http://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D0%90%D0%99%D0%A2%D0%A3%D0%A0%D0%A1%D0%AB%D0%9D%D0%9E%D0%92 2026-04-17T12:13:04Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%99%D0%A2%D0%A3%D0%A0%D0%A1%D0%AB%D0%9D%D0%9E%D0%92&diff=79834&oldid=prev 2026-04-17T08:59:49Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:59, 17 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЙТУРСЫНОВ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ахмет,</del>''' А х м е т Б а й т у р &amp;shy;с ы н у у л у [28. (15). <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>. 1873, азыркы Костанай облусу, Жангелдин району, Сарытүбек айылы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- 8</del>. 12. 1938, Алматы] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>казак элинин 20-кылымдын башындагы улуттук-боштондук кыймылын же&amp;shy;тектегендердин бири, мамлекеттик ишмер, акын, публицист, казак тили <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>адабият таануу илимдеринин негиз салуучусу, алгачкы агартуучулардан. Тор&amp;shy;гойдогу эки жылдык орус-казак мектебин (1891), Оренбургдагы төрт жылдык мектепти (1895) бүтүргөн. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1895-1909</del>-жылдарда Актөбө, Костанай, Кар&amp;shy;каралы уезддериндеги орус-казак мектептерин&amp;shy;де, Каркаралы шаардык окуу жайында эмгектен&amp;shy;ген. 1905-жылы 14500 адам кол койгон орус бийли&amp;shy;гине жиберген Каркаралы петициясынын автор&amp;shy;лорунун бири. Ошол мезгилден тартып, жан&amp;shy;дармдык көзөмөлгө алынып, губернатор Трой&amp;shy;ницкийдин буйругу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>1909-жылы Семей түрмөсүнө камалат <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>атайын чечимге ылайык, казак аймагынан тышкары айдалып, Оренбург шаарына (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1910-17</del>) жер которуштурат. Бул жерде 1913<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- 18</del>-жылдарда А. ''Бөкейханов'', М. Дулатов <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>биргеле&amp;shy;шип, улуттук тунгуч «Алаш» гезитин чыгарышкан. Алар ошондой эле ''«Алаш» партиясы'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>«Алаш» өкмөтүн да уюштурууга түздөн-түз катышкан. Жалпы казак курултайында Алаш өкмөтүнүн окуу-агартуу комиссиясынын төра&amp;shy;галыгына, 1919-жылы өкмөттүн Торгой облустук бөлү&amp;shy;мүнүн мүчөсү, РСФСР Эл комиссарлар Совети <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>Казак аскердик-революциялык комитетинин төрага&amp;shy;сына орун басарлыкка дайындалган. Анын де&amp;shy;милгеси <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>«Алаш ордонун» жетекчилери <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>мүчөлөрүнө Совет өкмөтүнүн кечирими жарыя&amp;shy;ланган. 1920-жылы В. И. ''Ленинге'' Совет өкмөтүнүн Казакстанды башкаруу ишиндеги кемчиликте&amp;shy;рин сындаган кат жолдогон. Казакстан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>Рос&amp;shy;сиянын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">чегарасын </del>аныктоо иштерине активдүү катышкан. 1919-жылы Костанай уездин Челябинск облусуна кошуу тууралуу чечимине каршы Байтурсыновдун саясий нааразылыгы уездди Казакстандын ку&amp;shy;рамына калтырууга негиз болгон. 1920-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">25</del>-жылдары Казак Республикасынын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">эл </del>агартуу комиссары, илимий-ада&amp;shy;бий комиссиясынын, өлкөнү изилдөө коомунун төрагасы, Оренбургда, Ташкендеги эл агартуу ин&amp;shy;ститутунда, Казак мамлекеттик университетинде иштеген (казак тили <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>адабияты, маданияты боюнча лекция окуган). 1929-жылы  Алаш кыймылын жетектеген 43 адам&amp;shy;дын ичинде Байтурсынов да айыпталып, өлүм жазасына өкүм кылынган <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>1937-жылы атылган. Казак элинин 20-кылымдын башындагы азаттык үчүн күрөшүн, ой-мүдөөсүн чагылдырган «Кырк мисал» (1909), «Маса» (1911) аттуу чыгармалары жарык көргөн, ошондой эле орус классик-акындары&amp;shy;нын чыгармаларын да которгон. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЙТУРСЫНОВ''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ахмет, </ins>А х м е т Б а й т у р &amp;shy;с ы н у у л у [28. (15). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">01</ins>. 1873, азыркы Костанай облусу, Жангелдин району, Сарытүбек айылы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– 08</ins>. 12. 1938, Алматы] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>казак элинин 20-кылымдын башындагы улуттук-боштондук кыймылын же&amp;shy;тектегендердин бири, мамлекеттик ишмер, акын, публицист, казак тили <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>адабият таануу илимдеринин негиз салуучусу, алгачкы агартуучулардан. Тор&amp;shy;гойдогу эки жылдык орус-казак мектебин (1891), Оренбургдагы төрт жылдык мектепти (1895) бүтүргөн. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1895–1909</ins>-жылдарда Актөбө, Костанай, Кар&amp;shy;каралы уезддериндеги орус-казак мектептерин&amp;shy;де, Каркаралы шаардык окуу жайында эмгектен&amp;shy;ген. 1905-жылы 14500 адам кол койгон орус бийли&amp;shy;гине жиберген Каркаралы петициясынын автор&amp;shy;лорунун бири. Ошол мезгилден тартып, жан&amp;shy;дармдык көзөмөлгө алынып, губернатор Трой&amp;shy;ницкийдин буйругу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>1909-жылы Семей түрмөсүнө камалат <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>атайын чечимге ылайык, казак аймагынан тышкары айдалып, Оренбург шаарына (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1910–1917</ins>) жер которуштурат. Бул жерде 1913 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– 1918</ins>-жылдарда А. ''Бөкейханов'', М. Дулатов <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>биргеле&amp;shy;шип, улуттук тунгуч «Алаш» гезитин чыгарышкан. Алар ошондой эле ''«Алаш» партиясы'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>«Алаш» өкмөтүн да уюштурууга түздөн-түз катышкан. Жалпы казак курултайында Алаш өкмөтүнүн окуу-агартуу комиссиясынын төра&amp;shy;галыгына, 1919-жылы өкмөттүн Торгой облустук бөлү&amp;shy;мүнүн мүчөсү, РСФСР Эл комиссарлар Совети <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>Казак аскердик-революциялык комитетинин төрага&amp;shy;сына орун басарлыкка дайындалган. Анын де&amp;shy;милгеси <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>«Алаш ордонун» жетекчилери <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>мүчөлөрүнө Совет өкмөтүнүн кечирими жарыя&amp;shy;ланган. 1920-жылы В. И. ''Ленинге'' Совет өкмөтүнүн Казакстанды башкаруу ишиндеги кемчиликте&amp;shy;рин сындаган кат жолдогон. Казакстан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>Рос&amp;shy;сиянын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">чек арасын </ins>аныктоо иштерине активдүү катышкан. 1919-жылы Костанай уездин Челябинск облусуна кошуу тууралуу чечимине каршы Байтурсыновдун саясий нааразылыгы уездди Казакстандын ку&amp;shy;рамына калтырууга негиз болгон. 1920-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1925</ins>-жылдары Казак Республикасынын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Эл </ins>агартуу комиссары, илимий-ада&amp;shy;бий комиссиясынын, өлкөнү изилдөө коомунун төрагасы, Оренбургда, Ташкендеги эл агартуу ин&amp;shy;ститутунда, Казак мамлекеттик университетинде иштеген (казак тили <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>адабияты, маданияты боюнча лекция окуган). 1929-жылы  Алаш кыймылын жетектеген 43 адам&amp;shy;дын ичинде Байтурсынов да айыпталып, өлүм жазасына өкүм кылынган <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>1937-жылы атылган. Казак элинин 20-кылымдын башындагы азаттык үчүн күрөшүн, ой-мүдөөсүн чагылдырган «Кырк мисал» (1909), «Маса» (1911) аттуу чыгармалары жарык көргөн, ошондой эле орус классик-акындары&amp;shy;нын чыгармаларын да которгон. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%99%D0%A2%D0%A3%D0%A0%D0%A1%D0%AB%D0%9D%D0%9E%D0%92&diff=15617&oldid=prev 2025-02-10T05:35:07Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">05:35, 10 Февраль (Бирдин айы) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЙТУРСЫНОВ '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ахмет, </del>А х м е т Б а й т у р&amp;shy;с ы н у у л у [28. (15). 1. 1873, азыркы Костанай <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">обл.</del>, Жангелдин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">р-ну</del>, Сарытүбек айылы - 8. 12. 1938, Алматы] - казак элинин 20-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>башындагы улуттук-боштондук кыймылын же&amp;shy;тектегендердин бири, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамл. </del>ишмер, акын, публицист, казак тили ж-а <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">адабияттаануу илимд. </del>негиз салуучусу, алгачкы агартуучулардан. Тор&amp;shy;гойдогу эки жылдык орус-казак мектебин (1891), Оренбургдагы төрт жылдык мектепти (1895) бүтүргөн. 1895-1909-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Актөбө, Костанай, Кар&amp;shy;каралы уезддериндеги орус-казак мектептерин&amp;shy;де, Каркаралы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-дык </del>окуу жайында эмгектен&amp;shy;ген. 1905-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>14500 адам кол койгон орус бийли&amp;shy;гине жиберген Каркаралы петициясынын автор&amp;shy;лорунун бири. Ошол мезгилден тартып, жан&amp;shy;дармдык көзөмөлгө алынып, губернатор Трой&amp;shy;ницкийдин буйругу м-н 1909-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Семей түрмөсүнө камалат ж-а атайын чечимге ылайык, казак аймагынан тышкары айдалып, Оренбург <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-на </del>(1910-17) жер которуштурат. Бул жерде 1913- 18-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>А. ''Бөкейханов'', М. Дулатов м-н биргеле&amp;shy;шип, улуттук тунгуч «Алаш» гезитин чыгарышкан. Алар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. </del>эле ''«Алаш» партиясы'' м-н «Алаш» өкмөтүн да уюштурууга түздөн-түз катышкан. Жалпы казак курултайында Алаш өкмөтүнүн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Окуу</del>-агартуу комиссиясынын төра&amp;shy;галыгына, 1919-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>өкмөттүн Торгой <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">обл. </del>бөлү&amp;shy;мүнүн мүчөсү, РСФСР Эл комиссарлар Совети м-н Казак аскердик-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">рев-ялык к-тинин </del>төрага&amp;shy;сына <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орунбасарлыкка </del>дайындалган. Анын де&amp;shy;милгеси м-н <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«Алашордонун» </del>жетекчилери м-н мүчөлөрүнө Совет өкмөтүнүн кечирими жарыя&amp;shy;ланган. 1920-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>В. И. ''Ленинге'' Совет өкмөтүнүн Казакстанды башкаруу ишиндеги кемчиликте&amp;shy;рин сындаган кат жолдогон. Казакстан м-н Рос&amp;shy;сиянын чегарасын аныктоо иштерине активдүү катышкан. 1919-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Костанай уездин Челябинск <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">обл-на </del>кошуу тууралуу чечимине каршы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Б-дун </del>саясий нааразылыгы уездди Казакстандын ку&amp;shy;рамына калтырууга негиз болгон. 1920-25-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Казак <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Респ-нын Эл </del>агартуу комиссары, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ил.</del>-ада&amp;shy;бий комиссиясынын, өлкөнү изилдөө коомунун төрагасы, Оренбургда, Ташкендеги эл агартуу ин&amp;shy;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">тунда</del>, Казак <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Мамл. ун-тинде </del>иштеген (казак тили м-н <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ад-ты</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мад-ты б-ча </del>лекция окуган). 1929-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Алаш кыймылын жетектеген 43 адам&amp;shy;дын ичинде <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Б. </del>да айыпталып, өлүм жазасына өкүм кылынган ж-а 1937-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>атылган. Казак элинин 20-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>башындагы азаттык үчүн күрөшүн, ой-мүдөөсүн чагылдырган «Кырк мисал» (1909), «Маса» (1911) аттуу чыгармалары жарык көргөн, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. </del>эле орус классик-акындары&amp;shy;нын чыгармаларын да которгон. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЙТУРСЫНОВ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ахмет,</ins>''' А х м е т Б а й т у р &amp;shy;с ы н у у л у [28. (15). 1. 1873, азыркы Костанай <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">облусу</ins>, Жангелдин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">району</ins>, Сарытүбек айылы - 8. 12. 1938, Алматы] - казак элинин 20-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>башындагы улуттук-боштондук кыймылын же&amp;shy;тектегендердин бири, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамлекеттик </ins>ишмер, акын, публицист, казак тили ж-а <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">адабият таануу илимдеринин </ins>негиз салуучусу, алгачкы агартуучулардан. Тор&amp;shy;гойдогу эки жылдык орус-казак мектебин (1891), Оренбургдагы төрт жылдык мектепти (1895) бүтүргөн. 1895-1909-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдарда </ins>Актөбө, Костанай, Кар&amp;shy;каралы уезддериндеги орус-казак мектептерин&amp;shy;де, Каркаралы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаардык </ins>окуу жайында эмгектен&amp;shy;ген. 1905-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>14500 адам кол койгон орус бийли&amp;shy;гине жиберген Каркаралы петициясынын автор&amp;shy;лорунун бири. Ошол мезгилден тартып, жан&amp;shy;дармдык көзөмөлгө алынып, губернатор Трой&amp;shy;ницкийдин буйругу м-н 1909-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Семей түрмөсүнө камалат ж-а атайын чечимге ылайык, казак аймагынан тышкары айдалып, Оренбург <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарына </ins>(1910-17) жер которуштурат. Бул жерде 1913- 18-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдарда </ins>А. ''Бөкейханов'', М. Дулатов м-н биргеле&amp;shy;шип, улуттук тунгуч «Алаш» гезитин чыгарышкан. Алар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошондой </ins>эле ''«Алаш» партиясы'' м-н «Алаш» өкмөтүн да уюштурууга түздөн-түз катышкан. Жалпы казак курултайында Алаш өкмөтүнүн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">окуу</ins>-агартуу комиссиясынын төра&amp;shy;галыгына, 1919-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>өкмөттүн Торгой <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">облустук </ins>бөлү&amp;shy;мүнүн мүчөсү, РСФСР Эл комиссарлар Совети м-н Казак аскердик-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">революциялык комитетинин </ins>төрага&amp;shy;сына <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орун басарлыкка </ins>дайындалган. Анын де&amp;shy;милгеси м-н <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«Алаш ордонун» </ins>жетекчилери м-н мүчөлөрүнө Совет өкмөтүнүн кечирими жарыя&amp;shy;ланган. 1920-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>В. И. ''Ленинге'' Совет өкмөтүнүн Казакстанды башкаруу ишиндеги кемчиликте&amp;shy;рин сындаган кат жолдогон. Казакстан м-н Рос&amp;shy;сиянын чегарасын аныктоо иштерине активдүү катышкан. 1919-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Костанай уездин Челябинск <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">облусуна </ins>кошуу тууралуу чечимине каршы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Байтурсыновдун </ins>саясий нааразылыгы уездди Казакстандын ку&amp;shy;рамына калтырууга негиз болгон. 1920-25-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары </ins>Казак <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Республикасынын эл </ins>агартуу комиссары, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">илимий</ins>-ада&amp;shy;бий комиссиясынын, өлкөнү изилдөө коомунун төрагасы, Оренбургда, Ташкендеги эл агартуу ин&amp;shy;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ститутунда</ins>, Казак <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамлекеттик университетинде </ins>иштеген (казак тили м-н <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">адабияты</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">маданияты боюнча </ins>лекция окуган). 1929-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы  </ins>Алаш кыймылын жетектеген 43 адам&amp;shy;дын ичинде <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Байтурсынов </ins>да айыпталып, өлүм жазасына өкүм кылынган ж-а 1937-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>атылган. Казак элинин 20-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>башындагы азаттык үчүн күрөшүн, ой-мүдөөсүн чагылдырган «Кырк мисал» (1909), «Маса» (1911) аттуу чыгармалары жарык көргөн, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошондой </ins>эле орус классик-акындары&amp;shy;нын чыгармаларын да которгон. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Temirkan http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%99%D0%A2%D0%A3%D0%A0%D0%A1%D0%AB%D0%9D%D0%9E%D0%92&diff=14758&oldid=prev 2025-01-30T13:34:47Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">13:34, 30 Январь (Үчтүн айы) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%99%D0%A2%D0%A3%D0%A0%D0%A1%D0%AB%D0%9D%D0%9E%D0%92&diff=14757&oldid=prev 2025-01-30T07:22:44Z

<p></p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>&#039;&#039;&#039;БАЙТУРСЫНОВ &#039;&#039;&#039;Ахмет, А х м е т Б а й т у р&amp;shy;с ы н у у л у [28. (15). 1. 1873, азыркы Костанай обл., Жангелдин р-ну, Сарытүбек айылы - 8. 12. 1938, Алматы] - казак элинин 20-к-дын башындагы улуттук-боштондук кыймылын же&amp;shy;тектегендердин бири, мамл. ишмер, акын, публицист, казак тили ж-а адабияттаануу илимд. негиз салуучусу, алгачкы агартуучулардан. Тор&amp;shy;гойдогу эки жылдык орус-казак мектебин (1891), Оренбургдагы төрт жылдык мектепти (1895) бүтүргөн. 1895-1909-ж. Актөбө, Костанай, Кар&amp;shy;каралы уезддериндеги орус-казак мектептерин&amp;shy;де, Каркаралы ш-дык окуу жайында эмгектен&amp;shy;ген. 1905-ж. 14500 адам кол койгон орус бийли&amp;shy;гине жиберген Каркаралы петициясынын автор&amp;shy;лорунун бири. Ошол мезгилден тартып, жан&amp;shy;дармдык көзөмөлгө алынып, губернатор Трой&amp;shy;ницкийдин буйругу м-н 1909-ж. Семей түрмөсүнө камалат ж-а атайын чечимге ылайык, казак аймагынан тышкары айдалып, Оренбург ш-на (1910-17) жер которуштурат. Бул жерде 1913- 18-ж. А. &#039;&#039;Бөкейханов&#039;&#039;, М. Дулатов м-н биргеле&amp;shy;шип, улуттук тунгуч «Алаш» гезитин чыгарышкан. Алар о. эле &#039;&#039;«Алаш» партиясы&#039;&#039; м-н «Алаш» өкмөтүн да уюштурууга түздөн-түз катышкан. Жалпы казак курултайында Алаш өкмөтүнүн Окуу-агартуу комиссиясынын төра&amp;shy;галыгына, 1919-ж. өкмөттүн Торгой обл. бөлү&amp;shy;мүнүн мүчөсү, РСФСР Эл комиссарлар Совети м-н Казак аскердик-рев-ялык к-тинин төрага&amp;shy;сына орунбасарлыкка дайындалган. Анын де&amp;shy;милгеси м-н «Алашордонун» жетекчилери м-н мүчөлөрүнө Совет өкмөтүнүн кечирими жарыя&amp;shy;ланган. 1920-ж. В. И. &#039;&#039;Ленинге&#039;&#039; Совет өкмөтүнүн Казакстанды башкаруу ишиндеги кемчиликте&amp;shy;рин сындаган кат жолдогон. Казакстан м-н Рос&amp;shy;сиянын чегарасын аныктоо иштерине активдүү катышкан. 1919-ж. Костанай уездин Челябинск обл-на кошуу тууралуу чечимине каршы Б-дун саясий нааразылыгы уездди Казакстандын ку&amp;shy;рамына калтырууга негиз болгон. 1920-25-ж. Казак Респ-нын Эл агартуу комиссары, ил.-ада&amp;shy;бий комиссиясынын, өлкөнү изилдөө коомунун төрагасы, Оренбургда, Ташкендеги эл агартуу ин&amp;shy;тунда, Казак Мамл. ун-тинде иштеген (казак тили м-н ад-ты, мад-ты б-ча лекция окуган). 1929-ж. Алаш кыймылын жетектеген 43 адам&amp;shy;дын ичинде Б. да айыпталып, өлүм жазасына өкүм кылынган ж-а 1937-ж. атылган. Казак элинин 20-к-дын башындагы азаттык үчүн күрөшүн, ой-мүдөөсүн чагылдырган «Кырк мисал» (1909), «Маса» (1911) аттуу чыгармалары жарык көргөн, о. эле орус классик-акындары&amp;shy;нын чыгармаларын да которгон. [[Category: 2-том, 1-69 бб]] <br /> </div>

vol2_1-69_>KadyrM