http://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%93%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%9A%D0%A2%D0%98%D0%9A%D0%90%D0%94%D0%90%D0%9D_%D0%A2%D0%AB%D0%A8%D0%9A%D0%90%D0%A0%D0%9A%D0%AB_%D0%90%D0%A1%D0%A2%D0%A0%D0%9E%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%98%D0%AFГАЛАКТИКАДАН ТЫШКАРКЫ АСТРОНОМИЯ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-04-19T09:42:47ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%9A%D0%A2%D0%98%D0%9A%D0%90%D0%94%D0%90%D0%9D_%D0%A2%D0%AB%D0%A8%D0%9A%D0%90%D0%A0%D0%9A%D0%AB_%D0%90%D0%A1%D0%A2%D0%A0%D0%9E%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%98%D0%AF&diff=11058&oldid=prevTemirkan, 05:50, 12 Август (Баш оона) 2024 карата2024-08-12T05:50:54Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">05:50, 12 Август (Баш оона) 2024 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАЛАКТИКАДАН ТЫШКАРКЫ АСТРОНО&#769;МИЯ ''' – астрономиянын биздин ''Галактиканын'' чегинен тышкаркы асман сферасындагы объектилерди ж-а кубулуштарды изилдөөчү бөлүмү. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. т. а. </del>изилдеген жылдыз, газ системалары табияты <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>биздин Галактика сыяктуу эле болуп, бирок алар бизден өтө алыс бир нече жүз миӊдеген ж-а миллиондогон жарык жылындагы аралыкта жайгашкан. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. т. а. </del>илим катары 20-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>башында пайда болгон. Асман сферасынан көз м-н же жөнөкөй телескоп аркылуу байкалуучу жылдыздардын бардыгын камтыган биздин Галактика чектүү ж-а ага окшош башка жылдыз системалары бар деген идея 18-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>ортосунан эле айтылып келген. Телескоптордун өркүндөтүлүшүнүн натыйжасында биздин Галактикадан тышкары начар жаркыраган тумандуулуктар бар экендиги аныкталган. Алар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дө </del>1781-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. фр. </del>астроном Ш. Мессье 100 объектиден турган биринчи каталогду түзгөн. Кийин сапаттуу байкоолордун натыйжасында, ал тактардын бирдей эместиги, айрымдары газ тумандуулугу, алыскы жылдыздар системасы экендиги байкалган. 20-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>башында Маунт-Вильсон (АКШ) обсерваториясынын астрономдору биринчи жолу көптөгөн тумандуулуктардын ичинен өтө начар көрүнгөн жылдыздарды байкашкан. 1923–24-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Э. ''Хаббл'' 2,5 метрдик телескоптун жардамы м-н бир нече тумандуулуктардан жаркырактыгы мезгил-мезгили м-н өзгөрүп туруучу ''цефеиддер'' тибиндеги жылдыздардын тобун ачкан. Бул жылдыздар аркылуу тумандуулуктардын Жерге чейинки аралыктарын жогорку тактыкта аныктаган. Ал жылдыздар системалары биздин Галактикадан тышкары жайгашкан ''Галактикалар'' деп аталат. Ошол мезгилден баштап <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. т. а. </del>өнүгө баштады. Ал эми 1929-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Э. Хаббл галактикалардын бизден алыстоо ылдамдыгы м-н ага чейинки аралыктарынын өз ара түздөн түз сызыктуу байланышы бар экендигин аныктап, спектрлердеги кызыл жылыш м-н байланыштуулугун көрсөткөн. Ал ыкма аркылуу галактикаларга чейинки аралыктарды, алардын өлчөмүн ж-а массасын аныктоого жетишкен. 1963-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>жылдыз сымал радионурлануу булагы ачылып, алар ''квазарлар'' деп аталат. Алардын саны азыркы күндө бир миллиондон ашып кетти. Өтө жарык квазарлар 12,6m жылдыз чоӊдугуна ээ болуп, ал бизден 3 млрд жарык жылындагы аралыкта жайгашып, каталогдо 3С273 м-н белгиленген. Анын жаркырактыгы Андромеда галактикасынан 500 эсе жарык. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. т. а. </del>Галактика дүйнөсү да жылдыздар дүйнөсү сыяктуу өтө ар түрдүү боло тургандыгын аныктады.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАЛАКТИКАДАН ТЫШКАРКЫ АСТРОНО&#769;МИЯ ''' – астрономиянын биздин ''Галактиканын'' чегинен тышкаркы асман сферасындагы объектилерди ж-а кубулуштарды изилдөөчү бөлүмү. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Галактикадан тышкаркы астрономия </ins>изилдеген жылдыз, газ системалары табияты <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>биздин Галактика сыяктуу эле болуп, бирок алар бизден өтө алыс бир нече жүз миӊдеген ж-а миллиондогон жарык жылындагы аралыкта жайгашкан. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Галактикадан тышкаркы астрономия </ins>илим катары 20-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>башында пайда болгон. Асман сферасынан көз м-н же жөнөкөй телескоп аркылуу байкалуучу жылдыздардын бардыгын камтыган биздин Галактика чектүү ж-а ага окшош башка жылдыз системалары бар деген идея 18-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>ортосунан эле айтылып келген. Телескоптордун өркүндөтүлүшүнүн натыйжасында биздин Галактикадан тышкары начар жаркыраган тумандуулуктар бар экендиги аныкталган. Алар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жөнүндө </ins>1781-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы франциялык </ins>астроном Ш. Мессье 100 объектиден турган биринчи каталогду түзгөн. Кийин сапаттуу байкоолордун натыйжасында, ал тактардын бирдей эместиги, айрымдары газ тумандуулугу, алыскы жылдыздар системасы экендиги байкалган. 20-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>башында Маунт-Вильсон (АКШ) обсерваториясынын астрономдору биринчи жолу көптөгөн тумандуулуктардын ичинен өтө начар көрүнгөн жылдыздарды байкашкан. 1923–24-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары </ins>Э. ''Хаббл'' 2,5 метрдик телескоптун жардамы м-н бир нече тумандуулуктардан жаркырактыгы мезгил-мезгили м-н өзгөрүп туруучу ''цефеиддер'' тибиндеги жылдыздардын тобун ачкан. Бул жылдыздар аркылуу тумандуулуктардын Жерге чейинки аралыктарын жогорку тактыкта аныктаган. Ал жылдыздар системалары биздин Галактикадан тышкары жайгашкан ''Галактикалар'' деп аталат. Ошол мезгилден баштап <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Галактикадан тышкаркы астрономия </ins>өнүгө баштады. Ал эми 1929-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Э. Хаббл галактикалардын бизден алыстоо ылдамдыгы м-н ага чейинки аралыктарынын өз ара түздөн түз сызыктуу байланышы бар экендигин аныктап, спектрлердеги кызыл жылыш м-н байланыштуулугун көрсөткөн. Ал ыкма аркылуу галактикаларга чейинки аралыктарды, алардын өлчөмүн ж-а массасын аныктоого жетишкен. 1963-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>жылдыз сымал радионурлануу булагы ачылып, алар ''квазарлар'' деп аталат. Алардын саны азыркы күндө бир миллиондон ашып кетти. Өтө жарык квазарлар 12,6m жылдыз чоӊдугуна ээ болуп, ал бизден 3 млрд жарык жылындагы аралыкта жайгашып, каталогдо 3С273 м-н белгиленген. Анын жаркырактыгы Андромеда галактикасынан 500 эсе жарык. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Галактикадан тышкаркы астрономия </ins>Галактика дүйнөсү да жылдыздар дүйнөсү сыяктуу өтө ар түрдүү боло тургандыгын аныктады.<br/>''М. Токтогулов.''</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/>''М. Токтогулов.''</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Temirkanhttp://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%9A%D0%A2%D0%98%D0%9A%D0%90%D0%94%D0%90%D0%9D_%D0%A2%D0%AB%D0%A8%D0%9A%D0%90%D0%A0%D0%9A%D0%AB_%D0%90%D0%A1%D0%A2%D0%A0%D0%9E%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%98%D0%AF&diff=5232&oldid=prevKadyrm: 1 версия2024-03-25T10:51:12Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:51, 25 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttp://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%9A%D0%A2%D0%98%D0%9A%D0%90%D0%94%D0%90%D0%9D_%D0%A2%D0%AB%D0%A8%D0%9A%D0%90%D0%A0%D0%9A%D0%AB_%D0%90%D0%A1%D0%A2%D0%A0%D0%9E%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%98%D0%AF&diff=5231&oldid=prevvol2_>KadyrM, 08:13, 25 Март (Жалган куран) 2024 карата2024-03-25T08:13:00Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div>'''ГАЛАКТИКАДАН ТЫШКАРКЫ АСТРОНО&#769;МИЯ ''' – астрономиянын биздин ''Галактиканын'' чегинен тышкаркы асман сферасындагы объектилерди ж-а кубулуштарды изилдөөчү бөлүмү. Г. т. а. изилдеген жылдыз, газ системалары табияты б-ча биздин Галактика сыяктуу эле болуп, бирок алар бизден өтө алыс бир нече жүз миӊдеген ж-а миллиондогон жарык жылындагы аралыкта жайгашкан. Г. т. а. илим катары 20-к-дын башында пайда болгон. Асман сферасынан көз м-н же жөнөкөй телескоп аркылуу байкалуучу жылдыздардын бардыгын камтыган биздин Галактика чектүү ж-а ага окшош башка жылдыз системалары бар деген идея 18-к-дын ортосунан эле айтылып келген. Телескоптордун өркүндөтүлүшүнүн натыйжасында биздин Галактикадан тышкары начар жаркыраган тумандуулуктар бар экендиги аныкталган. Алар ж-дө 1781-ж. фр. астроном Ш. Мессье 100 объектиден турган биринчи каталогду түзгөн. Кийин сапаттуу байкоолордун натыйжасында, ал тактардын бирдей эместиги, айрымдары газ тумандуулугу, алыскы жылдыздар системасы экендиги байкалган. 20-к-дын башында Маунт-Вильсон (АКШ) обсерваториясынын астрономдору биринчи жолу көптөгөн тумандуулуктардын ичинен өтө начар көрүнгөн жылдыздарды байкашкан. 1923–24-ж. Э. ''Хаббл'' 2,5 метрдик телескоптун жардамы м-н бир нече тумандуулуктардан жаркырактыгы мезгил-мезгили м-н өзгөрүп туруучу ''цефеиддер'' тибиндеги жылдыздардын тобун ачкан. Бул жылдыздар аркылуу тумандуулуктардын Жерге чейинки аралыктарын жогорку тактыкта аныктаган. Ал жылдыздар системалары биздин Галактикадан тышкары жайгашкан ''Галактикалар'' деп аталат. Ошол мезгилден баштап Г. т. а. өнүгө баштады. Ал эми 1929-ж. Э. Хаббл галактикалардын бизден алыстоо ылдамдыгы м-н ага чейинки аралыктарынын өз ара түздөн түз сызыктуу байланышы бар экендигин аныктап, спектрлердеги кызыл жылыш м-н байланыштуулугун көрсөткөн. Ал ыкма аркылуу галактикаларга чейинки аралыктарды, алардын өлчөмүн ж-а массасын аныктоого жетишкен. 1963-ж. жылдыз сымал радионурлануу булагы ачылып, алар ''квазарлар'' деп аталат. Алардын саны азыркы күндө бир миллиондон ашып кетти. Өтө жарык квазарлар 12,6m жылдыз чоӊдугуна ээ болуп, ал бизден 3 млрд жарык жылындагы аралыкта жайгашып, каталогдо 3С273 м-н белгиленген. Анын жаркырактыгы Андромеда галактикасынан 500 эсе жарык. Г. т. а. Галактика дүйнөсү да жылдыздар дүйнөсү сыяктуу өтө ар түрдүү боло тургандыгын аныктады.<br />
<br/>''М. Токтогулов.''<br />
[[Category: 2-том]]<br />
</div>vol2_>KadyrM