http://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D0%90%D0%A2%D0%AB%D0%99_%D0%96%D0%90%D0%9F%D0%AB%D0%A0%D0%AB%D0%93%D0%ABБАТЫЙ ЖАПЫРЫГЫ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-04-17T20:08:50ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%A2%D0%AB%D0%99_%D0%96%D0%90%D0%9F%D0%AB%D0%A0%D0%AB%D0%93%D0%AB&diff=8927&oldid=prevTemirkan, 07:49, 11 Апрель (Чын куран) 2024 карата2024-04-11T07:49:12Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:49, 11 Апрель (Чын куран) 2024 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАТЫЙ ЖАПЫРЫГЫ ''' – башында ''Батый'' хан турган монголдордун 1236–42-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Чыгыш <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а Борб. </del>Европага жасаган баскынчылык жортуулу. Жортуулду уюштуруу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дө </del>талкуу 1235-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>курултайда атайын каралып, аны ишке ашырууга бир жылча даярдыктар жүргүзүлгөн. Жортуулга <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. </del>эле Чынгыз хандын тукумдарынан Үгөдөйдүн уулу Күйүк, Тулуйдун уулу Муӊке, Чагатайдын уулу Байдар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Батыйдын бир туугандары Ордо Ежен, Токо Темир ж. б. катышкан. 150 миӊге жакын аскер 1236-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Батыш Алтайдан чыгып, Чынгыз хандын белгилүү аскер башчысы Субадай баатыр башында турган кошуун Волга боюндагы булгарларды басып алган. Ошол эле учурда Батый өзү жетектеген кошуундар кыпчактардын, мордвалардын жерлерин ээлеген. Муӊке баштаган аскерлер Кавказга кирип, андагы көптөгөн шаарлар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>Аланияны багындырган. 1237-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Батыйдын аскерлери Рязань княздыгына чабуул жасап, Происк, Белгород, Ижеславец, Ожск ж. б. шаарларын караткан. Андан соӊ орустардын бириккен аскерлерин Коломна <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-нын </del>алдында талкалайт. 1238-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Москваны басып алгандан кийин Новгородго жол ачылган. Бирок Новгородго 65 чакырым жетпей Батый жортуулун түштүккө буруу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дө </del>чечим кабыл алып, Торжок, Подеснья, Курск <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-н </del>талкалайт. Дон <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">д-нын </del>боюнда кыпчак ханы Котандын аскерлери <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>салгылашып, жеӊилген кыпчактар Мажарстанга (азыркы Венгрия) өтүп кетет. Батый 1239-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>жазында Переяславль, күзүндө Чернигов княздыгын басып алып, Днепр <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">д-нын </del>боюна жетет. 1240-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Киев <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-н </del>ээлейт. Андан ары Мажарстанга, Польша <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Далмацияга жортуулдарды уюштурат. 1241-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Батыйдын аскерлери Польшанын Люблин, Сандамир, Краков <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-на </del>жортуул жасайт. Чагатайдын уулу Байдар баштаган аскерлер Лигниц <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-нын </del>алдында 30 миӊден ашык адамдан турган поляк-немец аскерлеринин үстүнөн чоӊ жеӊишке жетишет. Бул согуш көчмөндөрдүн согуш өнөрүндө европалыктардан алда канча жогору турарын көргөзгөн. Ошол эле учурда Батыйдын аскерлеринин басымдуу бөлүгү Мажарстан аймагына кирип, Сити <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">д-нын </del>боюнда мажар-хорват бириккен аскер күчүн талкалайт. Будапешт <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш. </del>моӊгол аскерлеринин талоонуна дуушар болгон. Андан ары Батыйдын аскерлери Дунай <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">д-н </del>кечип өтүп, Острогон, Стольный, Биоград (Белград), Весперим, Джур <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-н </del>каратып, Жер ортолук <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Адрия деӊиздеринин жээктерине чейин жеткен. Батыйдын аскерлеринин экинчи канаты Нейштад <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-н </del>басып алып, Венага жакындап келген. 1241-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Үгөдөй хандын өлгөндүгү тууралуу кабар жеткенден кийин Батый Балканды таштап, Жучу улусуна, Волга <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">д-нын </del>төмөнкү агымындагы ордосуна кайтып келет. Батый басып алган аймактар, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а. и. </del>Русь мамлекети Алтын Ордонун курамына кирген.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАТЫЙ ЖАПЫРЫГЫ ''' – башында ''Батый'' хан турган монголдордун 1236–42-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары </ins>Чыгыш <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана Борбордук </ins>Европага жасаган баскынчылык жортуулу. Жортуулду уюштуруу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жөнүндө </ins>талкуу 1235-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>курултайда атайын каралып, аны ишке ашырууга бир жылча даярдыктар жүргүзүлгөн. Жортуулга <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошондой </ins>эле Чынгыз хандын тукумдарынан Үгөдөйдүн уулу Күйүк, Тулуйдун уулу Муӊке, Чагатайдын уулу Байдар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Батыйдын бир туугандары Ордо Ежен, Токо Темир ж. б. катышкан. 150 миӊге жакын аскер 1236-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Батыш Алтайдан чыгып, Чынгыз хандын белгилүү аскер башчысы Субадай баатыр башында турган кошуун Волга боюндагы булгарларды басып алган. Ошол эле учурда Батый өзү жетектеген кошуундар кыпчактардын, мордвалардын жерлерин ээлеген. Муӊке баштаган аскерлер Кавказга кирип, андагы көптөгөн шаарлар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>Аланияны багындырган. 1237-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Батыйдын аскерлери Рязань княздыгына чабуул жасап, Происк, Белгород, Ижеславец, Ожск ж. б. шаарларын караткан. Андан соӊ орустардын бириккен аскерлерин Коломна <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарынын </ins>алдында талкалайт. 1238-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Москваны басып алгандан кийин Новгородго жол ачылган. Бирок Новгородго 65 чакырым жетпей Батый жортуулун түштүккө буруу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жөнүндө </ins>чечим кабыл алып, Торжок, Подеснья, Курск <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарларын </ins>талкалайт. Дон <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дарыясынын </ins>боюнда кыпчак ханы Котандын аскерлери <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>салгылашып, жеӊилген кыпчактар Мажарстанга (азыркы Венгрия) өтүп кетет. Батый 1239-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>жазында Переяславль, күзүндө Чернигов княздыгын басып алып, Днепр <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дарыясынын </ins>боюна жетет. 1240-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Киев <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарын </ins>ээлейт. Андан ары Мажарстанга, Польша <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Далмацияга жортуулдарды уюштурат. 1241-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Батыйдын аскерлери Польшанын Люблин, Сандамир, Краков <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарларына </ins>жортуул жасайт. Чагатайдын уулу Байдар баштаган аскерлер Лигниц <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарынын </ins>алдында 30 миӊден ашык адамдан турган поляк-немец аскерлеринин үстүнөн чоӊ жеӊишке жетишет. Бул согуш көчмөндөрдүн согуш өнөрүндө европалыктардан алда канча жогору турарын көргөзгөн. Ошол эле учурда Батыйдын аскерлеринин басымдуу бөлүгү Мажарстан аймагына кирип, Сити <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дарыясынын </ins>боюнда мажар-хорват бириккен аскер күчүн талкалайт. Будапешт <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаары </ins>моӊгол аскерлеринин талоонуна дуушар болгон. Андан ары Батыйдын аскерлери Дунай <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дарыясын </ins>кечип өтүп, Острогон, Стольный, Биоград (Белград), Весперим, Джур <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарларын </ins>каратып, Жер ортолук <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Адрия деӊиздеринин жээктерине чейин жеткен. Батыйдын аскерлеринин экинчи канаты Нейштад <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарын </ins>басып алып, Венага жакындап келген. 1241-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Үгөдөй хандын өлгөндүгү тууралуу кабар жеткенден кийин Батый Балканды таштап, Жучу улусуна, Волга <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дарыясынын </ins>төмөнкү агымындагы ордосуна кайтып келет. Батый басып алган аймактар, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">анын ичинен </ins>Русь мамлекети Алтын Ордонун курамына кирген.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Temirkanhttp://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%A2%D0%AB%D0%99_%D0%96%D0%90%D0%9F%D0%AB%D0%A0%D0%AB%D0%93%D0%AB&diff=8332&oldid=prevvol2_>KadyrM, 11:02, 29 Март (Жалган куран) 2024 карата2024-03-29T11:02:45Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">11:02, 29 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol2_>KadyrMhttp://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%A2%D0%AB%D0%99_%D0%96%D0%90%D0%9F%D0%AB%D0%A0%D0%AB%D0%93%D0%AB&diff=8333&oldid=prevKadyrm: 1 версия2024-03-29T05:07:59Z<p>1 версия</p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div>'''БАТЫЙ ЖАПЫРЫГЫ ''' – башында ''Батый'' хан турган монголдордун 1236–42-ж. Чыгыш ж-а Борб. Европага жасаган баскынчылык жортуулу. Жортуулду уюштуруу ж-дө талкуу 1235-ж. курултайда атайын каралып, аны ишке ашырууга бир жылча даярдыктар жүргүзүлгөн. Жортуулга о. эле Чынгыз хандын тукумдарынан Үгөдөйдүн уулу Күйүк, Тулуйдун уулу Муӊке, Чагатайдын уулу Байдар ж-а Батыйдын бир туугандары Ордо Ежен, Токо Темир ж. б. катышкан. 150 миӊге жакын аскер 1236-ж. Батыш Алтайдан чыгып, Чынгыз хандын белгилүү аскер башчысы Субадай баатыр башында турган кошуун Волга боюндагы булгарларды басып алган. Ошол эле учурда Батый өзү жетектеген кошуундар кыпчактардын, мордвалардын жерлерин ээлеген. Муӊке баштаган аскерлер Кавказга кирип, андагы көптөгөн шаарлар м-н Аланияны багындырган. 1237-ж. Батыйдын аскерлери Рязань княздыгына чабуул жасап, Происк, Белгород, Ижеславец, Ожск ж. б. шаарларын караткан. Андан соӊ орустардын бириккен аскерлерин Коломна ш-нын алдында талкалайт. 1238-ж. Москваны басып алгандан кийин Новгородго жол ачылган. Бирок Новгородго 65 чакырым жетпей Батый жортуулун түштүккө буруу ж-дө чечим кабыл алып, Торжок, Подеснья, Курск ш-н талкалайт. Дон д-нын боюнда кыпчак ханы Котандын аскерлери м-н салгылашып, жеӊилген кыпчактар Мажарстанга (азыркы Венгрия) өтүп кетет. Батый 1239-ж. жазында Переяславль, күзүндө Чернигов княздыгын басып алып, Днепр д-нын боюна жетет. 1240-ж. Киев ш-н ээлейт. Андан ары Мажарстанга, Польша ж-а Далмацияга жортуулдарды уюштурат. 1241-ж. Батыйдын аскерлери Польшанын Люблин, Сандамир, Краков ш-на жортуул жасайт. Чагатайдын уулу Байдар баштаган аскерлер Лигниц ш-нын алдында 30 миӊден ашык адамдан турган поляк-немец аскерлеринин үстүнөн чоӊ жеӊишке жетишет. Бул согуш көчмөндөрдүн согуш өнөрүндө европалыктардан алда канча жогору турарын көргөзгөн. Ошол эле учурда Батыйдын аскерлеринин басымдуу бөлүгү Мажарстан аймагына кирип, Сити д-нын боюнда мажар-хорват бириккен аскер күчүн талкалайт. Будапешт ш. моӊгол аскерлеринин талоонуна дуушар болгон. Андан ары Батыйдын аскерлери Дунай д-н кечип өтүп, Острогон, Стольный, Биоград (Белград), Весперим, Джур ш-н каратып, Жер ортолук ж-а Адрия деӊиздеринин жээктерине чейин жеткен. Батыйдын аскерлеринин экинчи канаты Нейштад ш-н басып алып, Венага жакындап келген. 1241-ж. Үгөдөй хандын өлгөндүгү тууралуу кабар жеткенден кийин Батый Балканды таштап, Жучу улусуна, Волга д-нын төмөнкү агымындагы ордосуна кайтып келет. Батый басып алган аймактар, а. и. Русь мамлекети Алтын Ордонун курамына кирген.<br />
[[Category: 2-том]]<br />
</div>Kadyrm