Горький. Ф., 1966; ''Бурсов Б.'' Роман М. Горького «Мать» и вопросы социалистического реализма. М.; Л., 1962.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>пьесаларында реализм калыптана баштайт («Фома Гордеев», 1899; «Үчөө», 1900). 1899–1900-жылдары Горький Л. Н. ''Толстой'' жана А. П. ''Чехов'' менен таанышат. Алар Горькийдин талантына жогору баа беришкен.&lt;br /&gt; Революция күчөгөн жылдарда анын пьесаларынын Москва көркөм театрында коюлушу коомдук зор окуяга айланып, падышачылыкка каршы манифестациялардын чыгышына себеп болот. «Мещандар» (1901) пьесасында орус жумушчусу биринчи жолу тарыхтын жаӊы каарманы катары көрсөтүлсө, «Түпкүрдө» пьесасы (1902) менен «Адам» лирикалык поэмасында (1903) адамдын улуулугу, чыгармачыл эс-акылы даӊазаланат. 1905-жылы революциялык иши үчүн М. Горький Петропавловск чебине камалып, андан дүйнөлүк коомчулуктун кысымы менен бошотулган. 1905–1907-жылдары революция мезгилинде «Душмандар» пьесасын жана «Эне» романын жазган. Ал роман көп тилдерге которулган. 1906–1913-жылдары Горький  Италияда (Капри аралында) жашаган. 1910-жылдарда «Италия жөнүндө жомокторун» (1910–1911), таржымал повесттерин жазган. Ал 1913-жылы Россияга кайтып келген. «Звезда», «Правда» гезиттеринин жана «Просвещение» журналынын ишине катышкан. 1914-жылкы дүйнөлүк согушту айыптап, ага каршы «Летопись» журналын негиздеген. 1918–1921-жылдары «Всемирная литература» басмасын уюштурган. 1922-жылы таржымал чыгармасынын уландысы «Менин университеттерим» повестин жазган. Ошол эле жылдары ал Л. Н. Толстой, А. П. Чехов, В. Г. Короленко, Л. Б. Красин жана башкалардын адабий портреттерин жараткан. 1925-жылы жарыяланган «Артамоновдордун иши» романында 1861-жылкы реформадан Октябрь революциясына чейинки буржуй үй-бүлөнүн тарыхы баяндалган. 1920–1930-жылдары Максим Горький тынчтык, демократияны бекемдөө, адабиятта реализм методун жайылтуу үчүн зор иштерди жүргүзгөн; советтик жазуучулардын Бүткүл союздук 1-съездин (1934) уюштуруп, ага жетекчилик кылган; СССР элдеринин адабиятынын өсүп-өнүгүшүнө зор көмөк көрсөткөн. «Егор Булычов жана башкалар» (1932), «Достигаев жана башкалар» (1933), «Васса Железнова» (1935, 2-редакциясы) пьесаларын жазган. Горькийдин эӊ акыркы чыгармасы – «Клим Самгиндин өмүрү» (1925–1936; төртүнчү бөлүгү бүтпөй калган) деген роман-эпопея. Мында орус турмушунун кырк жылдык тарыхый окуялары, доордун курч идеялык-коомдук күрөшү жана карама-каршылыктары революциялык өнүгүштө сүрөттөлгөн. М. Горький көркөм сөздүн улуу сүрөткери гана эмес, залкар публицист жана сынчы болгон. Улуттук маданият үчүн эмгектин ролу, фольклордун мааниси адабияттын активдүү гуманизми жана элдүүлүгү жөнүндөгү Горькийдин ой-пикирлери реализмдин теориялык негизин түзүүдө зор таяныч болгон. Максим Горькийдин чыгармачылыгынын дүйнөлүк мааниси бар. Кыргыз совет адабиятынын жаралышы жана калыптанышы, анын негизги идеялык эстетикалык принциптери менен жанрларынын иштелип чыгышы үчүн Горькийдин адабий жана теориялык мурастары өтө чоӊ роль ойногон. М. Горькийдин чыгармаларын которууда У. Абдукаимов, К. Баялинов, С. Бектурсунов, М. Дөгдүров, Х. Карасаев, Т. Саманчин жана башкалар көп эмгек сиӊиришкен.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br /&gt;Чыг.: Собр. соч., Т. 1–30. М., 1949–56; Архив А. М. Горького. 1–30. М., 1939–71; Чыгармалар жыйнагы. 1–7-т. Ф., 1956–61; Эне. Ф., 1952; Балачак. Ф., 1954; Көрүнгөндүн колунда. Ф., 1954; Менин университеттерим. Ф., 1958.&lt;br /&gt;Ад.: ''Самаганов Ж.'' Максим Горький. Ф., 1966; ''Бурсов Б.'' Роман М. Горького «Мать» и вопросы социалистического реализма. М.; Л., 1962.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td></tr> </table>

Temirkan http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%9E%D0%A0%D0%AC%D0%9A%D0%98%D0%99&diff=11682&oldid=prev 2024-09-06T09:53:53Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">09:53, 6 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГО&amp;#769;РЬКИЙ ''' Максим (чыныгы аты-жөнү – Алексей Максимович П е ш к о в) [16(28). 3. 1868, Нижний Новгород – 18. 6. 1936, Москванын жаны, Горки] – жазуучу. Өз алдынча окуп билим алган. Ата-энесинен эрте ажырап, өспүрүм чагынан көрүнгөндүн колунда жүргөн. Народниктердин жашыруун ийримине катышып, жумушчу-дыйкандар арасында үгүт-насаат иштерин жүргүзгөн. 1889-жылкы камактан кийин полициянын көзөмөлүнө түшкөн. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1888–89</del>- <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а 1891–92-ж. </del>Россиянын көп жерин кыдырып чыккан. Туӊгуч жарык көргөн аӊгемеси – «Макар Чудра»</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГО&amp;#769;РЬКИЙ ''' Максим (чыныгы аты-жөнү – Алексей Максимович П е ш к о в) [16(28). 3. 1868, Нижний Новгород – 18. 6. 1936, Москванын жаны, Горки] – жазуучу. Өз алдынча окуп билим алган. Ата-энесинен эрте ажырап, өспүрүм чагынан көрүнгөндүн колунда жүргөн. Народниктердин жашыруун ийримине катышып, жумушчу-дыйкандар арасында үгүт-насаат иштерин жүргүзгөн. 1889-жылкы камактан кийин полициянын көзөмөлүнө түшкөн. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1888–1889</ins>- <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана 1891–1992</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары </ins>Россиянын көп жерин кыдырып чыккан. Туӊгуч жарык көргөн аӊгемеси – «Макар Чудра» (1892). Очерк, аӊгемелеринде мещандарды ашкерелеп, жарды-жалчы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>жумушчулардын мүдөөсүн жактаган. Реалисттик аӊгемелеринде («Коновалов», «Челкаш» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана башкалар</ins>) жаӊы социалдык-саясий аӊ-сезимдин белгилерин, жекече бунтарлыктын түбү боштугун көрсөткөн. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">М. Горькийдин </ins>айтылуу аллегориялык, романтикалык образдары («Изергиль кемпир», 1895; «Шумкар жөнүндө ыр», 1899; «Бороон кабарчысы жөнүндө ыр», 1901) рев-ялык пафоско жык толгон. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Максим Горькийдин </ins>ошол учурдагы романдары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;br/&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[File:ГОРЬКИЙ81.png | thumb | М. Горький. И. И. Бродский тарткан портрет. 1935.|left|411x411px]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[File:ГОРЬКИЙ81.png | thumb | М. Горький. И. И. Бродский тарткан портрет. 1935.]]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>пьесаларында реализм калыптана баштайт («Фома Гордеев», 1899; «Үчөө», 1900). 1899–1900-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары Горький </ins>Л. Н. ''Толстой'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>А. П. ''Чехов'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>таанышат. Алар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Горькийдин </ins>талантына жогору баа беришкен.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;br /&gt; Революция </ins>күчөгөн жылдарда анын пьесаларынын Москва көркөм театрында коюлушу коомдук зор окуяга айланып, падышачылыкка каршы манифестациялардын чыгышына себеп болот. «Мещандар» (1901) пьесасында орус жумушчусу биринчи жолу тарыхтын жаӊы каарманы катары көрсөтүлсө, «Түпкүрдө» пьесасы (1902) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>«Адам» лирикалык поэмасында (1903) адамдын улуулугу, чыгармачыл эс-акылы даӊазаланат. 1905-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы революциялык </ins>иши үчүн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">М</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Горький </ins>Петропавловск чебине камалып, андан дүйнөлүк коомчулуктун кысымы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>бошотулган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1905–1907</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары революция </ins>мезгилинде «Душмандар» пьесасын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>«Эне» романын жазган. Ал роман көп тилдерге которулган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1906–1913</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары Горький  </ins>Италияда (Капри <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аралында</ins>) жашаган. 1910-жылдарда «Италия жөнүндө жомокторун» (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1910–1911</ins>), таржымал повесттерин жазган. Ал 1913-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Россияга кайтып келген. «Звезда», «Правда» гезиттеринин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>«Просвещение» журналынын ишине катышкан. 1914-жылкы дүйнөлүк согушту айыптап, ага каршы «Летопись» журналын негиздеген. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1918–1921</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары </ins>«Всемирная литература» басмасын уюштурган. 1922-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>таржымал чыгармасынын уландысы «Менин университеттерим» повестин жазган. Ошол эле жылдары ал Л. Н. Толстой, А. П. Чехов, В. Г. Короленко, Л. Б. Красин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана башкалардын </ins>адабий портреттерин жараткан. 1925-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>жарыяланган «Артамоновдордун иши» романында 1861-жылкы реформадан Октябрь <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">революциясына </ins>чейинки <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">буржуй </ins>үй-бүлөнүн тарыхы баяндалган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1920–1930</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары Максим Горький </ins>тынчтык, демократияны бекемдөө, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">адабиятта </ins>реализм методун жайылтуу үчүн зор иштерди жүргүзгөн; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">советтик </ins>жазуучулардын Бүткүл союздук 1-съездин (1934) уюштуруп, ага жетекчилик кылган; СССР элдеринин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">адабиятынын </ins>өсүп-өнүгүшүнө зор көмөк көрсөткөн. «Егор Булычов жана башкалар» (1932), «Достигаев жана башкалар» (1933), «Васса Железнова» (1935, 2-редакциясы) пьесаларын жазган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Горькийдин </ins>эӊ акыркы чыгармасы – «Клим Самгиндин өмүрү» (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1925–1936</ins>; төртүнчү бөлүгү бүтпөй калган) деген роман-эпопея. Мында орус турмушунун кырк жылдык тарыхый окуялары, доордун курч идеялык-коомдук күрөшү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>карама-каршылыктары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">революциялык </ins>өнүгүштө сүрөттөлгөн. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">М</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Горький </ins>көркөм сөздүн улуу сүрөткери гана эмес, залкар публицист <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>сынчы болгон. Улуттук <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">маданият </ins>үчүн эмгектин ролу, фольклордун мааниси <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">адабияттын </ins>активдүү гуманизми <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>элдүүлүгү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жөнүндөгү Горькийдин </ins>ой-пикирлери реализмдин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">теориялык </ins>негизин түзүүдө зор таяныч болгон. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Максим Горькийдин чыгармачылыгынын </ins>дүйнөлүк мааниси бар. Кыргыз совет <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">адабиятынын </ins>жаралышы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>калыптанышы, анын негизги идеялык эстетикалык принциптери <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>жанрларынын иштелип чыгышы үчүн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Горькийдин </ins>адабий <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана теориялык мурастары </ins>өтө чоӊ роль ойногон. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">М. Горькийдин </ins>чыгармаларын которууда У. Абдукаимов, К. Баялинов, С. Бектурсунов, М. Дөгдүров, Х. Карасаев, Т. Саманчин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана башкалар </ins>көп эмгек сиӊиришкен.&lt;br/&gt;Чыг.: Собр. соч., Т. 1–30. М., 1949–56; Архив А. М. Горького. 1–30. М., 1939–71; Чыгармалар жыйнагы. 1–7-т. Ф., 1956–61; Эне. Ф., 1952; Балачак. Ф., 1954; Көрүнгөндүн колунда. Ф., 1954; Менин университеттерим. Ф., 1958.&lt;br/&gt;Ад.: ''Самаганов Ж.'' Максим Горький. Ф., 1966; ''Бурсов Б.'' Роман М. Горького «Мать» и вопросы социалистического реализма. М.; Л., 1962.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(1892). Очерк, аӊгемелеринде мещандарды ашкерелеп, жарды-жалчы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>жумушчулардын мүдөөсүн жактаган. Реалисттик аӊгемелеринде («Коновалов», «Челкаш» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. б.</del>) жаӊы социалдык-саясий аӊ-сезимдин белгилерин, жекече бунтарлыктын түбү боштугун көрсөткөн. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-дин </del>айтылуу аллегориялык, романтикалык образдары («Изергиль кемпир», 1895; «Шумкар жөнүндө ыр», 1899; «Бороон кабарчысы жөнүндө ыр», 1901) рев-ялык пафоско жык толгон. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-дин </del>ошол учурдагы романдары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>пьесаларында реализм калыптана баштайт («Фома Гордеев», 1899; «Үчөө», 1900). 1899–1900-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Л. Н. ''Толстой'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>А. П. ''Чехов'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>таанышат. Алар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-дин </del>талантына жогору баа беришкен. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Рев-я </del>күчөгөн жылдарда анын пьесаларынын Москва көркөм театрында коюлушу коомдук зор окуяга айланып, падышачылыкка каршы манифестациялардын чыгышына себеп болот. «Мещандар» (1901) пьесасында орус жумушчусу биринчи жолу тарыхтын жаӊы каарманы катары көрсөтүлсө, «Түпкүрдө» пьесасы (1902) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>«Адам» лирикалык поэмасында (1903) адамдын улуулугу, чыгармачыл эс-акылы даӊазаланат. 1905-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. рев-ялык </del>иши үчүн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г</del>. Петропавловск чебине камалып, андан дүйнөлүк коомчулуктун кысымы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>бошотулган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1905–07</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. рев-я </del>мезгилинде «Душмандар» пьесасын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>«Эне» романын жазган. Ал роман көп тилдерге которулган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1906–13</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. Г. </del>Италияда (Капри <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а-нда</del>) жашаган. 1910-жылдарда «Италия жөнүндө жомокторун» (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1910–11</del>), таржымал повесттерин жазган. Ал 1913-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Россияга кайтып келген. «Звезда», «Правда» гезиттеринин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>«Просвещение» журналынын ишине катышкан. 1914-жылкы дүйнөлүк согушту айыптап, ага каршы «Летопись» журналын негиздеген. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1918–21</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>«Всемирная литература» басмасын уюштурган. 1922-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>таржымал чыгармасынын уландысы «Менин университеттерим» повестин жазган. Ошол эле жылдары ал Л. Н. Толстой, А. П. Чехов, В. Г. Короленко, Л. Б. Красин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. б-дын </del>адабий портреттерин жараткан. 1925-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>жарыяланган «Артамоновдордун иши» романында 1861-жылкы реформадан Октябрь <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">рев-ясына </del>чейинки <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бурж. </del>үй-бүлөнүн тарыхы баяндалган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1920–30</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. Г. </del>тынчтык, демократияны бекемдөө, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ад-тта </del>реализм методун жайылтуу үчүн зор иштерди жүргүзгөн; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">сов. </del>жазуучулардын Бүткүл союздук 1-съездин (1934) уюштуруп, ага жетекчилик кылган; СССР элдеринин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ад-тынын </del>өсүп-өнүгүшүнө зор көмөк көрсөткөн. «Егор Булычов жана башкалар» (1932), «Достигаев жана башкалар» (1933), «Васса Железнова» (1935, 2-редакциясы) пьесаларын жазган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-дин </del>эӊ акыркы чыгармасы – «Клим Самгиндин өмүрү» (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1925–36</del>; төртүнчү бөлүгү бүтпөй калган) деген роман-эпопея. Мында орус турмушунун кырк жылдык тарыхый окуялары, доордун курч идеялык-коомдук күрөшү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>карама-каршылыктары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">рев-ялык </del>өнүгүштө сүрөттөлгөн. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г</del>. көркөм сөздүн улуу сүрөткери гана эмес, залкар публицист <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>сынчы болгон. Улуттук <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мад-т </del>үчүн эмгектин ролу, фольклордун мааниси <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ад-ттын </del>активдүү гуманизми <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>элдүүлүгү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дөгү Г-дин </del>ой-пикирлери реализмдин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">теор. </del>негизин түзүүдө зор таяныч болгон. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-дин чыг-лыгынын </del>дүйнөлүк мааниси бар. Кыргыз совет <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ад-тынын </del>жаралышы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>калыптанышы, анын негизги идеялык эстетикалык принциптери <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>жанрларынын иштелип чыгышы үчүн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-дин </del>адабий <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а теор. Мурастары </del>өтө чоӊ роль ойногон. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-дин </del>чыгармаларын которууда У. Абдукаимов, К. Баялинов, С. Бектурсунов, М. Дөгдүров, Х. Карасаев, Т. Саманчин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. б. </del>көп эмгек сиӊиришкен.  </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br/&gt;Чыг.: Собр. соч., Т. 1–30. М., 1949–56; Архив А. М. Горького. 1–30. М., 1939–71; Чыгармалар жыйнагы. 1–7-т. Ф., 1956–61; Эне. Ф., 1952; Балачак. Ф., 1954; Көрүнгөндүн колунда. Ф., 1954; Менин университеттерим. Ф., 1958.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br/&gt;Ад.: ''Самаганов Ж.'' Максим Горький. Ф., 1966; ''Бурсов Б.'' Роман М. Горького «Мать» и вопросы социалистического реализма. М.; Л., 1962.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Lera http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%9E%D0%A0%D0%AC%D0%9A%D0%98%D0%99&diff=4253&oldid=prev 2024-03-24T17:18:52Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">17:18, 24 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%9E%D0%A0%D0%AC%D0%9A%D0%98%D0%99&diff=3438&oldid=prev 2024-03-24T16:43:11Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">16:43, 24 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%9E%D0%A0%D0%AC%D0%9A%D0%98%D0%99&diff=4252&oldid=prev 2024-03-24T10:02:49Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:02, 24 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

vol2_>KadyrM http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%9E%D0%A0%D0%AC%D0%9A%D0%98%D0%99&diff=3437&oldid=prev 2024-03-24T10:02:49Z

<p></p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>&#039;&#039;&#039;ГО&amp;#769;РЬКИЙ &#039;&#039;&#039; Максим (чыныгы аты-жөнү – Алексей Максимович П е ш к о в) [16(28). 3. 1868, Нижний Новгород – 18. 6. 1936, Москванын жаны, Горки] – жазуучу. Өз алдынча окуп билим алган. Ата-энесинен эрте ажырап, өспүрүм чагынан көрүнгөндүн колунда жүргөн. Народниктердин жашыруун ийримине катышып, жумушчу-дыйкандар арасында үгүт-насаат иштерин жүргүзгөн. 1889-жылкы камактан кийин полициянын көзөмөлүнө түшкөн. 1888–89- ж-а 1891–92-ж. Россиянын көп жерин кыдырып чыккан. Туӊгуч жарык көргөн аӊгемеси – «Макар Чудра»<br /> &lt;br/&gt;<br /> [[File:ГОРЬКИЙ81.png | thumb | М. Горький. И. И. Бродский тарткан портрет. 1935.]]<br /> (1892). Очерк, аӊгемелеринде мещандарды ашкерелеп, жарды-жалчы м-н жумушчулардын мүдөөсүн жактаган. Реалисттик аӊгемелеринде («Коновалов», «Челкаш» ж. б.) жаӊы социалдык-саясий аӊ-сезимдин белгилерин, жекече бунтарлыктын түбү боштугун көрсөткөн. Г-дин айтылуу аллегориялык, романтикалык образдары («Изергиль кемпир», 1895; «Шумкар жөнүндө ыр», 1899; «Бороон кабарчысы жөнүндө ыр», 1901) рев-ялык пафоско жык толгон. Г-дин ошол учурдагы романдары м-н пьесаларында реализм калыптана баштайт («Фома Гордеев», 1899; «Үчөө», 1900). 1899–1900-ж. Л. Н. &#039;&#039;Толстой&#039;&#039; ж-а А. П. &#039;&#039;Чехов&#039;&#039; м-н таанышат. Алар Г-дин талантына жогору баа беришкен. Рев-я күчөгөн жылдарда анын пьесаларынын Москва көркөм театрында коюлушу коомдук зор окуяга айланып, падышачылыкка каршы манифестациялардын чыгышына себеп болот. «Мещандар» (1901) пьесасында орус жумушчусу биринчи жолу тарыхтын жаӊы каарманы катары көрсөтүлсө, «Түпкүрдө» пьесасы (1902) м-н «Адам» лирикалык поэмасында (1903) адамдын улуулугу, чыгармачыл эс-акылы даӊазаланат. 1905-ж. рев-ялык иши үчүн Г. Петропавловск чебине камалып, андан дүйнөлүк коомчулуктун кысымы м-н бошотулган. 1905–07-ж. рев-я мезгилинде «Душмандар» пьесасын ж-а «Эне» романын жазган. Ал роман көп тилдерге которулган. 1906–13-ж. Г. Италияда (Капри а-нда) жашаган. 1910-жылдарда «Италия жөнүндө жомокторун» (1910–11), таржымал повесттерин жазган. Ал 1913-ж. Россияга кайтып келген. «Звезда», «Правда» гезиттеринин ж-а «Просвещение» журналынын ишине катышкан. 1914-жылкы дүйнөлүк согушту айыптап, ага каршы «Летопись» журналын негиздеген. 1918–21-ж. «Всемирная литература» басмасын уюштурган. 1922-ж. таржымал чыгармасынын уландысы «Менин университеттерим» повестин жазган. Ошол эле жылдары ал Л. Н. Толстой, А. П. Чехов, В. Г. Короленко, Л. Б. Красин ж. б-дын адабий портреттерин жараткан. 1925-ж. жарыяланган «Артамоновдордун иши» романында 1861-жылкы реформадан Октябрь рев-ясына чейинки бурж. үй-бүлөнүн тарыхы баяндалган. 1920–30-ж. Г. тынчтык, демократияны бекемдөө, ад-тта реализм методун жайылтуу үчүн зор иштерди жүргүзгөн; сов. жазуучулардын Бүткүл союздук 1-съездин (1934) уюштуруп, ага жетекчилик кылган; СССР элдеринин ад-тынын өсүп-өнүгүшүнө зор көмөк көрсөткөн. «Егор Булычов жана башкалар» (1932), «Достигаев жана башкалар» (1933), «Васса Железнова» (1935, 2-редакциясы) пьесаларын жазган. Г-дин эӊ акыркы чыгармасы – «Клим Самгиндин өмүрү» (1925–36; төртүнчү бөлүгү бүтпөй калган) деген роман-эпопея. Мында орус турмушунун кырк жылдык тарыхый окуялары, доордун курч идеялык-коомдук күрөшү ж-а карама-каршылыктары рев-ялык өнүгүштө сүрөттөлгөн. Г. көркөм сөздүн улуу сүрөткери гана эмес, залкар публицист ж-а сынчы болгон. Улуттук мад-т үчүн эмгектин ролу, фольклордун мааниси ад-ттын активдүү гуманизми ж-а элдүүлүгү ж-дөгү Г-дин ой-пикирлери реализмдин теор. негизин түзүүдө зор таяныч болгон. Г-дин чыг-лыгынын дүйнөлүк мааниси бар. Кыргыз совет ад-тынын жаралышы ж-а калыптанышы, анын негизги идеялык эстетикалык принциптери м-н жанрларынын иштелип чыгышы үчүн Г-дин адабий ж-а теор. Мурастары өтө чоӊ роль ойногон. Г-дин чыгармаларын которууда У. Абдукаимов, К. Баялинов, С. Бектурсунов, М. Дөгдүров, Х. Карасаев, Т. Саманчин ж. б. көп эмгек сиӊиришкен. <br /> &lt;br/&gt;Чыг.: Собр. соч., Т. 1–30. М., 1949–56; Архив А. М. Горького. 1–30. М., 1939–71; Чыгармалар жыйнагы. 1–7-т. Ф., 1956–61; Эне. Ф., 1952; Балачак. Ф., 1954; Көрүнгөндүн колунда. Ф., 1954; Менин университеттерим. Ф., 1958.<br /> &lt;br/&gt;Ад.: &#039;&#039;Самаганов Ж.&#039;&#039; Максим Горький. Ф., 1966; &#039;&#039;Бурсов Б.&#039;&#039; Роман М. Горького «Мать» и вопросы социалистического реализма. М.; Л., 1962.<br /> [[Category: 2-том]]<br /> </div>

vol2_>KadyrM