ГАЛАКТИКАЛАР - Түзөтүүлөр тарыхы

Dilde, 04:50, 15 Январь (Үчтүн айы) 2025 карата

2025-01-15T04:50:46Z

← Мурунку нускасы		04:50, 15 Январь (Үчтүн айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''ГАЛАКТИКАЛАР ''' – жүздөгөн млрд жылдыздардын зор системасы. Ага биздин ''Галактика'' да таандык. Галактикалар жерден күӊүрт так түрүндө көрүнгөндүктөн, алар «биздин галактикадан тышкаркы тумандуулуктар» деп да аталат. Галактикалардын табияты 20-кылымдын 20-жылдарында Э. ''Хаббл'' телескоптон карап, жарык так түрүндөгү тумандуулук эӊ көп жылдыздардан турарын байкагандан кийин белгилүү боло баштады. Галактикалар – эллипстик (Е), спиралдык (S) ж-а туура эмес (Jr) болуп 3 класска бөлүнөт. Алардын өлчөмү абдан чоӊ. Галактикалардын бир четинен экинчи четине чейинки аралыкты жарык 300 000 ''км/сек'' ылдамдык м-н ондогон ж-а жүз миӊдеген жылда өтөт. Галактикалардын бөлүштүрүлүшү бирдей эмес. Алар ар түрдүү системалардын бөлүктөрүнөн ж-а топтошууларынан турат. Галактикалардын арасы, айрыкча чогулмасында космостук чаӊдан турушу мүмкүн. Бизге эӊ жакын галактика – ''Магеллан булуттары'' ж-а Андромеда тумандуулугу. ''Метагалактикалардын'' кеӊейишинин натыйжасында Галактикалар топтолуусунун ортосундагы аралык да кеӊейүүдө. Радиотелескоптун жардамы м-н Галактикаларды радио-астрономиялык изилдөөлөрдүн натыйжасында айрым Галактикаларда нейтралдык суутектер бар экени байкалбайт, бирок космос нурлары электр-магниттик нурлар сыяктуу эле алар аркылуу өтөт. Өтө күчтүү телескоп м-н да жылдыздардан айрып билүүгө болбогон компакттуу (тыгыз) алыскы Галактикалар да бар. Алар көгүлтүр нурга ээ. Эӊ кубаттуу радионурланууга ээ болгон алыскы компакттуу Галактикалар N-г а л а к т и к а л а р, ушундай эле нурлануунун жылдыз түрүндөгү булактары ''к в а з а р л а р,'' ал эми кубаттуу радионурланууга ж-а белгилүү бурчтук өлчөмгө ээ болгондору ''р а д и о г а л а к т и к а л а р'' деп аталат. Галактикалардын ядросунда дайыма бөлүнүү процесси жүрүп турары орус астроному В. А. Амбарцумяндын гипотезасы боюнча түшүндүрүлөт. Бөлүнүү алардын борборунда ~~болуп~~, ажыроодо Галактикалар бөлүкчөлөргө бөлүнүп, радионурлануу м-н коштолот. Галактикалардын жарык бериши ар түрдүү. Мисалы, өтө гигант Галактикалардын жарык бериши Күндүкүнөн 1011 эсе жогору, квазарлар 100 эсе жарык: карлик – Галактикалардын начарлары эле биздин Галактиканын шар түрүндөгү жылдыз чогулмалары м-н бирдей. Алардын жарык бериши Күндүн жарык беришинин 105ин түзөт. 1,5 миӊдей өтө жарык (15 жылдыз өлчөмүнө чейин) Галактикалар белгилүү, башка маалыматтар боюнча 30 миӊге жетет.		'''ГАЛАКТИКАЛАР ''' – жүздөгөн млрд жылдыздардын зор системасы. Ага биздин ''Галактика'' да таандык. Галактикалар жерден күӊүрт так түрүндө көрүнгөндүктөн, алар «биздин галактикадан тышкаркы тумандуулуктар» деп да аталат. Галактикалардын табияты 20-кылымдын 20-жылдарында Э. ''Хаббл'' телескоптон карап, жарык так түрүндөгү тумандуулук эӊ көп жылдыздардан турарын байкагандан кийин белгилүү боло баштады. Галактикалар – эллипстик (Е), спиралдык (S) ж-а туура эмес (Jr) болуп 3 класска бөлүнөт. Алардын өлчөмү абдан чоӊ. Галактикалардын бир четинен экинчи четине чейинки аралыкты жарык 300 000 ''км/сек'' ылдамдык м-н ондогон ж-а жүз миӊдеген жылда өтөт. Галактикалардын бөлүштүрүлүшү бирдей эмес. Алар ар түрдүү системалардын бөлүктөрүнөн ж-а топтошууларынан турат. Галактикалардын арасы, айрыкча чогулмасында космостук чаӊдан турушу мүмкүн. Бизге эӊ жакын галактика – ''Магеллан булуттары'' ж-а Андромеда тумандуулугу. ''Метагалактикалардын'' кеӊейишинин натыйжасында Галактикалар топтолуусунун ортосундагы аралык да кеӊейүүдө. Радиотелескоптун жардамы м-н Галактикаларды радио-астрономиялык изилдөөлөрдүн натыйжасында айрым Галактикаларда нейтралдык суутектер бар экени байкалбайт, бирок космос нурлары электр-магниттик нурлар сыяктуу эле алар аркылуу өтөт. Өтө күчтүү телескоп м-н да жылдыздардан айрып билүүгө болбогон компакттуу (тыгыз) алыскы Галактикалар да бар. Алар көгүлтүр нурга ээ. Эӊ кубаттуу радионурланууга ээ болгон алыскы компакттуу Галактикалар N-г а л а к т и к а л а р, ушундай эле нурлануунун жылдыз түрүндөгү булактары ''к в а з а р л а р,'' ал эми кубаттуу радионурланууга ж-а белгилүү бурчтук өлчөмгө ээ болгондору ''р а д и о г а л а к т и к а л а р'' деп аталат. Галактикалардын ядросунда дайыма бөлүнүү процесси жүрүп турары орус астроному В. А. Амбарцумяндын гипотезасы боюнча түшүндүрүлөт. Бөлүнүү алардын борборунда жүрүп, ажыроодо Галактикалар бөлүкчөлөргө бөлүнүп, радионурлануу м-н коштолот. Галактикалардын жарык бериши ар түрдүү. Мисалы, өтө гигант Галактикалардын жарык бериши Күндүкүнөн 1011 эсе жогору, квазарлар 100 эсе жарык: карлик – Галактикалардын начарлары эле биздин Галактиканын шар түрүндөгү жылдыз чогулмалары м-н бирдей. Алардын жарык бериши Күндүн жарык беришинин 105ин түзөт. 1,5 миӊдей өтө жарык (15 жылдыз өлчөмүнө чейин) Галактикалар белгилүү, башка маалыматтар боюнча 30 миӊге жетет.

	<br />Ад.: ''Тейлор Р. Д.'' Галактики: строение и эволюция. М., 1981.		<br />Ад.: ''Тейлор Р. Д.'' Галактики: строение и эволюция. М., 1981.
	[[Category: 2-том]]		[[Category: 2-том]]

Temirkan, 09:10, 12 Август (Баш оона) 2024 карата

2024-08-12T09:10:45Z

← Мурунку нускасы		09:10, 12 Август (Баш оона) 2024 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''ГАЛАКТИКАЛАР ''' – жүздөгөн млрд жылдыздардын зор системасы. Ага биздин ''Галактика'' да таандык. Г. жерден күӊүрт так түрүндө көрүнгөндүктөн, алар «биздин галактикадан тышкаркы тумандуулуктар» деп да аталат. ~~Г-дын~~ табияты 20-~~к-дын~~ 20-жылдарында Э. ''Хаббл'' телескоптон карап, жарык так түрүндөгү тумандуулук эӊ көп жылдыздардан турарын байкагандан кийин белгилүү боло баштады. Г. – эллипстик (Е), спиралдык (S) ж-а туура эмес (Jr) болуп 3 класска бөлүнөт. Алардын өлчөмү абдан чоӊ. ~~Г-дын~~ бир четинен экинчи четине чейинки аралыкты жарык 300 000 ''км/сек'' ылдамдык м-н ондогон ж-а жүз миӊдеген жылда өтөт. ~~Г-дын~~ бөлүштүрүлүшү бирдей эмес. Алар ар түрдүү системалардын бөлүктөрүнөн ж-а топтошууларынан турат. ~~Г-дын~~ арасы, айрыкча чогулмасында космостук чаӊдан турушу мүмкүн. Бизге эӊ жакын галактика – ''Магеллан булуттары'' ж-а Андромеда тумандуулугу. ''Метагалактикалардын'' кеӊейишинин натыйжасында Г. топтолуусунун ортосундагы аралык да кеӊейүүдө. Радиотелескоптун жардамы м-н ~~Г-ды~~ радио-~~астр.~~ изилдөөлөрдүн натыйжасында айрым ~~Г-да~~ нейтралдык суутектер бар экени байкалбайт, бирок космос нурлары электр-магниттик нурлар сыяктуу эле алар аркылуу өтөт. Өтө күчтүү телескоп м-н да жылдыздардан айрып билүүгө болбогон компакттуу (тыгыз) алыскы Г. да бар. Алар көгүлтүр нурга ээ. Эӊ кубаттуу радионурланууга ээ болгон алыскы компакттуу Г. N-г а л а к т и к а л а р, ушундай эле нурлануунун жылдыз түрүндөгү булактары ''к в а з а р л а р,'' ал эми кубаттуу радионурланууга ж-а белгилүү бурчтук өлчөмгө ээ болгондору ''р а д и о г а л а к т и к а л а р'' деп аталат. ~~Г-дын~~ ядросунда дайыма бөлүнүү процесси жүрүп турары орус астроному В. А. Амбарцумяндын гипотезасы ~~б-ча~~ түшүндүрүлөт. Бөлүнүү алардын борборунда болуп, ажыроодо Г. бөлүкчөлөргө бөлүнүп, радионурлануу м-н коштолот. ~~Г-дын~~ жарык бериши ар түрдүү. ~~Мис.~~, өтө гигант ~~Г-дын~~ жарык бериши Күндүкүнөн 1011 эсе жогору, квазарлар 100 эсе жарык: карлик – ~~Г-дын~~ начарлары эле биздин Галактиканын шар түрүндөгү жылдыз чогулмалары м-н бирдей. Алардын жарык бериши Күндүн жарык беришинин 105ин түзөт. 1,5 миӊдей өтө жарык (15 жылдыз өлчөмүнө чейин) Г. белгилүү, башка маалыматтар ~~б-ча~~ 30 миӊге жетет.		'''ГАЛАКТИКАЛАР ''' – жүздөгөн млрд жылдыздардын зор системасы. Ага биздин ''Галактика'' да таандык. Галактикалар жерден күӊүрт так түрүндө көрүнгөндүктөн, алар «биздин галактикадан тышкаркы тумандуулуктар» деп да аталат. Галактикалардын табияты 20-кылымдын 20-жылдарында Э. ''Хаббл'' телескоптон карап, жарык так түрүндөгү тумандуулук эӊ көп жылдыздардан турарын байкагандан кийин белгилүү боло баштады. Галактикалар – эллипстик (Е), спиралдык (S) ж-а туура эмес (Jr) болуп 3 класска бөлүнөт. Алардын өлчөмү абдан чоӊ. Галактикалардын бир четинен экинчи четине чейинки аралыкты жарык 300 000 ''км/сек'' ылдамдык м-н ондогон ж-а жүз миӊдеген жылда өтөт. Галактикалардын бөлүштүрүлүшү бирдей эмес. Алар ар түрдүү системалардын бөлүктөрүнөн ж-а топтошууларынан турат. Галактикалардын арасы, айрыкча чогулмасында космостук чаӊдан турушу мүмкүн. Бизге эӊ жакын галактика – ''Магеллан булуттары'' ж-а Андромеда тумандуулугу. ''Метагалактикалардын'' кеӊейишинин натыйжасында Галактикалар топтолуусунун ортосундагы аралык да кеӊейүүдө. Радиотелескоптун жардамы м-н Галактикаларды радио-астрономиялык изилдөөлөрдүн натыйжасында айрым Галактикаларда нейтралдык суутектер бар экени байкалбайт, бирок космос нурлары электр-магниттик нурлар сыяктуу эле алар аркылуу өтөт. Өтө күчтүү телескоп м-н да жылдыздардан айрып билүүгө болбогон компакттуу (тыгыз) алыскы Галактикалар да бар. Алар көгүлтүр нурга ээ. Эӊ кубаттуу радионурланууга ээ болгон алыскы компакттуу Галактикалар N-г а л а к т и к а л а р, ушундай эле нурлануунун жылдыз түрүндөгү булактары ''к в а з а р л а р,'' ал эми кубаттуу радионурланууга ж-а белгилүү бурчтук өлчөмгө ээ болгондору ''р а д и о г а л а к т и к а л а р'' деп аталат. Галактикалардын ядросунда дайыма бөлүнүү процесси жүрүп турары орус астроному В. А. Амбарцумяндын гипотезасы боюнча түшүндүрүлөт. Бөлүнүү алардын борборунда болуп, ажыроодо Галактикалар бөлүкчөлөргө бөлүнүп, радионурлануу м-н коштолот. Галактикалардын жарык бериши ар түрдүү. Мисалы, өтө гигант Галактикалардын жарык бериши Күндүкүнөн 1011 эсе жогору, квазарлар 100 эсе жарык: карлик – Галактикалардын начарлары эле биздин Галактиканын шар түрүндөгү жылдыз чогулмалары м-н бирдей. Алардын жарык бериши Күндүн жарык беришинин 105ин түзөт. 1,5 миӊдей өтө жарык (15 жылдыз өлчөмүнө чейин) Галактикалар белгилүү, башка маалыматтар боюнча 30 миӊге жетет.
	<br/>Ад.: ''Тейлор Р. Д.'' Галактики: строение и эволюция. М., 1981.
			<br />Ад.: ''Тейлор Р. Д.'' Галактики: строение и эволюция. М., 1981.
	[[Category: 2-том]]		[[Category: 2-том]]

Kadyrm: 1 версия

2024-03-25T10:51:12Z

1 версия

← Мурунку нускасы	10:51, 25 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы
(Айырма жок)

vol2_>KadyrM, 08:13, 25 Март (Жалган куран) 2024 карата

2024-03-25T08:13:00Z

Жаңы барак

'''ГАЛАКТИКАЛАР ''' – жүздөгөн млрд жылдыздардын зор системасы. Ага биздин ''Галактика'' да таандык. Г. жерден күӊүрт так түрүндө көрүнгөндүктөн, алар «биздин галактикадан тышкаркы тумандуулуктар» деп да аталат. Г-дын табияты 20-к-дын 20-жылдарында Э. ''Хаббл'' телескоптон карап, жарык так түрүндөгү тумандуулук эӊ көп жылдыздардан турарын байкагандан кийин белгилүү боло баштады. Г. – эллипстик (Е), спиралдык (S) ж-а туура эмес (Jr) болуп 3 класска бөлүнөт. Алардын өлчөмү абдан чоӊ. Г-дын бир четинен экинчи четине чейинки аралыкты жарык 300 000 ''км/сек'' ылдамдык м-н ондогон ж-а жүз миӊдеген жылда өтөт. Г-дын бөлүштүрүлүшү бирдей эмес. Алар ар түрдүү системалардын бөлүктөрүнөн ж-а топтошууларынан турат. Г-дын арасы, айрыкча чогулмасында космостук чаӊдан турушу мүмкүн. Бизге эӊ жакын галактика – ''Магеллан булуттары'' ж-а Андромеда тумандуулугу. ''Метагалактикалардын'' кеӊейишинин натыйжасында Г. топтолуусунун ортосундагы аралык да кеӊейүүдө. Радиотелескоптун жардамы м-н Г-ды радио-астр. изилдөөлөрдүн натыйжасында айрым Г-да нейтралдык суутектер бар экени байкалбайт, бирок космос нурлары электр-магниттик нурлар сыяктуу эле алар аркылуу өтөт. Өтө күчтүү телескоп м-н да жылдыздардан айрып билүүгө болбогон компакттуу (тыгыз) алыскы Г. да бар. Алар көгүлтүр нурга ээ. Эӊ кубаттуу радионурланууга ээ болгон алыскы компакттуу Г. N-г а л а к т и к а л а р, ушундай эле нурлануунун жылдыз түрүндөгү булактары ''к в а з а р л а р,'' ал эми кубаттуу радионурланууга ж-а белгилүү бурчтук өлчөмгө ээ болгондору ''р а д и о г а л а к т и к а л а р'' деп аталат. Г-дын ядросунда дайыма бөлүнүү процесси жүрүп турары орус астроному В. А. Амбарцумяндын гипотезасы б-ча түшүндүрүлөт. Бөлүнүү алардын борборунда болуп, ажыроодо Г. бөлүкчөлөргө бөлүнүп, радионурлануу м-н коштолот. Г-дын жарык бериши ар түрдүү. Мис., өтө гигант Г-дын жарык бериши Күндүкүнөн 1011 эсе жогору, квазарлар 100 эсе жарык: карлик – Г-дын начарлары эле биздин Галактиканын шар түрүндөгү жылдыз чогулмалары м-н бирдей. Алардын жарык бериши Күндүн жарык беришинин 105ин түзөт. 1,5 миӊдей өтө жарык (15 жылдыз өлчөмүнө чейин) Г. белгилүү, башка маалыматтар б-ча 30 миӊге жетет.
<br/>Ад.: ''Тейлор Р. Д.'' Галактики: строение и эволюция. М., 1981.
[[Category: 2-том]]