ВЕРТОЛ¨Т - Түзөтүүлөр тарыхы

Temirkan, 03:17, 6 Август (Баш оона) 2024 карата

2024-08-06T03:17:29Z

← Мурунку нускасы		03:17, 6 Август (Баш оона) 2024 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''~~ВЕРТОЛ¨Т~~, ''' т и к у ч а к, г е л и к о п т е р – горизонталдык тегиздикте айлануучу бир же бир нече винттин жардамы м-н тик көтөрүлүп, кайра коно турган учуучу аппарат. В. күүлөнбөстөн эле тик өйдө көтөрүлөт ж-а конот, абада калкып тура алат, ар тарапты көздөй ар кандай ылдамдыкта учат. ~~В-тун~~ винттери кыймылдаткычтан айланат. ~~В-ко~~ негизинен поршендүү ж-а аба-реактивдүү кыймылдаткыч орнотулат, ал		'''ВЕРТОЛЁТ, ''' т и к у ч а к, г е л и к о п т е р – горизонталдык тегиздикте айлануучу бир же бир нече винттин жардамы м-н тик көтөрүлүп, кайра коно турган учуучу аппарат. Вертолёт күүлөнбөстөн эле тик өйдө көтөрүлөт ж-а конот, абада калкып тура алат, ар тарапты көздөй ар кандай ылдамдыкта учат. Вертолёттун винттери кыймылдаткычтан айланат. Вертолётко негизинен поршендүү ж-а аба-реактивдүү кыймылдаткыч орнотулат, ал <br/>
	<br/>
	[[File:ВЕРТОЛ¨Т116.png \| thumb \| Ми-26 вертолёту.]]		[[File:ВЕРТОЛ¨Т116.png \| thumb \| Ми-26 вертолёту.]]

	[[File:ВЕРТОЛ¨Т117.png \| thumb \| Жүк ташуучу Chinook-46 вертолёту (АКШ).]]		[[File:ВЕРТОЛ¨Т117.png \| thumb \| Жүк ташуучу Chinook-46 вертолёту (АКШ).]]
	эми кубаттуулугун жогорулатуу үчүн ракета кыймылдаткычы да пайдаланылат. Айрым ~~В-тордо~~ самолёттун бир валдуу турбовинттүү кыймылдаткычы колдонулуп келген, бирок кийинчерээк эки валдуу турбовинттүү кыймылдатычтар (өзгөчө көп кыймылдаткычтуу ~~В-то~~) пайдаланылып жатат. Учуп жүргөндө кокустан кыймылдаткыч иштебей калса, алып жүрүүчү винттер өзүнөн-өзү айлангандыктан, ~~В-ту~~ улам ылдыйлатып барып кондурууга болот. Алып жүрүүчү винттин реактивдик моментин теӊ салмакта сактоонун ыкмасына карата В. бир, эки ~~ж-а~~ көп винттүү болуп айырмаланат. Ар кандай В. самолёттукундай эле планёрдон (фюзеляж, шасси, башкаруу органы, электр, радио ж-а навигациялык жабдуулар), алып жүрүүчү винттерден, күч берүүчү (кыймылдаткыч) орнотмодон ж-а трансмиссиядан турат. 15-к-да Леонардо да Винчи В. сымал аппараттын сүрөттөлүшүн жазып чыккан. 1907-ж. Пол Корню (Франция) биринчи жолу алгачкы ~~В-то~~ 30 ''см'' бийиктикте эркин учуп, абада 20 ''сек'' кармалган, бирок бул аппарат практикада колдонууга даяр эмес болгон. Биринчи жолу асманга эки роторлуу «Фокке-Вульф FW61» ~~В-у~~ көтөрүлгөн. Колдонууга жарактуу алгачкы Сикорск системасындагы VS-300 бир моторлуу В. 1940-ж. жасалган. СССРде сериялуу чыгарылган алгачкы (1948) В. МИ-1 (конструктору М. Л. Миль) болгон. ~~В-тун~~ ылдамдыгы 350–370 ''км/саат'', жүк көтөрүмдүүлүгү 40 ''т''га, ал эми учуу аралыгы 2000 ''км''ге чейин жетет. ~~В-тор~~ жүргүнчү (МИ-8) ж-а жүк (Ми-4, Ми-6) ташууда; атайын жумушта – ~~а. ч.~~ өсүмдүктөрүнүн зыянкечтери м-н күрөшүүдө, өрт өчүрүүдө ж. б. (Ка-15, Ка-26, Ми-1, Ми-2); ~~геол.~~ чалгындоо иштеринде (Ка-26); гравиметриялык сүрөткө тартууда (Ка-18); жогорку чыӊалуудагы газ ж-а нефть өткөргүчтөрүн текшерүүдө (Ка-18, К-26); ири өлчөмдүү жабдууларды ж-а орнотмолорду орнотуу ишинде (Ми-10); ~~санит.~~ ж-а куткаруу жумуштарында (Ка-18), о. эле аскердик тапшырмаларды аткаруу үчүн куралдуу күчтөрдө колдонулат.		эми кубаттуулугун жогорулатуу үчүн ракета кыймылдаткычы да пайдаланылат. Айрым Вертолёттордо самолёттун бир валдуу турбовинттүү кыймылдаткычы колдонулуп келген, бирок кийинчерээк эки валдуу турбовинттүү кыймылдатычтар (өзгөчө көп кыймылдаткычтуу Вертолётто) пайдаланылып жатат. Учуп жүргөндө кокустан кыймылдаткыч иштебей калса, алып жүрүүчү винттер өзүнөн-өзү айлангандыктан, Вертолётту улам ылдыйлатып барып кондурууга болот. Алып жүрүүчү винттин реактивдик моментин теӊ салмакта сактоонун ыкмасына карата Вертолёт бир, эки жана көп винттүү болуп айырмаланат. Ар кандай Вертолёт самолёттукундай эле планёрдон (фюзеляж, шасси, башкаруу органы, электр, радио ж-а навигациялык жабдуулар), алып жүрүүчү винттерден, күч берүүчү (кыймылдаткыч) орнотмодон ж-а трансмиссиядан турат. 15-к-да Леонардо да Винчи Вертолёт сымал аппараттын сүрөттөлүшүн жазып чыккан. 1907-жылы Пол Корню (Франция) биринчи жолу алгачкы Вертолётто 30 ''см'' бийиктикте эркин учуп, абада 20 ''сек'' кармалган, бирок бул аппарат практикада колдонууга даяр эмес болгон. Биринчи жолу асманга эки роторлуу «Фокке-Вульф FW61» Вертолёту көтөрүлгөн. Колдонууга жарактуу алгачкы Сикорск системасындагы VS-300 бир моторлуу Вертолёт 1940-жылы жасалган. СССРде сериялуу чыгарылган алгачкы (1948) Вертолёт МИ-1 (конструктору М. Л. Миль) болгон. Вертолёттун ылдамдыгы 350–370 ''км/саат'', жүк көтөрүмдүүлүгү 40 ''т''га, ал эми учуу аралыгы 2000 ''км''ге чейин жетет. Вертолёттор жүргүнчү (МИ-8) ж-а жүк (Ми-4, Ми-6) ташууда; атайын жумушта – айыл чарба өсүмдүктөрүнүн зыянкечтери м-н күрөшүүдө, өрт өчүрүүдө ж. б. (Ка-15, Ка-26, Ми-1, Ми-2); геологиялык чалгындоо иштеринде (Ка-26); гравиметриялык сүрөткө тартууда (Ка-18); жогорку чыӊалуудагы газ ж-а нефть өткөргүчтөрүн текшерүүдө (Ка-18, К-26); ири өлчөмдүү жабдууларды ж-а орнотмолорду орнотуу ишинде (Ми-10); санитардык ж-а куткаруу жумуштарында (Ка-18), ошондой эле аскердик тапшырмаларды аткаруу үчүн куралдуу күчтөрдө колдонулат.
	[[Category: 2-том]]		[[Category: 2-том]]

Kadyrm: 1 версия

2024-03-25T09:39:22Z

1 версия

← Мурунку нускасы	09:39, 25 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы
(Айырма жок)

vol2_>KadyrM, 02:40, 25 Март (Жалган куран) 2024 карата

2024-03-25T02:40:40Z

Жаңы барак

'''ВЕРТОЛ¨Т, ''' т и к у ч а к, г е л и к о п т е р – горизонталдык тегиздикте айлануучу бир же бир нече винттин жардамы м-н тик көтөрүлүп, кайра коно турган учуучу аппарат. В. күүлөнбөстөн эле тик өйдө көтөрүлөт ж-а конот, абада калкып тура алат, ар тарапты көздөй ар кандай ылдамдыкта учат. В-тун винттери кыймылдаткычтан айланат. В-ко негизинен поршендүү ж-а аба-реактивдүү кыймылдаткыч орнотулат, ал
<br/>
[[File:ВЕРТОЛ¨Т116.png | thumb | Ми-26 вертолёту.]]

[[File:ВЕРТОЛ¨Т117.png | thumb | Жүк ташуучу Chinook-46 вертолёту (АКШ).]]
эми кубаттуулугун жогорулатуу үчүн ракета кыймылдаткычы да пайдаланылат. Айрым В-тордо самолёттун бир валдуу турбовинттүү кыймылдаткычы колдонулуп келген, бирок кийинчерээк эки валдуу турбовинттүү кыймылдатычтар (өзгөчө көп кыймылдаткычтуу В-то) пайдаланылып жатат. Учуп жүргөндө кокустан кыймылдаткыч иштебей калса, алып жүрүүчү винттер өзүнөн-өзү айлангандыктан, В-ту улам ылдыйлатып барып кондурууга болот. Алып жүрүүчү винттин реактивдик моментин теӊ салмакта сактоонун ыкмасына карата В. бир, эки ж-а көп винттүү болуп айырмаланат. Ар кандай В. самолёттукундай эле планёрдон (фюзеляж, шасси, башкаруу органы, электр, радио ж-а навигациялык жабдуулар), алып жүрүүчү винттерден, күч берүүчү (кыймылдаткыч) орнотмодон ж-а трансмиссиядан турат. 15-к-да Леонардо да Винчи В. сымал аппараттын сүрөттөлүшүн жазып чыккан. 1907-ж. Пол Корню (Франция) биринчи жолу алгачкы В-то 30 ''см'' бийиктикте эркин учуп, абада 20 ''сек'' кармалган, бирок бул аппарат практикада колдонууга даяр эмес болгон. Биринчи жолу асманга эки роторлуу «Фокке-Вульф FW61» В-у көтөрүлгөн. Колдонууга жарактуу алгачкы Сикорск системасындагы VS-300 бир моторлуу В. 1940-ж. жасалган. СССРде сериялуу чыгарылган алгачкы (1948) В. МИ-1 (конструктору М. Л. Миль) болгон. В-тун ылдамдыгы 350–370 ''км/саат'', жүк көтөрүмдүүлүгү 40 ''т''га, ал эми учуу аралыгы 2000 ''км''ге чейин жетет. В-тор жүргүнчү (МИ-8) ж-а жүк (Ми-4, Ми-6) ташууда; атайын жумушта – а. ч. өсүмдүктөрүнүн зыянкечтери м-н күрөшүүдө, өрт өчүрүүдө ж. б. (Ка-15, Ка-26, Ми-1, Ми-2); геол. чалгындоо иштеринде (Ка-26); гравиметриялык сүрөткө тартууда (Ка-18); жогорку чыӊалуудагы газ ж-а нефть өткөргүчтөрүн текшерүүдө (Ка-18, К-26); ири өлчөмдүү жабдууларды ж-а орнотмолорду орнотуу ишинде (Ми-10); санит. ж-а куткаруу жумуштарында (Ка-18), о. эле аскердик тапшырмаларды аткаруу үчүн куралдуу күчтөрдө колдонулат.
[[Category: 2-том]]