БАЙТЕМИРОВ - Түзөтүүлөр тарыхы

Gulira, 05:50, 17 Апрель (Чын куран) 2026 карата

2026-04-17T05:50:35Z

← Мурунку нускасы		05:50, 17 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''БАЙТЕМИРОВ ~~Насирдин~~''' (14. 4. 1916, Чүй облусу, Чүй району, Кегети – 23. 3. 1996, Бишкек) - жазуучу, акын, драматург, Кыргыз ССРинин искусствосуна эмгек сиңирген ишмер (1974), Кыргыз эл жазуучусу (1989). Фрунзедеги зооветеринар институтунда окуган. Москвадагы М..Горький атындагы адабият институтун бүтүргөн (1955). Байтемиров мугалим, «Кызыл Кыргызстан» гезитинин өз кабарчысы (1945), 1947–1950-жылдарда ~~ж-а~~ 1955–1967-жылдарда Кыргызстан жазуучулар союзунун адабий кеңешчиси, «Кыргызстан маданияты»		'''БАЙТЕМИРОВ''' Насирдин (14. 04. 1916, Чүй облусу, Чүй району, Кегети – 23. 03. 1996, Бишкек) – жазуучу, акын, драматург, Кыргыз ССРинин искусствосуна эмгек сиңирген ишмер (1974), Кыргыз эл жазуучусу (1989). Фрунзедеги зооветеринар институтунда окуган. Москвадагы М..Горький атындагы адабият институтун бүтүргөн (1955). Байтемиров мугалим, «Кызыл Кыргызстан» гезитинин өз кабарчысы (1945), 1947–1950-жылдарда жана 1955–1967-жылдарда Кыргызстан жазуучулар союзунун адабий кеңешчиси, «Кыргызстан маданияты»

	[[File:БАЙТЕМИРОВ16.png \| thumb \| none]]		[[File:БАЙТЕМИРОВ16.png \| thumb \| none]]
	жумалыгынын атайын кабарчысы (1967–1968) болуп ~~пштеген~~. Чыгармачылык ишин ыр жазуудан баштаган. 1939-жылы балдарга арналган «Жомоктор» деген алгачкы китеби жарыкка чыккан. «Азаматтар» повести (1948), «Салтанат» романы (1949), «Жаш муундар» (1951), «Жаш жүрөктөр», «Сагын» повесттери (1953), «Бекем достук» аңгемелер жыйнагы (1952) жарык көргөн. «Салтанат» романы Байтемировдун чыгармачылыгындагы бурулуш учур, ошондой эле кыргыз прозасындагы жаңылык жана аны коомчулукка жазуучу катары тааныткан чыгарма. «Жаш муундар» повестинде автор кыргыз адабиятында биринчилерден болуп кесипчилик окуу жайынын окуучуларынын турмушун, ал ~~эмп~~ үй-бүлөдөгү жана коллективдеги тарбия иштеринин эриш-аркактыгын «Сагын» повестинде чагылдырган. Ал - Кыргызстанда социализмдин орношу, тап душмандарына каршы күрөш, колхоз турмушунун татаал процессин сүрөттөгөн «Акыркы ок» (1958), «Жылдызкан» (1959), «Тарых эстелиги» (1966), «Сонундар дүйнөсү» (1967), «Санта» (1971), «Турмуш элеги» (1972) романдарынын автору. «Уркуя» романында кыргыздын карапайым аялдарынын коомдогу активдүүлүгү Уркуянын образы аркылуу ачылган. Бир катар поэтикалык ыр жыйнактары («Жүрөк күүсү», 1955; «Сүйгөнүм», 1957; «Долон», 1964; «Эриген таш», 1970, 1979; «Махабат дастаны», 1975; «Махабат жазы», 1979; «Махабатым - канатым», 1981; «Тандалмалар», 1988; «Махабат нуру», 1991; «Кылымдар деми», 1994; «Махабат - элим, жерим, ата-тегим», 1996) сыяктуу көлөмдүү ыр китептери басылып чыккан. Бул ыр жыйнактарга акындын бир катар поэмалары, драмалары, ~~лпбреттолору~~ киргизилген. Байтемировдун «Күйөө», «Айып кимде», «Адамдын аты» деген пьесалары бар. «Жаш жүрөктөр», «Эненин жүрөгү» операларынын, «Аста-секин колукту» музыкалык комедиясынын либреттолорун жана бир нече очерк, адабий сын макалаларды жазган. Өмүрүнүн акыркы жылдарында ал элдик поэзиянын салтын улантып, дастан, казал формасындагы чыгармалар циклин жараткан. Кыргыз поэзиясында биринчилерден болуп Шабдан, Байтик баатырлар жөнүндө көлөмдүү дастандарды, Сагымбай Орозбаков, Курманжан датка, Зууракан Кайназарова жөнүндө казалдарды жазган. Акын 1990-жылы «Бир саптар» деген ат менен ырдын жаңы түрүн жараткан (мисалы, Дары жок ээ мансап деген илдетке?!; Жолдон сура канча терим акканын; Буранада шору кайнайт миң жылдын жана башка.). Ал республикалык театр, кино өнөрүнүн өсүп-өнүгүшү үчүн көп салым кошкон. «Отко таазим» толук метраждуу көркөм фильминин сценарийин жазган. Байтемировдун чыгармалары орус, украин жана башка ~~тплдерде~~ жарык көргөн. М. Ю. Лермонтовдун, В. В. Маяковскийдин, А. Навоинин, П. Неруданын чыгармаларын кыргыз тилине которгон. «Махабатым - канатым» аттуу көлөмдүү ырлар жыйнагы үчүн Кыргыз ССРинин Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыгына (1984) татыктуу болгон. Эмгек Кызыл Туу, Эл достугу, «Ардак Белгиси» ордендери, бир нече медалдар менен сыйланган.<br>Ад.: ''Садыков А.'' Бир жылдын прозасы /Ала-Тоо, 1973, № 7; ''Асаналиев К.'' Кыргыз романы, көркөмдүк критерийлер /Ала-Тоо, 1973, № 3; Советтик Кыргызстан жазуучулары. Ф., 1976; ''Артыкбаев К.'' XX кылымдагы кыргыз адабиятынын тарыхы. Б., 2004.		жумалыгынын атайын кабарчысы (1967–1968) болуп иштеген. Чыгармачылык ишин ыр жазуудан баштаган. 1939-жылы балдарга арналган «Жомоктор» деген алгачкы китеби жарыкка чыккан. «Азаматтар» повести (1948), «Салтанат» романы (1949), «Жаш муундар» (1951), «Жаш жүрөктөр», «Сагын» повесттери (1953), «Бекем достук» аңгемелер жыйнагы (1952) жарык көргөн. «Салтанат» романы Байтемировдун чыгармачылыгындагы бурулуш учур, ошондой эле кыргыз прозасындагы жаңылык жана аны коомчулукка жазуучу катары тааныткан чыгарма. «Жаш муундар» повестинде автор кыргыз адабиятында биринчилерден болуп кесипчилик окуу жайынын окуучуларынын турмушун, ал эми үй-бүлөдөгү жана коллективдеги тарбия иштеринин эриш-аркактыгын «Сагын» повестинде чагылдырган. Ал – Кыргызстанда социализмдин орношу, тап душмандарына каршы күрөш, колхоз турмушунун татаал процессин сүрөттөгөн «Акыркы ок» (1958), «Жылдызкан» (1959), «Тарых эстелиги» (1966), «Сонундар дүйнөсү» (1967), «Санта» (1971), «Турмуш элеги» (1972) романдарынын автору. «Уркуя» романында кыргыздын карапайым аялдарынын коомдогу активдүүлүгү Уркуянын образы аркылуу ачылган. Бир катар поэтикалык ыр жыйнактары («Жүрөк күүсү», 1955; «Сүйгөнүм», 1957; «Долон», 1964; «Эриген таш», 1970, 1979; «Махабат дастаны», 1975; «Махабат жазы», 1979; «Махабатым - канатым», 1981; «Тандалмалар», 1988; «Махабат нуру», 1991; «Кылымдар деми», 1994; «Махабат - элим, жерим, ата-тегим», 1996) сыяктуу көлөмдүү ыр китептери басылып чыккан. Бул ыр жыйнактарга акындын бир катар поэмалары, драмалары, либреттолору киргизилген. Байтемировдун «Күйөө», «Айып кимде», «Адамдын аты» деген пьесалары бар. «Жаш жүрөктөр», «Эненин жүрөгү» операларынын, «Аста-секин колукту» музыкалык комедиясынын либреттолорун жана бир нече очерк, адабий сын макалаларды жазган. Өмүрүнүн акыркы жылдарында ал элдик поэзиянын салтын улантып, дастан, казал формасындагы чыгармалар циклин жараткан. Кыргыз поэзиясында биринчилерден болуп Шабдан, Байтик баатырлар жөнүндө көлөмдүү дастандарды, Сагымбай Орозбаков, Курманжан датка, Зууракан Кайназарова жөнүндө казалдарды жазган. Акын 1990-жылы «Бир саптар» деген ат менен ырдын жаңы түрүн жараткан (мисалы, Дары жок ээ мансап деген илдетке?!; Жолдон сура канча терим акканын; Буранада шору кайнайт миң жылдын жана башка.). Ал республикалык театр, кино өнөрүнүн өсүп-өнүгүшү үчүн көп салым кошкон. «Отко таазим» толук метраждуу көркөм фильминин сценарийин жазган. Байтемировдун чыгармалары орус, украин жана башка тилдерде жарык көргөн. М. Ю. Лермонтовдун, В. В. Маяковскийдин, А. Навоинин, П. Неруданын чыгармаларын кыргыз тилине которгон. «Махабатым - канатым» аттуу көлөмдүү ырлар жыйнагы үчүн Кыргыз ССРинин Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыгына (1984) татыктуу болгон. Эмгек Кызыл Туу, Эл достугу, «Ардак Белгиси» ордендери, бир нече медалдар менен сыйланган.<br> Ад.: ''Садыков А.'' Бир жылдын прозасы /Ала-Тоо, 1973, № 7; ''Асаналиев К.'' Кыргыз романы, көркөмдүк критерийлер /Ала-Тоо, 1973, № 3; Советтик Кыргызстан жазуучулары. Ф., 1976; ''Артыкбаев К.'' XX кылымдагы кыргыз адабиятынын тарыхы. Б., 2004.
	[[Category: 2-том, 1-69 бб]]		[[Category: 2-том, 1-69 бб]]

Lera, 08:09, 10 Февраль (Бирдин айы) 2025 карата

2025-02-10T08:09:41Z

← Мурунку нускасы		08:09, 10 Февраль (Бирдин айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''БАЙТЕМИРОВ Насирдин''' (14. 4. 1916, Чүй облусу, Чүй району, Кегети ~~айылы -~~ 23. 3. 1996, Бишкек) - жазуучу, акын, драматург, Кыргыз ССРинин искусствосуна эмгек сиңирген ишмер (1974), Кыргыз эл жазуучусу (1989). Фрунзедеги ~~зооветеринария~~ институтунда окуган. Москвадагы М. Горький атындагы адабият институтун бүтүргөн (1955). Байтемиров мугалим, «Кызыл Кыргызстан» гезитинин өз кабарчысы (1945), ~~1947-50~~-жылдарда ж-а ~~1955-67~~-жылдарда Кыргызстан жазуучулар союзунун адабий кеңешчиси, «Кыргызстан маданияты»		'''БАЙТЕМИРОВ Насирдин''' (14. 4. 1916, Чүй облусу, Чүй району, Кегети – 23. 3. 1996, Бишкек) - жазуучу, акын, драматург, Кыргыз ССРинин искусствосуна эмгек сиңирген ишмер (1974), Кыргыз эл жазуучусу (1989). Фрунзедеги зооветеринар институтунда окуган. Москвадагы М..Горький атындагы адабият институтун бүтүргөн (1955). Байтемиров мугалим, «Кызыл Кыргызстан» гезитинин өз кабарчысы (1945), 1947–1950-жылдарда ж-а 1955–1967-жылдарда Кыргызстан жазуучулар союзунун адабий кеңешчиси, «Кыргызстан маданияты»

	[[File:БАЙТЕМИРОВ16.png \| thumb \| none]]		[[File:БАЙТЕМИРОВ16.png \| thumb \| none]]
	жумалыгынын атайын кабарчысы (~~1967-68~~) болуп пштеген. Чыгармачылык ишин ыр жазуудан баштаган. 1939-жылы балдарга арналган «Жомоктор» деген алгачкы китеби жарыкка чыккан. «Азаматтар» повести (1948), «Салтанат» романы (1949), «Жаш муундар» (1951), «Жаш жүрөктөр», «Сагын» повесттери (1953), «Бекем достук» аңгемелер жыйнагы (1952) жарык көргөн. «Салтанат» романы Байтемировдун чыгармачылыгындагы бурулуш учур, ошондой эле кыргыз прозасындагы жаңылык ~~ж-а~~ аны коомчулукка жазуучу катары тааныткан чыгарма. «Жаш муундар» повестинде автор кыргыз адабиятында биринчилерден болуп кесипчилик окуу жайынын окуучуларынын турмушун, ал эмп үй-бүлөдөгү ~~ж-а~~ коллективдеги тарбия иштеринин эриш-аркактыгын «Сагын» повестинде чагылдырган. Ал - Кыргызстанда социализмдин орношу, тап душмандарына каршы күрөш, колхоз турмушунун татаал процессин сүрөттөгөн «Акыркы ок» (1958), «Жылдызкан» (1959), «Тарых эстелиги» (1966), «Сонундар дүйнөсү» (1967), «Санта» (1971), «Турмуш элеги» (1972) романдарынын автору. «Уркуя» романында кыргыздын карапайым аялдарынын коомдогу активдүүлүгү Уркуянын образы аркылуу ачылган. Бир катар поэтикалык ыр жыйнактары («Жүрөк күүсү», 1955; «Сүйгөнүм», 1957; «Долон», 1964; «Эриген таш», 1970, 1979; «Махабат дастаны», 1975; «Махабат жазы», 1979; «Махабатым - канатым», 1981; «Тандалмалар», 1988; «Махабат нуру», 1991; «Кылымдар деми», 1994; «Махабат - элим, жерим, ата-тегим», 1996) сыяктуу көлөмдүү ыр китептери басылып чыккан. Бул ыр жыйнактарга акындын бир катар поэмалары, драмалары, лпбреттолору киргизилген. Байтемировдун «Күйөө», «Айып кимде», «Адамдын аты» деген пьесалары бар. «Жаш жүрөктөр», «Эненин жүрөгү» операларынын, «Аста-секин колукту» музыкалык комедиясынын либреттолорун ~~ж-а~~ бир нече очерк, адабий сын макалаларды жазган. Өмүрүнүн акыркы жылдарында ал элдик поэзиянын салтын улантып, дастан, казал формасындагы чыгармалар циклин жараткан. Кыргыз поэзиясында биринчилерден болуп Шабдан, Байтик баатырлар жөнүндө көлөмдүү дастандарды, Сагымбай Орозбаков, Курманжан датка, Зууракан Кайназарова жөнүндө казалдарды жазган. Акын 1990-жылы «Бир саптар» деген ат ~~м-н~~ ырдын жаңы түрүн жараткан (мисалы, Дары жок ээ мансап деген илдетке?!; Жолдон сура канча терим акканын; Буранада шору кайнайт миң жылдын ~~ж. б~~.). Ал республикалык театр, кино өнөрүнүн өсүп-өнүгүшү үчүн көп салым кошкон. «Отко таазим» толук метраждуу көркөм фильминин сценарийин жазган. Байтемировдун чыгармалары орус, украин ~~ж. б.~~ тплдерде жарык көргөн. М. Ю. Лермонтовдун, В. В. Маяковскийдин, А. Навоинин, П. Неруданын чыгармаларын кыргыз тилине которгон. «Махабатым - канатым» аттуу көлөмдүү ырлар жыйнагы үчүн Кыргыз ССРинин Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыгына (1984) татыктуу болгон. Эмгек Кызыл Туу, Эл достугу, «Ардак Белгиси» ордендери, бир нече медалдар ~~м-н~~ сыйланган.<br>Ад.: ''Садыков А.'' Бир жылдын прозасы /Ала-Тоо, 1973, № 7; ''Асаналиев К.'' Кыргыз романы, көркөмдүк критерийлер /Ала-Тоо, 1973, № 3; Советтик Кыргызстан жазуучулары. Ф., 1976; ''Артыкбаев К.'' XX кылымдагы кыргыз адабиятынын тарыхы. Б., 2004. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]		жумалыгынын атайын кабарчысы (1967–1968) болуп пштеген. Чыгармачылык ишин ыр жазуудан баштаган. 1939-жылы балдарга арналган «Жомоктор» деген алгачкы китеби жарыкка чыккан. «Азаматтар» повести (1948), «Салтанат» романы (1949), «Жаш муундар» (1951), «Жаш жүрөктөр», «Сагын» повесттери (1953), «Бекем достук» аңгемелер жыйнагы (1952) жарык көргөн. «Салтанат» романы Байтемировдун чыгармачылыгындагы бурулуш учур, ошондой эле кыргыз прозасындагы жаңылык жана аны коомчулукка жазуучу катары тааныткан чыгарма. «Жаш муундар» повестинде автор кыргыз адабиятында биринчилерден болуп кесипчилик окуу жайынын окуучуларынын турмушун, ал эмп үй-бүлөдөгү жана коллективдеги тарбия иштеринин эриш-аркактыгын «Сагын» повестинде чагылдырган. Ал - Кыргызстанда социализмдин орношу, тап душмандарына каршы күрөш, колхоз турмушунун татаал процессин сүрөттөгөн «Акыркы ок» (1958), «Жылдызкан» (1959), «Тарых эстелиги» (1966), «Сонундар дүйнөсү» (1967), «Санта» (1971), «Турмуш элеги» (1972) романдарынын автору. «Уркуя» романында кыргыздын карапайым аялдарынын коомдогу активдүүлүгү Уркуянын образы аркылуу ачылган. Бир катар поэтикалык ыр жыйнактары («Жүрөк күүсү», 1955; «Сүйгөнүм», 1957; «Долон», 1964; «Эриген таш», 1970, 1979; «Махабат дастаны», 1975; «Махабат жазы», 1979; «Махабатым - канатым», 1981; «Тандалмалар», 1988; «Махабат нуру», 1991; «Кылымдар деми», 1994; «Махабат - элим, жерим, ата-тегим», 1996) сыяктуу көлөмдүү ыр китептери басылып чыккан. Бул ыр жыйнактарга акындын бир катар поэмалары, драмалары, лпбреттолору киргизилген. Байтемировдун «Күйөө», «Айып кимде», «Адамдын аты» деген пьесалары бар. «Жаш жүрөктөр», «Эненин жүрөгү» операларынын, «Аста-секин колукту» музыкалык комедиясынын либреттолорун жана бир нече очерк, адабий сын макалаларды жазган. Өмүрүнүн акыркы жылдарында ал элдик поэзиянын салтын улантып, дастан, казал формасындагы чыгармалар циклин жараткан. Кыргыз поэзиясында биринчилерден болуп Шабдан, Байтик баатырлар жөнүндө көлөмдүү дастандарды, Сагымбай Орозбаков, Курманжан датка, Зууракан Кайназарова жөнүндө казалдарды жазган. Акын 1990-жылы «Бир саптар» деген ат менен ырдын жаңы түрүн жараткан (мисалы, Дары жок ээ мансап деген илдетке?!; Жолдон сура канча терим акканын; Буранада шору кайнайт миң жылдын жана башка.). Ал республикалык театр, кино өнөрүнүн өсүп-өнүгүшү үчүн көп салым кошкон. «Отко таазим» толук метраждуу көркөм фильминин сценарийин жазган. Байтемировдун чыгармалары орус, украин жана башка тплдерде жарык көргөн. М. Ю. Лермонтовдун, В. В. Маяковскийдин, А. Навоинин, П. Неруданын чыгармаларын кыргыз тилине которгон. «Махабатым - канатым» аттуу көлөмдүү ырлар жыйнагы үчүн Кыргыз ССРинин Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыгына (1984) татыктуу болгон. Эмгек Кызыл Туу, Эл достугу, «Ардак Белгиси» ордендери, бир нече медалдар менен сыйланган.<br>Ад.: ''Садыков А.'' Бир жылдын прозасы /Ала-Тоо, 1973, № 7; ''Асаналиев К.'' Кыргыз романы, көркөмдүк критерийлер /Ала-Тоо, 1973, № 3; Советтик Кыргызстан жазуучулары. Ф., 1976; ''Артыкбаев К.'' XX кылымдагы кыргыз адабиятынын тарыхы. Б., 2004.
			[[Category: 2-том, 1-69 бб]]

Temirkan, 10:17, 7 Февраль (Бирдин айы) 2025 карата

2025-02-07T10:17:53Z

← Мурунку нускасы		10:17, 7 Февраль (Бирдин айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''БАЙТЕМИРОВ '''~~Наспрдпн~~ (14. 4. 1916, Чүй ~~обл.~~, Чүй ~~р-ну~~, ~~Кегетп~~ айылы - 23. 3. 1996, ~~Бпшкек~~) - жазуучу, акын, драматург, Кыргыз ~~ССРпнпн пск-восуна эмг. спң. пшмер~~ жазуучусу (1989). Фрунзе~~дегп зооветерпнарпя пн~~~~тунда~~ окуган. Москвадагы М. ~~Горькпй атн. ад-т пн-тун~~ бүтүргөн (1955). ~~Б. мугалпм~~, «Кызыл Кыргызстан» ~~гезптпнпн~~ өз кабарчысы (1945), 1947-50-ж. ж-а 1955-67-ж.		'''БАЙТЕМИРОВ Насирдин''' (14. 4. 1916, Чүй облусу, Чүй району, Кегети айылы - 23. 3. 1996, Бишкек) - жазуучу, акын, драматург, Кыргыз ССРинин искусствосуна эмгек сиңирген ишмер (1974), Кыргыз эл жазуучусу (1989). Фрунзедеги зооветеринария институтунда окуган. Москвадагы М. Горький атындагы адабият институтун бүтүргөн (1955). Байтемиров мугалим, «Кызыл Кыргызстан» гезитинин өз кабарчысы (1945), 1947-50-жылдарда ж-а 1955-67-жылдарда Кыргызстан жазуучулар союзунун адабий кеңешчиси, «Кыргызстан маданияты»
	~~Кырг-н~~ жазуучулар союзунун ~~адабпй кеңешчпсп~~, «Кыргызстан ~~маданпяты» (1974), Кыргыз эл~~

	[[File:БАЙТЕМИРОВ16.png \| thumb \| none]]		[[File:БАЙТЕМИРОВ16.png \| thumb \| none]]
	жумалыгынын атайын кабарчысы (1967-68) болуп пштеген. ~~Чыг-лык пшпн~~ ыр жазуудан баштаган. 1939-ж. балдарга арналган «Жомоктор» деген алгачкы ~~кптебп~~ жарыкка чыккан. «Азаматтар» ~~повестп~~ (1948), «Салтанат» романы (1949), «Жаш муундар» (1951), «Жаш жүрөктөр», «Сагын» ~~повесттерп~~ (1953), «Бекем достук» аңгемелер жыйнагы (1952) жарык көргөн. «Салтанат» романы ~~Б-дун чыг-лыгындагы~~ бурулуш учур, о. эле кыргыз прозасындагы жаңылык ж-а аны коомчулукка жазуучу катары тааныткан чыгарма. «Жаш муундар» ~~повестпнде~~ автор кыргыз ~~ад-тында бпрпнчплерден~~ болуп ~~кесппчплпк~~ окуу жайынын окуучуларынын турмушун, ал эмп ~~үйбүлөдөгү~~ ж-а ~~коллектпвдегп тарбпя пштерпнпн эрпш~~-аркактыгын «Сагын» ~~повестпнде~~ чагылдырган. Ал - ~~Кырг-нда соцпалпзмдпн~~ орношу, тап душмандарына каршы күрөш, колхоз турмушунун татаал ~~процесспн~~ сүрөттөгөн «Акыркы ок» (1958), «Жылдызкан» (1959), «Тарых ~~эстелпгп»~~ (1966), «Сонундар дүйнөсү» (1967), «Санта» (1971), «Турмуш ~~элегп»~~ (1972) роман~~дардын~~ автору. «Уркуя» романында кыргыздын карапайым аялдарынын коомдогу ~~актпвдүүлүгү~~ Уркуянын образы аркылуу ачылган. ~~Бпр~~ катар ~~поэтпкалык~~ ыр жыйнактары («Жүрөк күүсү», 1955; «Сүйгөнүм», 1957; «Долон», 1964; ~~«Эрпген~~ таш», 1970, 1979; «Махабат дастаны», 1975; «Махабат жазы», 1979; «Махабатым - канатым», 1981; «Тандалмалар», 1988; «Махабат нуру», 1991; «Кылымдар ~~демп»~~, 1994; «Махабат - ~~элпм~~, ~~жерпм~~, ата-~~тегпм»~~, 1996) сыяктуу көлөмдүү ыр ~~кптептерп~~ басылып чыккан. Бул ыр жыйнактарга акындын ~~бпр~~ катар поэмалары, драмалары, лпбреттолору ~~кпргпзплген~~. ~~Б-дун~~ «Күйөө», «Айып ~~кпмде»~~, «Адамдын аты» деген пьесалары бар. «Жаш жүрөктөр», ~~«Эненпн~~ жүрөгү» операларынын, «Аста-~~секпн~~ колукту» ~~муз.~~ ко~~медпясынын лпбреттолорун~~ ж-а ~~бпр~~ нече очерк, ~~адабпй~~ сын макалаларды жазган. Өмүрүнүн акыркы жылдарында ал ~~элдпк поэзпянын~~ салтын улантып, дастан, казал формасындагы чыгармалар ~~цпклпн~~ жараткан. Кыргыз ~~поэзпя~~сында ~~бпрпнчплерден~~ болуп Шабдан, ~~Байтпк~~ баатырлар ~~ж-дө~~ көлөмдүү дастандарды, Сагымбай Орозбаков, Курманжан датка, Зууракан Кайназарова ~~ж-дө~~ казалдарды жазган. Акын 1990-~~ж. «бпр~~ саптар» деген ат м-н ырдын жаңы түрүн жараткан (~~мпс.~~, Дары жок ээ мансап деген ~~плдетке~~?!; Жолдон сура канча ~~терпм~~ акканын; Буранада шору кайнайт ~~мпң~~ жылдын ж. б.). Ал ~~респ-лык~~ театр, ~~кпно~~ өнөрүнүн өсүпөнүгүшү үчүн көп салым кошкон. «Отко ~~таазпм»~~ толук метраждуу көркөм ~~фпльмпнпн~~ сцена~~рпйпн~~ жазган. ~~Б-дун~~ чыгармалары орус, ~~украпн~~ ж. б. тплдерде жарык көргөн. М. Ю. Лермонтовдун, В. В. ~~Маяковскпйдпн~~, А. ~~Навопнпн~~, П. Неруданын чыгармаларын кыргыз ~~тплпне~~ которгон~~. 1984-ж~~. «Махабатым - канатым» аттуу көлөмдүү ырлар жыйнагы үчүн Кыргыз ~~ССРпнпн~~ Токтогул ~~атн. мамл. сыйл.~~ (1984) татыктуу болгон. Эмгек Кызыл Туу, Эл достугу, «Ардак ~~Белгпсп» ордендерп~~, ~~бпр~~ нече медалдар м-н сыйланган.		жумалыгынын атайын кабарчысы (1967-68) болуп пштеген. Чыгармачылык ишин ыр жазуудан баштаган. 1939-жылы балдарга арналган «Жомоктор» деген алгачкы китеби жарыкка чыккан. «Азаматтар» повести (1948), «Салтанат» романы (1949), «Жаш муундар» (1951), «Жаш жүрөктөр», «Сагын» повесттери (1953), «Бекем достук» аңгемелер жыйнагы (1952) жарык көргөн. «Салтанат» романы Байтемировдун чыгармачылыгындагы бурулуш учур, ошондой эле кыргыз прозасындагы жаңылык ж-а аны коомчулукка жазуучу катары тааныткан чыгарма. «Жаш муундар» повестинде автор кыргыз адабиятында биринчилерден болуп кесипчилик окуу жайынын окуучуларынын турмушун, ал эмп үй-бүлөдөгү ж-а коллективдеги тарбия иштеринин эриш-аркактыгын «Сагын» повестинде чагылдырган. Ал - Кыргызстанда социализмдин орношу, тап душмандарына каршы күрөш, колхоз турмушунун татаал процессин сүрөттөгөн «Акыркы ок» (1958), «Жылдызкан» (1959), «Тарых эстелиги» (1966), «Сонундар дүйнөсү» (1967), «Санта» (1971), «Турмуш элеги» (1972) романдарынын автору. «Уркуя» романында кыргыздын карапайым аялдарынын коомдогу активдүүлүгү Уркуянын образы аркылуу ачылган. Бир катар поэтикалык ыр жыйнактары («Жүрөк күүсү», 1955; «Сүйгөнүм», 1957; «Долон», 1964; «Эриген таш», 1970, 1979; «Махабат дастаны», 1975; «Махабат жазы», 1979; «Махабатым - канатым», 1981; «Тандалмалар», 1988; «Махабат нуру», 1991; «Кылымдар деми», 1994; «Махабат - элим, жерим, ата-тегим», 1996) сыяктуу көлөмдүү ыр китептери басылып чыккан. Бул ыр жыйнактарга акындын бир катар поэмалары, драмалары, лпбреттолору киргизилген. Байтемировдун «Күйөө», «Айып кимде», «Адамдын аты» деген пьесалары бар. «Жаш жүрөктөр», «Эненин жүрөгү» операларынын, «Аста-секин колукту» музыкалык комедиясынын либреттолорун ж-а бир нече очерк, адабий сын макалаларды жазган. Өмүрүнүн акыркы жылдарында ал элдик поэзиянын салтын улантып, дастан, казал формасындагы чыгармалар циклин жараткан. Кыргыз поэзиясында биринчилерден болуп Шабдан, Байтик баатырлар жөнүндө көлөмдүү дастандарды, Сагымбай Орозбаков, Курманжан датка, Зууракан Кайназарова жөнүндө казалдарды жазган. Акын 1990-жылы «Бир саптар» деген ат м-н ырдын жаңы түрүн жараткан (мисалы, Дары жок ээ мансап деген илдетке?!; Жолдон сура канча терим акканын; Буранада шору кайнайт миң жылдын ж. б.). Ал республикалык театр, кино өнөрүнүн өсүп-өнүгүшү үчүн көп салым кошкон. «Отко таазим» толук метраждуу көркөм фильминин сценарийин жазган. Байтемировдун чыгармалары орус, украин ж. б. тплдерде жарык көргөн. М. Ю. Лермонтовдун, В. В. Маяковскийдин, А. Навоинин, П. Неруданын чыгармаларын кыргыз тилине которгон. «Махабатым - канатым» аттуу көлөмдүү ырлар жыйнагы үчүн Кыргыз ССРинин Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыгына (1984) татыктуу болгон. Эмгек Кызыл Туу, Эл достугу, «Ардак Белгиси» ордендери, бир нече медалдар м-н сыйланган.<br>Ад.: ''Садыков А.'' Бир жылдын прозасы /Ала-Тоо, 1973, № 7; ''Асаналиев К.'' Кыргыз романы, көркөмдүк критерийлер /Ала-Тоо, 1973, № 3; Советтик Кыргызстан жазуучулары. Ф., 1976; ''Артыкбаев К.'' XX кылымдагы кыргыз адабиятынын тарыхы. Б., 2004. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]
	<br>
	Ад.: ''Садыков А.'' Бир жылдын прозасы /Ала-Тоо, 1973, № 7; ''Асаналиев К.'' Кыргыз романы, көркөмдүк критерийлер /Ала-Тоо, 1973, № 3; Советтик Кыргызстан жазуучулары. Ф., 1976; ''Артыкбаев К.'' XX кылымдагы кыргыз адабиятынын тарыхы. Б., 2004. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]

Kadyrm: 1 версия

2025-01-30T13:34:47Z

1 версия

← Мурунку нускасы	13:34, 30 Январь (Үчтүн айы) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

vol2_1-69_>KadyrM, 07:22, 30 Январь (Үчтүн айы) 2025 карата

2025-01-30T07:22:44Z

Жаңы барак

'''БАЙТЕМИРОВ '''Наспрдпн (14. 4. 1916, Чүй обл., Чүй р-ну, Кегетп айылы - 23. 3. 1996, Бпшкек) - жазуучу, акын, драматург, Кыргыз ССРпнпн пск-восуна эмг. спң. пшмер жазуучусу (1989). Фрунзедегп зооветерпнарпя пнтунда окуган. Москвадагы М. Горькпй атн. ад-т пн-тун бүтүргөн (1955). Б. мугалпм, «Кызыл Кыргызстан» гезптпнпн өз кабарчысы (1945), 1947-50-ж. ж-а 1955-67-ж.
Кырг-н жазуучулар союзунун адабпй кеңешчпсп, «Кыргызстан маданпяты» (1974), Кыргыз эл

[[File:БАЙТЕМИРОВ16.png | thumb | none]]
жумалыгынын атайын кабарчысы (1967-68) болуп пштеген. Чыг-лык пшпн ыр жазуудан баштаган. 1939-ж. балдарга арналган «Жомоктор» деген алгачкы кптебп жарыкка чыккан. «Азаматтар» повестп (1948), «Салтанат» романы (1949), «Жаш муундар» (1951), «Жаш жүрөктөр», «Сагын» повесттерп (1953), «Бекем достук» аңгемелер жыйнагы (1952) жарык көргөн. «Салтанат» романы Б-дун чыг-лыгындагы бурулуш учур, о. эле кыргыз прозасындагы жаңылык ж-а аны коомчулукка жазуучу катары тааныткан чыгарма. «Жаш муундар» повестпнде автор кыргыз ад-тында бпрпнчплерден болуп кесппчплпк окуу жайынын окуучуларынын турмушун, ал эмп үйбүлөдөгү ж-а коллектпвдегп тарбпя пштерпнпн эрпш-аркактыгын «Сагын» повестпнде чагылдырган. Ал - Кырг-нда соцпалпзмдпн орношу, тап душмандарына каршы күрөш, колхоз турмушунун татаал процесспн сүрөттөгөн «Акыркы ок» (1958), «Жылдызкан» (1959), «Тарых эстелпгп» (1966), «Сонундар дүйнөсү» (1967), «Санта» (1971), «Турмуш элегп» (1972) романдардын автору. «Уркуя» романында кыргыздын карапайым аялдарынын коомдогу актпвдүүлүгү Уркуянын образы аркылуу ачылган. Бпр катар поэтпкалык ыр жыйнактары («Жүрөк күүсү», 1955; «Сүйгөнүм», 1957; «Долон», 1964; «Эрпген таш», 1970, 1979; «Махабат дастаны», 1975; «Махабат жазы», 1979; «Махабатым - канатым», 1981; «Тандалмалар», 1988; «Махабат нуру», 1991; «Кылымдар демп», 1994; «Махабат - элпм, жерпм, ата-тегпм», 1996) сыяктуу көлөмдүү ыр кптептерп басылып чыккан. Бул ыр жыйнактарга акындын бпр катар поэмалары, драмалары, лпбреттолору кпргпзплген. Б-дун «Күйөө», «Айып кпмде», «Адамдын аты» деген пьесалары бар. «Жаш жүрөктөр», «Эненпн жүрөгү» операларынын, «Аста-секпн колукту» муз. комедпясынын лпбреттолорун ж-а бпр нече очерк, адабпй сын макалаларды жазган. Өмүрүнүн акыркы жылдарында ал элдпк поэзпянын салтын улантып, дастан, казал формасындагы чыгармалар цпклпн жараткан. Кыргыз поэзпясында бпрпнчплерден болуп Шабдан, Байтпк баатырлар ж-дө көлөмдүү дастандарды, Сагымбай Орозбаков, Курманжан датка, Зууракан Кайназарова ж-дө казалдарды жазган. Акын 1990-ж. «бпр саптар» деген ат м-н ырдын жаңы түрүн жараткан (мпс., Дары жок ээ мансап деген плдетке?!; Жолдон сура канча терпм акканын; Буранада шору кайнайт мпң жылдын ж. б.). Ал респ-лык театр, кпно өнөрүнүн өсүпөнүгүшү үчүн көп салым кошкон. «Отко таазпм» толук метраждуу көркөм фпльмпнпн сценарпйпн жазган. Б-дун чыгармалары орус, украпн ж. б. тплдерде жарык көргөн. М. Ю. Лермонтовдун, В. В. Маяковскпйдпн, А. Навопнпн, П. Неруданын чыгармаларын кыргыз тплпне которгон. 1984-ж. «Махабатым - канатым» аттуу көлөмдүү ырлар жыйнагы үчүн Кыргыз ССРпнпн Токтогул атн. мамл. сыйл. (1984) татыктуу болгон. Эмгек Кызыл Туу, Эл достугу, «Ардак Белгпсп» ордендерп, бпр нече медалдар м-н сыйланган.
<br>
Ад.: ''Садыков А.'' Бир жылдын прозасы /Ала-Тоо, 1973, № 7; ''Асаналиев К.'' Кыргыз романы, көркөмдүк критерийлер /Ала-Тоо, 1973, № 3; Советтик Кыргызстан жазуучулары. Ф., 1976; ''Артыкбаев К.'' XX кылымдагы кыргыз адабиятынын тарыхы. Б., 2004. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]