<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="ky">
	<id>http://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E</id>
	<title>АЗОТ ТОПТОО - Түзөтүүлөр тарыхы</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="http://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;action=history"/>
	<updated>2026-04-19T21:19:51Z</updated>
	<subtitle>Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.40.0</generator>
	<entry>
		<id>http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;diff=45253&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Kadyrm: /* top */ категория кошуу</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;diff=45253&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-09-12T02:37:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span dir=&quot;auto&quot;&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;top: &lt;/span&gt; категория кошуу&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Мурунку нускасы&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;02:37, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;АЗОТ ТОПТОО&#039;&#039;&#039; – атмосферадагы молекулалык  азотту (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) азоттуу бирикмелерге айландыруу процесси. Азотту ар кандай &#039;&#039;азот топтоочу микроорганизмдер&#039;&#039;   (бактериялар, актиномицеттер, ачыткыч козу карындар, козу карындар, көк жашыл балыр­лар) топтойт. Азот топтоо – жаратылышта азоттун айлануусунда чоң роль ойноочу маанилүү биологиялык процесс. 1 &#039;&#039;га&#039;&#039; топурактын үстүндөгү атмосферада 70 миң &#039;&#039;т&#039;&#039;  эркин абалдагы азот кармалып турат. Азот  топтоонун натыйжасында анын бир бөлүгү жогорку түзүлүштүү өсүмдүктөр үчүн пайдаланы­лат. Көк жашыл балырлар шалы плантация­сында гектарына бир жылда 200 &#039;&#039;кг&#039;&#039; азот топтойт. Буурчак өсүмдүктөрдөгү түймөк бактерия­лардын аракетинен бир сезондо &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;100&amp;amp;#8209;250 &lt;/del&gt;&#039;&#039;кг&#039;&#039;га чейинки азот топуракка сиңирилет. Бул про­цесстин айыл чарба өсүмдүктөрүнүн түшүмдүүлүгүн арт­тыруу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ж&amp;amp;#8209;а&lt;/del&gt;&#039;&amp;gt;жана&amp;lt;/span&amp;gt; топурактын асылдуулугун жогору­латуу үчүн эң чоң мааниси бар. Ошондуктан чанактуулардын уругун түймөк бактериялардын препараттары &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;м&amp;amp;#8209;н&lt;/del&gt;&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; аралаштырып себишип, кийинки жылы анын ордуна дан өсүмдүктөрүн ай­дашат. Азот  топтоону изилдөө өтө маанилүү. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1894&amp;amp;#8209;жылы &lt;/del&gt; С.Н. Виноградский азот  топтоонун натыйжасында аммиак (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) пайда болоорун болжолдоп айт­кан. Азыркы убакта азоттун оор изотобун (N&amp;lt;sup&amp;gt;15&amp;lt;/sup&amp;gt;) колдонуу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;м&amp;amp;#8209;н&lt;/del&gt;&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; жүргүзүлгөн изилдөөлөрдө анын тууралыгы аныкталды. А. Н. Бах азот  топтоону (1934) &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;окистендирүү&amp;amp;#8209;калыбына &lt;/del&gt;келтирүүчү ферменттер­дин аракеттеринин натыйжасы деп ойлогон. Молекулалык  азоттун (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) аммиакка (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) чейин ка­лыбына келиши курамында темир, молибден, магний болгон &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ж&amp;amp;#8209;а&lt;/del&gt;&#039;&amp;gt;жана&amp;lt;/span&amp;gt; электрондорду N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; ташуучу ферменттик системанын катышуусу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;м&amp;amp;#8209;н&lt;/del&gt;&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; ишке ашары ырасталган. Азот  топтоочу ферменттик система N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;нин калыбына келишин катализдейт. Мында керектелүүчү энергия аденозинтрифосфат­тан (АТФ), калыбына келтиргичтен, мисалы, молекулалык суутектен (Н&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) же сульфит гидратынан (Na&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;S&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;0&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) алынат. Ошентип, ферменттердин жардамы &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;м&amp;amp;#8209;н&lt;/del&gt;&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; жүрүүчү Азот  топтоо кычкылтекти керектебестен эле, калыбына келүүчү процесс болуп саналат. Азот  топтоонун мааниси өтө чоң.                         &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;АЗОТ ТОПТОО&#039;&#039;&#039; – атмосферадагы молекулалык  азотту (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) азоттуу бирикмелерге айландыруу процесси. Азотту ар кандай &#039;&#039;азот топтоочу микроорганизмдер&#039;&#039;   (бактериялар, актиномицеттер, ачыткыч козу карындар, козу карындар, көк жашыл балыр­лар) топтойт. Азот топтоо – жаратылышта азоттун айлануусунда чоң роль ойноочу маанилүү биологиялык процесс. 1 &#039;&#039;га&#039;&#039; топурактын үстүндөгү атмосферада 70 миң &#039;&#039;т&#039;&#039;  эркин абалдагы азот кармалып турат. Азот  топтоонун натыйжасында анын бир бөлүгү жогорку түзүлүштүү өсүмдүктөр үчүн пайдаланы­лат. Көк жашыл балырлар шалы плантация­сында гектарына бир жылда 200 &#039;&#039;кг&#039;&#039; азот топтойт. Буурчак өсүмдүктөрдөгү түймөк бактерия­лардын аракетинен бир сезондо &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;100‑250 &lt;/ins&gt;&#039;&#039;кг&#039;&#039;га чейинки азот топуракка сиңирилет. Бул про­цесстин айыл чарба өсүмдүктөрүнүн түшүмдүүлүгүн арт­тыруу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ж‑а&lt;/ins&gt;&#039;&amp;gt;жана&amp;lt;/span&amp;gt; топурактын асылдуулугун жогору­латуу үчүн эң чоң мааниси бар. Ошондуктан чанактуулардын уругун түймөк бактериялардын препараттары &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;м‑н&lt;/ins&gt;&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; аралаштырып себишип, кийинки жылы анын ордуна дан өсүмдүктөрүн ай­дашат. Азот  топтоону изилдөө өтө маанилүү. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1894‑жылы &lt;/ins&gt; С.Н. Виноградский азот  топтоонун натыйжасында аммиак (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) пайда болоорун болжолдоп айт­кан. Азыркы убакта азоттун оор изотобун (N&amp;lt;sup&amp;gt;15&amp;lt;/sup&amp;gt;) колдонуу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;м‑н&lt;/ins&gt;&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; жүргүзүлгөн изилдөөлөрдө анын тууралыгы аныкталды. А. Н. Бах азот  топтоону (1934) &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;окистендирүү‑калыбына &lt;/ins&gt;келтирүүчү ферменттер­дин аракеттеринин натыйжасы деп ойлогон. Молекулалык  азоттун (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) аммиакка (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) чейин ка­лыбына келиши курамында темир, молибден, магний болгон &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ж‑а&lt;/ins&gt;&#039;&amp;gt;жана&amp;lt;/span&amp;gt; электрондорду N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; ташуучу ферменттик системанын катышуусу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;м‑н&lt;/ins&gt;&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; ишке ашары ырасталган. Азот  топтоочу ферменттик система N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;нин калыбына келишин катализдейт. Мында керектелүүчү энергия аденозинтрифосфат­тан (АТФ), калыбына келтиргичтен, мисалы, молекулалык суутектен (Н&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) же сульфит гидратынан (Na&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;S&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;0&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) алынат. Ошентип, ферменттердин жардамы &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;м‑н&lt;/ins&gt;&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; жүрүүчү Азот  топтоо кычкылтекти керектебестен эле, калыбына келүүчү процесс болуп саналат. Азот  топтоонун мааниси өтө чоң.                         &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;Б.Бегалиева.&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;Б.Бегалиева.&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Категория:1-Том]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Kadyrm</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;diff=52916&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Adina, 08:02, 26 Сентябрь (Аяк оона) 2023 карата</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;diff=52916&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-09-26T08:02:09Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Мурунку нускасы&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;08:02, 26 Сентябрь (Аяк оона) 2023 -деги абалы&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;АЗОТ ТОПТОО&#039;&#039;&#039; – атмосферадагы молекулалык  азотту (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) азоттуу бирикмелерге айландыруу процесси. Азотту ар кандай &#039;&#039;азот топтоочу микроорганизмдер&#039;&#039;   (бактериялар, актиномицеттер, ачыткыч козу карындар, козу карындар, көк жашыл балыр­лар) топтойт. Азот топтоо – жаратылышта азоттун айлануусунда чоң роль ойноочу маанилүү биологиялык процесс. 1 &#039;&#039;га&#039;&#039; топурактын үстүндөгү атмосферада 70 миң т  эркин абалдагы азот кармалып турат. Азот  топтоонун натыйжасында анын бир бөлүгү жогорку түзүлүштүү өсүмдүктөр үчүн пайдаланы­лат. Көк жашыл балырлар шалы плантация­сында гектарына бир жылда 200 &#039;&#039;кг&#039;&#039; азот топтойт. Буурчак өсүмдүктөрдөгү түймөк бактерия­лардын аракетинен бир сезондо 100&amp;amp;#8209;250 &#039;&#039;кг&#039;&#039;га чейинки азот топуракка сиңирилет. Бул про­цесстин айыл чарба өсүмдүктөрүнүн түшүмдүүлүгүн арт­тыруу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж&amp;amp;#8209;а&#039;&amp;gt;жана&amp;lt;/span&amp;gt; топурактын асылдуулугун жогору­латуу үчүн эң чоң мааниси бар. Ошондуктан чанактуулардын уругун түймөк бактериялардын препараттары &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; аралаштырып себишип, кийинки жылы анын ордуна дан өсүмдүктөрүн ай­дашат. Азот  топтоону изилдөө өтө маанилүү. 1894&amp;amp;#8209;жылы  С.Н. Виноградский &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Азот &lt;/del&gt; топтоонун натыйжасында аммиак (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) пайда болоорун болжолдоп айт­кан. Азыркы убакта азоттун оор изотобун (N&amp;lt;sup&amp;gt;15&amp;lt;/sup&amp;gt;) колдонуу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; жүргүзүлгөн изилдөөлөрдө анын тууралыгы аныкталды. А. Н. Бах &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Азот &lt;/del&gt; топтоону (1934) окистендирүү&amp;amp;#8209;калыбына келтирүүчү ферменттер­дин аракеттеринин натыйжасы деп ойлогон. Молекулалык  азоттун (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) аммиакка (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) чейин ка­лыбына келиши курамында темир, молибден, магний болгон &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж&amp;amp;#8209;а&#039;&amp;gt;жана&amp;lt;/span&amp;gt; электрондорду N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; ташуучу ферменттик системанын катышуусу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; ишке ашары ырасталган. Азот  топтоочу ферменттик система N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;нин калыбына келишин катализдейт. Мында керектелүүчү энергия аденозинтрифосфат­тан (АТФ), калыбына келтиргичтен, мисалы, молекулалык суутектен (Н&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) же сульфит гидратынан (Na&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;S&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;0&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) алынат. Ошентип, ферменттердин жардамы &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; жүрүүчү Азот  топтоо кычкылтекти керектебестен эле, калыбына келүүчү процесс болуп саналат. Азот  топтоонун мааниси өтө чоң.                         &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;АЗОТ ТОПТОО&#039;&#039;&#039; – атмосферадагы молекулалык  азотту (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) азоттуу бирикмелерге айландыруу процесси. Азотту ар кандай &#039;&#039;азот топтоочу микроорганизмдер&#039;&#039;   (бактериялар, актиномицеттер, ачыткыч козу карындар, козу карындар, көк жашыл балыр­лар) топтойт. Азот топтоо – жаратылышта азоттун айлануусунда чоң роль ойноочу маанилүү биологиялык процесс. 1 &#039;&#039;га&#039;&#039; топурактын үстүндөгү атмосферада 70 миң &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&lt;/ins&gt;т&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039; &lt;/ins&gt; эркин абалдагы азот кармалып турат. Азот  топтоонун натыйжасында анын бир бөлүгү жогорку түзүлүштүү өсүмдүктөр үчүн пайдаланы­лат. Көк жашыл балырлар шалы плантация­сында гектарына бир жылда 200 &#039;&#039;кг&#039;&#039; азот топтойт. Буурчак өсүмдүктөрдөгү түймөк бактерия­лардын аракетинен бир сезондо 100&amp;amp;#8209;250 &#039;&#039;кг&#039;&#039;га чейинки азот топуракка сиңирилет. Бул про­цесстин айыл чарба өсүмдүктөрүнүн түшүмдүүлүгүн арт­тыруу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж&amp;amp;#8209;а&#039;&amp;gt;жана&amp;lt;/span&amp;gt; топурактын асылдуулугун жогору­латуу үчүн эң чоң мааниси бар. Ошондуктан чанактуулардын уругун түймөк бактериялардын препараттары &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; аралаштырып себишип, кийинки жылы анын ордуна дан өсүмдүктөрүн ай­дашат. Азот  топтоону изилдөө өтө маанилүү. 1894&amp;amp;#8209;жылы  С.Н. Виноградский &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;азот &lt;/ins&gt; топтоонун натыйжасында аммиак (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) пайда болоорун болжолдоп айт­кан. Азыркы убакта азоттун оор изотобун (N&amp;lt;sup&amp;gt;15&amp;lt;/sup&amp;gt;) колдонуу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; жүргүзүлгөн изилдөөлөрдө анын тууралыгы аныкталды. А. Н. Бах &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;азот &lt;/ins&gt; топтоону (1934) окистендирүү&amp;amp;#8209;калыбына келтирүүчү ферменттер­дин аракеттеринин натыйжасы деп ойлогон. Молекулалык  азоттун (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) аммиакка (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) чейин ка­лыбына келиши курамында темир, молибден, магний болгон &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж&amp;amp;#8209;а&#039;&amp;gt;жана&amp;lt;/span&amp;gt; электрондорду N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; ташуучу ферменттик системанын катышуусу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; ишке ашары ырасталган. Азот  топтоочу ферменттик система N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;нин калыбына келишин катализдейт. Мында керектелүүчү энергия аденозинтрифосфат­тан (АТФ), калыбына келтиргичтен, мисалы, молекулалык суутектен (Н&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) же сульфит гидратынан (Na&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;S&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;0&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) алынат. Ошентип, ферменттердин жардамы &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; жүрүүчү Азот  топтоо кычкылтекти керектебестен эле, калыбына келүүчү процесс болуп саналат. Азот  топтоонун мааниси өтө чоң.                         &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;Б.Бегалиева.&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;Б.Бегалиева.&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Adina</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;diff=52915&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Adina, 07:36, 26 Сентябрь (Аяк оона) 2023 карата</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;diff=52915&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-09-26T07:36:37Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Мурунку нускасы&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;07:36, 26 Сентябрь (Аяк оона) 2023 -деги абалы&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;АЗОТ ТОПТОО&#039;&#039;&#039; – атмосферадагы молекулалык  азотту (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) азоттуу бирикмелерге айландыруу процесси. Азотту ар кандай &#039;&#039;азот топтоочу микроорганизмдер&#039;&#039;   (бактериялар, актиномицеттер, ачыткыч козу карындар, козу карындар, көк жашыл балыр­лар) топтойт. Азот топтоо – жаратылышта азоттун айлануусунда чоң роль ойноочу маанилүү биологиялык процесс. 1 &#039;&#039;га&#039;&#039; топурактын үстүндөгү атмосферада 70 миң т  эркин абалдагы азот кармалып турат. Азот  топтоонун натыйжасында анын бир бөлүгү жогорку түзүлүштүү өсүмдүктөр үчүн пайдаланы­лат. Көк жашыл балырлар шалы плантация­сында гектарына бир жылда 200 &#039;&#039;кг&#039;&#039; азот топтойт. Буурчак өсүмдүктөрдөгү түймөк бактерия­лардын аракетинен бир сезондо 100&amp;amp;#8209;250 &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;кгга &lt;/del&gt;чейинки азот топуракка сиңирилет. Бул про­цесстин айыл чарба өсүмдүктөрүнүн түшүмдүүлүгүн арт­тыруу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж&amp;amp;#8209;а&#039;&amp;gt;жана&amp;lt;/span&amp;gt; топурактын асылдуулугун жогору­латуу үчүн эң чоң мааниси бар. Ошондуктан чанактуулардын уругун түймөк бактериялардын препараттары &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; аралаштырып себишип, кийинки жылы анын ордуна дан өсүмдүктөрүн ай­дашат. Азот  топтоону изилдөө өтө маанилүү. 1894&amp;amp;#8209;жылы  С.Н. Виноградский Азот  топтоонун натыйжасында аммиак (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) пайда болоорун болжолдоп айт­кан. Азыркы убакта азоттун оор изотобун (N&amp;lt;sup&amp;gt;15&amp;lt;/sup&amp;gt;) колдонуу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; жүргүзүлгөн изилдөөлөрдө анын тууралыгы аныкталды. А. Н. Бах Азот  топтоону (1934) окистендирүү&amp;amp;#8209;калыбына келтирүүчү ферменттер­дин аракеттеринин натыйжасы деп ойлогон. Молекулалык  азоттун (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) аммиакка (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) чейин ка­лыбына келиши курамында темир, молибден, магний болгон &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж&amp;amp;#8209;а&#039;&amp;gt;жана&amp;lt;/span&amp;gt; электрондорду N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; ташуучу ферменттик системанын катышуусу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; ишке ашары ырасталган. Азот  топтоочу ферменттик система N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;нин калыбына келишин катализдейт. Мында керектелүүчү энергия аденозинтрифосфат­тан (АТФ), калыбына келтиргичтен, мисалы, молекулалык суутектен (Н&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) же сульфит гидратынан (Na&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;S&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;0&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) алынат. Ошентип, ферменттердин жардамы &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; жүрүүчү Азот  топтоо кычкылтекти керектебестен эле, калыбына келүүчү процесс болуп саналат. Азот  топтоонун мааниси өтө чоң.                         &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;АЗОТ ТОПТОО&#039;&#039;&#039; – атмосферадагы молекулалык  азотту (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) азоттуу бирикмелерге айландыруу процесси. Азотту ар кандай &#039;&#039;азот топтоочу микроорганизмдер&#039;&#039;   (бактериялар, актиномицеттер, ачыткыч козу карындар, козу карындар, көк жашыл балыр­лар) топтойт. Азот топтоо – жаратылышта азоттун айлануусунда чоң роль ойноочу маанилүү биологиялык процесс. 1 &#039;&#039;га&#039;&#039; топурактын үстүндөгү атмосферада 70 миң т  эркин абалдагы азот кармалып турат. Азот  топтоонун натыйжасында анын бир бөлүгү жогорку түзүлүштүү өсүмдүктөр үчүн пайдаланы­лат. Көк жашыл балырлар шалы плантация­сында гектарына бир жылда 200 &#039;&#039;кг&#039;&#039; азот топтойт. Буурчак өсүмдүктөрдөгү түймөк бактерия­лардын аракетинен бир сезондо 100&amp;amp;#8209;250 &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;кг&#039;&#039;га &lt;/ins&gt;чейинки азот топуракка сиңирилет. Бул про­цесстин айыл чарба өсүмдүктөрүнүн түшүмдүүлүгүн арт­тыруу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж&amp;amp;#8209;а&#039;&amp;gt;жана&amp;lt;/span&amp;gt; топурактын асылдуулугун жогору­латуу үчүн эң чоң мааниси бар. Ошондуктан чанактуулардын уругун түймөк бактериялардын препараттары &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; аралаштырып себишип, кийинки жылы анын ордуна дан өсүмдүктөрүн ай­дашат. Азот  топтоону изилдөө өтө маанилүү. 1894&amp;amp;#8209;жылы  С.Н. Виноградский Азот  топтоонун натыйжасында аммиак (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) пайда болоорун болжолдоп айт­кан. Азыркы убакта азоттун оор изотобун (N&amp;lt;sup&amp;gt;15&amp;lt;/sup&amp;gt;) колдонуу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; жүргүзүлгөн изилдөөлөрдө анын тууралыгы аныкталды. А. Н. Бах Азот  топтоону (1934) окистендирүү&amp;amp;#8209;калыбына келтирүүчү ферменттер­дин аракеттеринин натыйжасы деп ойлогон. Молекулалык  азоттун (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) аммиакка (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) чейин ка­лыбына келиши курамында темир, молибден, магний болгон &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж&amp;amp;#8209;а&#039;&amp;gt;жана&amp;lt;/span&amp;gt; электрондорду N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; ташуучу ферменттик системанын катышуусу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; ишке ашары ырасталган. Азот  топтоочу ферменттик система N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;нин калыбына келишин катализдейт. Мында керектелүүчү энергия аденозинтрифосфат­тан (АТФ), калыбына келтиргичтен, мисалы, молекулалык суутектен (Н&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) же сульфит гидратынан (Na&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;S&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;0&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) алынат. Ошентип, ферменттердин жардамы &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; жүрүүчү Азот  топтоо кычкылтекти керектебестен эле, калыбына келүүчү процесс болуп саналат. Азот  топтоонун мааниси өтө чоң.                         &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;Б.Бегалиева.&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;Б.Бегалиева.&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Adina</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;diff=52914&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Temirkan, 03:46, 5 Сентябрь (Аяк оона) 2023 карата</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;diff=52914&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-09-05T03:46:37Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Мурунку нускасы&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;03:46, 5 Сентябрь (Аяк оона) 2023 -деги абалы&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;АЗОТ ТОПТОО&#039;&#039;&#039; – &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;атм&amp;amp;#8209;дагы мол. &lt;/del&gt;азотту (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) азоттуу бирикмелерге айландыруу процесси. Азотту ар кандай &#039;&#039;азот топтоочу микроорганизмдер&#039;&#039;   (бактериялар, актиномицеттер, ачыткыч козу карындар, козу карындар, көк жашыл балыр­лар) топтойт. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;А. т. &lt;/del&gt;– жаратылышта азоттун айлануусунда чоң роль ойноочу маанилүү &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;биол. &lt;/del&gt;процесс. 1 &#039;&#039;га&#039;&#039; топурактын үстүндөгү &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;атм&amp;amp;#8209;да &lt;/del&gt;70 миң т  эркин абалдагы азот кармалып турат. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;А. т&amp;amp;#8209;нун &lt;/del&gt;натыйжасында анын бир бөлүгү жогорку түзүлүштүү өсүмдүктөр үчүн пайдаланы­лат. Көк жашыл балырлар шалы плантация­сында гектарына бир жылда 200 &#039;&#039;кг&#039;&#039; азот топтойт. Буурчак өсүмдүктөрдөгү түймөк бактерия­лардын аракетинен бир сезондо 100&amp;amp;#8209;250 кгга чейинки азот топуракка сиңирилет. Бул про­цесстин &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;а. ч. &lt;/del&gt;өсүмдүктөрүнүн түшүмдүүлүгүн арт­тыруу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж&amp;amp;#8209;а&#039;&amp;gt;жана&amp;lt;/span&amp;gt; топурактын асылдуулугун жогору­латуу үчүн эң чоң мааниси бар. Ошондуктан чанактуулардын уругун түймөк бактериялардын препараттары &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; аралаштырып себишип, кийинки жылы анын ордуна дан өсүмдүктөрүн ай­дашат. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;А. т&amp;amp;#8209;ну &lt;/del&gt;изилдөө өтө маанилүү. 1894&amp;amp;#8209;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ж. &lt;/del&gt; С.Н. Виноградский &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;А. т&amp;amp;#8209;нун &lt;/del&gt;натыйжасында аммиак (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) пайда болоорун болжолдоп айт­кан. Азыркы убакта азоттун оор изотобун (N&amp;lt;sup&amp;gt;15&amp;lt;/sup&amp;gt;) колдонуу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; жүргүзүлгөн изилдөөлөрдө анын тууралыгы аныкталды. А. Н. Бах &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;А. т&amp;amp;#8209;ну &lt;/del&gt;(1934) окистендирүү&amp;amp;#8209;калыбына келтирүүчү ферменттер­дин аракеттеринин натыйжасы деп ойлогон. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Мол. &lt;/del&gt;азоттун (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) аммиакка (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) чейин ка­лыбына келиши курамында темир, молибден, магний болгон &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж&amp;amp;#8209;а&#039;&amp;gt;жана&amp;lt;/span&amp;gt; электрондорду N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; ташуучу ферменттик системанын катышуусу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; ишке ашары ырасталган. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;А. т&amp;amp;#8209;чу &lt;/del&gt;ферменттик система N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;нин калыбына келишин катализдейт. Мында керектелүүчү энергия аденозинтрифосфат­тан (АТФ), калыбына келтиргичтен, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;мис.&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;мол. &lt;/del&gt;суутектен (Н&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) же сульфит гидратынан (Na&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;S&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;0&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) алынат. Ошентип, ферменттердин жардамы &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; жүрүүчү &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;А. т. &lt;/del&gt;кычкылтекти керектебестен эле, калыбына келүүчү процесс болуп саналат. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;А. т&amp;amp;#8209;нун &lt;/del&gt;мааниси өтө чоң.	&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;                            &lt;/del&gt;&#039;&#039;Б.Бегалиева.&#039;&#039;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;АЗОТ ТОПТОО&#039;&#039;&#039; – &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;атмосферадагы молекулалык  &lt;/ins&gt;азотту (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) азоттуу бирикмелерге айландыруу процесси. Азотту ар кандай &#039;&#039;азот топтоочу микроорганизмдер&#039;&#039;   (бактериялар, актиномицеттер, ачыткыч козу карындар, козу карындар, көк жашыл балыр­лар) топтойт. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Азот топтоо &lt;/ins&gt;– жаратылышта азоттун айлануусунда чоң роль ойноочу маанилүү &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;биологиялык &lt;/ins&gt;процесс. 1 &#039;&#039;га&#039;&#039; топурактын үстүндөгү &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;атмосферада &lt;/ins&gt;70 миң т  эркин абалдагы азот кармалып турат. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Азот  топтоонун &lt;/ins&gt;натыйжасында анын бир бөлүгү жогорку түзүлүштүү өсүмдүктөр үчүн пайдаланы­лат. Көк жашыл балырлар шалы плантация­сында гектарына бир жылда 200 &#039;&#039;кг&#039;&#039; азот топтойт. Буурчак өсүмдүктөрдөгү түймөк бактерия­лардын аракетинен бир сезондо 100&amp;amp;#8209;250 кгга чейинки азот топуракка сиңирилет. Бул про­цесстин &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;айыл чарба &lt;/ins&gt;өсүмдүктөрүнүн түшүмдүүлүгүн арт­тыруу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж&amp;amp;#8209;а&#039;&amp;gt;жана&amp;lt;/span&amp;gt; топурактын асылдуулугун жогору­латуу үчүн эң чоң мааниси бар. Ошондуктан чанактуулардын уругун түймөк бактериялардын препараттары &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; аралаштырып себишип, кийинки жылы анын ордуна дан өсүмдүктөрүн ай­дашат. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Азот  топтоону &lt;/ins&gt;изилдөө өтө маанилүү. 1894&amp;amp;#8209;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;жылы &lt;/ins&gt; С.Н. Виноградский &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Азот  топтоонун &lt;/ins&gt;натыйжасында аммиак (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) пайда болоорун болжолдоп айт­кан. Азыркы убакта азоттун оор изотобун (N&amp;lt;sup&amp;gt;15&amp;lt;/sup&amp;gt;) колдонуу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; жүргүзүлгөн изилдөөлөрдө анын тууралыгы аныкталды. А. Н. Бах &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Азот  топтоону &lt;/ins&gt;(1934) окистендирүү&amp;amp;#8209;калыбына келтирүүчү ферменттер­дин аракеттеринин натыйжасы деп ойлогон. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Молекулалык  &lt;/ins&gt;азоттун (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) аммиакка (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) чейин ка­лыбына келиши курамында темир, молибден, магний болгон &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж&amp;amp;#8209;а&#039;&amp;gt;жана&amp;lt;/span&amp;gt; электрондорду N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; ташуучу ферменттик системанын катышуусу &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; ишке ашары ырасталган. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Азот  топтоочу &lt;/ins&gt;ферменттик система N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;нин калыбына келишин катализдейт. Мында керектелүүчү энергия аденозинтрифосфат­тан (АТФ), калыбына келтиргичтен, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;мисалы&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;молекулалык &lt;/ins&gt;суутектен (Н&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) же сульфит гидратынан (Na&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;S&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;0&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) алынат. Ошентип, ферменттердин жардамы &amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;amp;#8209;н&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; жүрүүчү &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Азот  топтоо &lt;/ins&gt;кычкылтекти керектебестен эле, калыбына келүүчү процесс болуп саналат. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Азот  топтоонун &lt;/ins&gt;мааниси өтө чоң. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;                       &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;Б.Бегалиева.&#039;&#039;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Temirkan</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;diff=52913&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Dilde: Dilde moved page АЗОТ ТОГГТОО to АЗОТ ТОПТОО</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;diff=52913&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-03-27T08:13:07Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Dilde moved page &lt;a href=&quot;/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%93%D0%93%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;АЗОТ ТОГГТОО (мындай барак жок)&quot;&gt;АЗОТ ТОГГТОО&lt;/a&gt; to &lt;a href=&quot;/index.php/%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&quot; title=&quot;АЗОТ ТОПТОО&quot;&gt;АЗОТ ТОПТОО&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Мурунку нускасы&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;08:13, 27 Март (Жалган куран) 2023 -деги абалы&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-notice&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;&lt;div class=&quot;mw-diff-empty&quot;&gt;(Айырма жок)&lt;/div&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Dilde</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;diff=52912&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Kadyrm: /* top */clean up, replaced: м&amp;#8209;н → &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м&amp;#8209;н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; (4), ж&amp;#8209;а → &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж&amp;#8209;а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; (2)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;diff=52912&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-12-05T09:04:17Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span dir=&quot;auto&quot;&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;top: &lt;/span&gt;clean up, replaced: м‑н → &amp;lt;span cat=&amp;#039;ж.кыск&amp;#039; oldv=&amp;#039;м‑н&amp;#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; (4), ж‑а → &amp;lt;span cat=&amp;#039;ж.кыск&amp;#039; oldv=&amp;#039;ж‑а&amp;#039;&amp;gt;жана&amp;lt;/span&amp;gt; (2)&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Мурунку нускасы&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;09:04, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;АЗОТ ТОПТОО&#039;&#039;&#039; – атм&amp;amp;#8209;дагы мол. азотту (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) азоттуу бирикмелерге айландыруу процесси. Азотту ар кандай &#039;&#039;азот топтоочу микроорганизмдер&#039;&#039;   (бактериялар, актиномицеттер, ачыткыч козу карындар, козу карындар, көк жашыл балыр­лар) топтойт. А. т. – жаратылышта азоттун айлануусунда чоң роль ойноочу маанилүү биол. процесс. 1 &#039;&#039;га&#039;&#039; топурактын үстүндөгү атм&amp;amp;#8209;да 70 миң т  эркин абалдагы азот кармалып турат. А. т&amp;amp;#8209;нун натыйжасында анын бир бөлүгү жогорку түзүлүштүү өсүмдүктөр үчүн пайдаланы­лат. Көк жашыл балырлар шалы плантация­сында гектарына бир жылда 200 &#039;&#039;кг&#039;&#039; азот топтойт. Буурчак өсүмдүктөрдөгү түймөк бактерия­лардын аракетинен бир сезондо 100&amp;amp;#8209;250 кгга чейинки азот топуракка сиңирилет. Бул про­цесстин а. ч. өсүмдүктөрүнүн түшүмдүүлүгүн арт­тыруу ж&amp;amp;#8209;а топурактын асылдуулугун жогору­латуу үчүн эң чоң мааниси бар. Ошондуктан чанактуулардын уругун түймөк бактериялардын препараттары м&amp;amp;#8209;н аралаштырып себишип, кийинки жылы анын ордуна дан өсүмдүктөрүн ай­дашат. А. т&amp;amp;#8209;ну изилдөө өтө маанилүү. 1894&amp;amp;#8209;ж.  С.Н. Виноградский А. т&amp;amp;#8209;нун натыйжасында аммиак (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) пайда болоорун болжолдоп айт­кан. Азыркы убакта азоттун оор изотобун &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;(&lt;/del&gt;(N&amp;lt;sup&amp;gt;15&amp;lt;/sup&amp;gt;) колдонуу м&amp;amp;#8209;н жүргүзүлгөн изилдөөлөрдө анын тууралыгы аныкталды. А. Н. Бах А. т&amp;amp;#8209;ну (1934) окистендирүү&amp;amp;#8209;калыбына келтирүүчү ферменттер­дин аракеттеринин натыйжасы деп ойлогон. Мол. азоттун (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) аммиакка (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) чейин ка­лыбына келиши курамында темир, молибден, магний болгон ж&amp;amp;#8209;а электрондорду N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; ташуучу ферменттик системанын катышуусу м&amp;amp;#8209;н ишке ашары ырасталган. А. т&amp;amp;#8209;чу ферменттик система N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;нин калыбына келишин катализдейт. Мында керектелүүчү энергия аденозинтрифосфат­тан (АТФ), калыбына келтиргичтен, мис., мол. суутектен (Н&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) же сульфит гидратынан (Na&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;S&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;0&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) алынат. Ошентип, ферменттердин жардамы м&amp;amp;#8209;н жүрүүчү А. т. кычкылтекти керектебестен эле, калыбына келүүчү процесс болуп саналат. А. т&amp;amp;#8209;нун мааниси өтө чоң.	                            &#039;&#039;Б.Бегалиева.&#039;&#039;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;АЗОТ ТОПТОО&#039;&#039;&#039; – атм&amp;amp;#8209;дагы мол. азотту (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) азоттуу бирикмелерге айландыруу процесси. Азотту ар кандай &#039;&#039;азот топтоочу микроорганизмдер&#039;&#039;   (бактериялар, актиномицеттер, ачыткыч козу карындар, козу карындар, көк жашыл балыр­лар) топтойт. А. т. – жаратылышта азоттун айлануусунда чоң роль ойноочу маанилүү биол. процесс. 1 &#039;&#039;га&#039;&#039; топурактын үстүндөгү атм&amp;amp;#8209;да 70 миң т  эркин абалдагы азот кармалып турат. А. т&amp;amp;#8209;нун натыйжасында анын бир бөлүгү жогорку түзүлүштүү өсүмдүктөр үчүн пайдаланы­лат. Көк жашыл балырлар шалы плантация­сында гектарына бир жылда 200 &#039;&#039;кг&#039;&#039; азот топтойт. Буурчак өсүмдүктөрдөгү түймөк бактерия­лардын аракетинен бир сезондо 100&amp;amp;#8209;250 кгга чейинки азот топуракка сиңирилет. Бул про­цесстин а. ч. өсүмдүктөрүнүн түшүмдүүлүгүн арт­тыруу &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;&lt;/ins&gt;ж&amp;amp;#8209;а&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&amp;gt;жана&amp;lt;/span&amp;gt; &lt;/ins&gt;топурактын асылдуулугун жогору­латуу үчүн эң чоң мааниси бар. Ошондуктан чанактуулардын уругун түймөк бактериялардын препараттары &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;&lt;/ins&gt;м&amp;amp;#8209;н&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; &lt;/ins&gt;аралаштырып себишип, кийинки жылы анын ордуна дан өсүмдүктөрүн ай­дашат. А. т&amp;amp;#8209;ну изилдөө өтө маанилүү. 1894&amp;amp;#8209;ж.  С.Н. Виноградский А. т&amp;amp;#8209;нун натыйжасында аммиак (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) пайда болоорун болжолдоп айт­кан. Азыркы убакта азоттун оор изотобун (N&amp;lt;sup&amp;gt;15&amp;lt;/sup&amp;gt;) колдонуу &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;&lt;/ins&gt;м&amp;amp;#8209;н&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; &lt;/ins&gt;жүргүзүлгөн изилдөөлөрдө анын тууралыгы аныкталды. А. Н. Бах А. т&amp;amp;#8209;ну (1934) окистендирүү&amp;amp;#8209;калыбына келтирүүчү ферменттер­дин аракеттеринин натыйжасы деп ойлогон. Мол. азоттун (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) аммиакка (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) чейин ка­лыбына келиши курамында темир, молибден, магний болгон &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;&lt;/ins&gt;ж&amp;amp;#8209;а&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&amp;gt;жана&amp;lt;/span&amp;gt; &lt;/ins&gt;электрондорду N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; ташуучу ферменттик системанын катышуусу &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;&lt;/ins&gt;м&amp;amp;#8209;н&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; &lt;/ins&gt;ишке ашары ырасталган. А. т&amp;amp;#8209;чу ферменттик система N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;нин калыбына келишин катализдейт. Мында керектелүүчү энергия аденозинтрифосфат­тан (АТФ), калыбына келтиргичтен, мис., мол. суутектен (Н&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) же сульфит гидратынан (Na&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;S&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;0&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) алынат. Ошентип, ферменттердин жардамы &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;&lt;/ins&gt;м&amp;amp;#8209;н&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&amp;gt;менен&amp;lt;/span&amp;gt; &lt;/ins&gt;жүрүүчү А. т. кычкылтекти керектебестен эле, калыбына келүүчү процесс болуп саналат. А. т&amp;amp;#8209;нун мааниси өтө чоң.	                            &#039;&#039;Б.Бегалиева.&#039;&#039;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Kadyrm</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;diff=52911&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Dilde, 04:54, 25 Октябрь (Тогуздун айы) 2022 карата</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;diff=52911&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-10-25T04:54:13Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Мурунку нускасы&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;04:54, 25 Октябрь (Тогуздун айы) 2022 -деги абалы&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  &lt;/del&gt;– атм&amp;amp;#8209;дагы мол. азотту (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;азот туу &lt;/del&gt;бирикмелерге айландыруу процесси. Азотту ар кандай &#039;&#039;азот топтоочу микроорганизмдер&#039;&#039;   (бактериялар, актиномицеттер, ачыткыч козу карындар, козу карындар, көк жашыл балыр­лар) топтойт. А. т. – жаратылышта азоттун айлануусунда чоң роль ойноочу маанилүү биол. процесс. 1 &#039;&#039;га&#039;&#039; топурактын үстүндөгү атм&amp;amp;#8209;да 70 миң т  эркин абалдагы азот кармалып турат. А. т&amp;amp;#8209;нун натыйжасында анын бир бөлүгү жогорку түзүлүштүү өсүмдүктөр үчүн пайдаланы­лат. Көк жашыл балырлар шалы плантация­сында гектарына бир жылда 200 &#039;&#039;кг&#039;&#039; азот топтойт. Буурчак өсүмдүктөрдөгү түймөк бактерия­лардын аракетинен бир сезондо 100&amp;amp;#8209;250 кгга чейинки азот топуракка сиңирилет. Бул про­цесстин а. ч. өсүмдүктөрүнүн түшүмдүүлүгүн арт­тыруу ж&amp;amp;#8209;а топурактын асылдуулугун жогору­латуу үчүн эң чоң мааниси бар. Ошондуктан чанактуулардын уругун түймөк бактериялардын препараттары м&amp;amp;#8209;н аралаштырып себишип, кийинки жылы анын ордуна дан өсүмдүктөрүн ай­дашат. А. т&amp;amp;#8209;ну изилдөө өтө маанилүү. 1894&amp;amp;#8209;ж.  С.Н. Виноградский А. т&amp;amp;#8209;нун натыйжасында аммиак (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) пайда болоорун болжолдоп айт­кан. Азыркы убакта азоттун оор изотобун ((N&amp;lt;sup&amp;gt;15&amp;lt;/sup&amp;gt;) колдонуу м&amp;amp;#8209;н жүргүзүлгөн изилдөөлөрдө анын тууралыгы аныкталды. А. Н. Бах А. т&amp;amp;#8209;ну (1934) окистендирүү&amp;amp;#8209;калыбына келтирүүчү ферменттер­дин аракеттеринин натыйжасы деп ойлогон. Мол. азоттун (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) аммиакка (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) чейин ка­лыбына келиши курамында темир, молибден, магний болгон ж&amp;amp;#8209;а электрондорду N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; ташуучу ферменттик системанын катышуусу м&amp;amp;#8209;н ишке ашары ырасталган. А. т&amp;amp;#8209;чу ферменттик система N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;нин калыбына келишин катализдейт. Мында керектелүүчү энергия аденозинтрифосфат­тан (АТФ), калыбына келтиргичтен, мис., мол. суутектен (Н&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) же сульфит гидратынан (Na&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;S&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;0&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) алынат. Ошентип, ферменттердин жардамы м&amp;amp;#8209;н жүрүүчү А. т. кычкылтекти керектебестен эле, калыбына келүүчү процесс болуп саналат. А. т&amp;amp;#8209;нун мааниси өтө чоң.	&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/del&gt;&#039;&#039;Б.Бегалиева.&#039;&#039;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &#039;&#039;&#039;АЗОТ ТОПТОО&#039;&#039;&#039; &lt;/ins&gt;– атм&amp;amp;#8209;дагы мол. азотту (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;азоттуу &lt;/ins&gt;бирикмелерге айландыруу процесси. Азотту ар кандай &#039;&#039;азот топтоочу микроорганизмдер&#039;&#039;   (бактериялар, актиномицеттер, ачыткыч козу карындар, козу карындар, көк жашыл балыр­лар) топтойт. А. т. – жаратылышта азоттун айлануусунда чоң роль ойноочу маанилүү биол. процесс. 1 &#039;&#039;га&#039;&#039; топурактын үстүндөгү атм&amp;amp;#8209;да 70 миң т  эркин абалдагы азот кармалып турат. А. т&amp;amp;#8209;нун натыйжасында анын бир бөлүгү жогорку түзүлүштүү өсүмдүктөр үчүн пайдаланы­лат. Көк жашыл балырлар шалы плантация­сында гектарына бир жылда 200 &#039;&#039;кг&#039;&#039; азот топтойт. Буурчак өсүмдүктөрдөгү түймөк бактерия­лардын аракетинен бир сезондо 100&amp;amp;#8209;250 кгга чейинки азот топуракка сиңирилет. Бул про­цесстин а. ч. өсүмдүктөрүнүн түшүмдүүлүгүн арт­тыруу ж&amp;amp;#8209;а топурактын асылдуулугун жогору­латуу үчүн эң чоң мааниси бар. Ошондуктан чанактуулардын уругун түймөк бактериялардын препараттары м&amp;amp;#8209;н аралаштырып себишип, кийинки жылы анын ордуна дан өсүмдүктөрүн ай­дашат. А. т&amp;amp;#8209;ну изилдөө өтө маанилүү. 1894&amp;amp;#8209;ж.  С.Н. Виноградский А. т&amp;amp;#8209;нун натыйжасында аммиак (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) пайда болоорун болжолдоп айт­кан. Азыркы убакта азоттун оор изотобун ((N&amp;lt;sup&amp;gt;15&amp;lt;/sup&amp;gt;) колдонуу м&amp;amp;#8209;н жүргүзүлгөн изилдөөлөрдө анын тууралыгы аныкталды. А. Н. Бах А. т&amp;amp;#8209;ну (1934) окистендирүү&amp;amp;#8209;калыбына келтирүүчү ферменттер­дин аракеттеринин натыйжасы деп ойлогон. Мол. азоттун (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) аммиакка (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) чейин ка­лыбына келиши курамында темир, молибден, магний болгон ж&amp;amp;#8209;а электрондорду N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; ташуучу ферменттик системанын катышуусу м&amp;amp;#8209;н ишке ашары ырасталган. А. т&amp;amp;#8209;чу ферменттик система N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;нин калыбына келишин катализдейт. Мында керектелүүчү энергия аденозинтрифосфат­тан (АТФ), калыбына келтиргичтен, мис., мол. суутектен (Н&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) же сульфит гидратынан (Na&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;S&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;0&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) алынат. Ошентип, ферменттердин жардамы м&amp;amp;#8209;н жүрүүчү А. т. кычкылтекти керектебестен эле, калыбына келүүчү процесс болуп саналат. А. т&amp;amp;#8209;нун мааниси өтө чоң.	&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;                            &lt;/ins&gt;&#039;&#039;Б.Бегалиева.&#039;&#039;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Dilde</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;diff=52910&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Dilde, 08:32, 29 Апрель (Чын куран) 2022 карата</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;diff=52910&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-04-29T08:32:03Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Мурунку нускасы&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;08:32, 29 Апрель (Чын куран) 2022 -деги абалы&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;   – атм&amp;amp;#8209;дагы мол. азотту (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) азот туу бирикмелерге айландыруу процесси. Азотту ар кандай &#039;&#039;азот топтоочу микроорганизмдер&#039;&#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;   – атм&amp;amp;#8209;дагы мол. азотту (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) азот туу бирикмелерге айландыруу процесси. Азотту ар кандай &#039;&#039;азот топтоочу микроорганизмдер&#039;&#039; &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  &lt;/ins&gt;(бактериялар, актиномицеттер, ачыткыч козу карындар, козу карындар, көк жашыл балыр­лар) топтойт. А. т. – жаратылышта азоттун айлануусунда чоң роль ойноочу маанилүү биол. процесс. 1 &#039;&#039;га&#039;&#039; топурактын үстүндөгү атм&amp;amp;#8209;да 70 миң &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;т  эркин &lt;/ins&gt;абалдагы азот кармалып турат. А. т&amp;amp;#8209;нун натыйжасында анын бир бөлүгү &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;жогорку &lt;/ins&gt;түзүлүштүү өсүмдүктөр үчүн пайдаланы­лат. Көк жашыл балырлар шалы плантация­сында гектарына бир жылда 200 &#039;&#039;кг&#039;&#039; азот &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;топтойт&lt;/ins&gt;. Буурчак өсүмдүктөрдөгү түймөк бактерия­лардын аракетинен бир сезондо 100&amp;amp;#8209;250 кгга чейинки азот топуракка сиңирилет. Бул про­цесстин а. ч. өсүмдүктөрүнүн &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;түшүмдүүлүгүн &lt;/ins&gt;арт­тыруу ж&amp;amp;#8209;а топурактын асылдуулугун жогору­латуу үчүн эң чоң мааниси бар. Ошондуктан чанактуулардын уругун түймөк бактериялардын препараттары м&amp;amp;#8209;н аралаштырып себишип, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;кийинки &lt;/ins&gt;жылы анын ордуна дан өсүмдүктөрүн ай­дашат. А. т&amp;amp;#8209;ну изилдөө өтө маанилүү. 1894&amp;amp;#8209;ж. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/ins&gt;С.Н. Виноградский А. т&amp;amp;#8209;нун натыйжасында аммиак (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) пайда болоорун болжолдоп айт­кан. Азыркы убакта азоттун оор изотобун ((N&amp;lt;sup&amp;gt;15&amp;lt;/sup&amp;gt;) колдонуу м&amp;amp;#8209;н жүргүзүлгөн изилдөөлөрдө анын тууралыгы аныкталды. А. Н. Бах А. т&amp;amp;#8209;ну (1934) окистендирүү&amp;amp;#8209;калыбына келтирүүчү ферменттер­дин аракеттеринин натыйжасы деп ойлогон. Мол. азоттун (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) аммиакка (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) чейин ка­лыбына келиши курамында темир, молибден, магний болгон ж&amp;amp;#8209;а электрондорду N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; ташуучу ферменттик системанын катышуусу м&amp;amp;#8209;н ишке ашары ырасталган. А. т&amp;amp;#8209;чу ферменттик &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;система &lt;/ins&gt;N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;нин &lt;/ins&gt;калыбына келишин катализдейт. Мында керектелүүчү энергия аденозинтрифосфат­тан (АТФ), калыбына келтиргичтен, мис., мол. суутектен (Н&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) же сульфит гидратынан (Na&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;S&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;0&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) алынат. Ошентип, ферменттердин жардамы м&amp;amp;#8209;н жүрүүчү А. т. кычкылтекти керектебестен эле, калыбына келүүчү процесс болуп саналат. А. т&amp;amp;#8209;нун мааниси өтө чоң.	&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/ins&gt;&#039;&#039;Б.Бегалиева.&#039;&#039;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;(бактериялар, актиномицеттер, ачыткыч козу карындар, козу карындар, көк жашыл балыр­лар) топтойт. А. т. – жаратылышта азоттун айлануусунда чоң роль ойноочу маанилүү биол. процесс. 1 &#039;&#039;га&#039;&#039; топурактын үстүндөгү атм&amp;amp;#8209;да 70 миң &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;тэркин &lt;/del&gt;абалдагы азот кармалып турат. А. т&amp;amp;#8209;нун натыйжасында анын бир бөлүгү &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;жо горку &lt;/del&gt;түзүлүштүү өсүмдүктөр үчүн пайдаланы­лат. Көк жашыл балырлар шалы плантация­сында гектарына бир жылда 200 &#039;&#039;кг&#039;&#039; азот &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;топ тойт&lt;/del&gt;. Буурчак өсүмдүктөрдөгү түймөк бактерия­лардын аракетинен бир сезондо 100&amp;amp;#8209;250 кгга чейинки азот топуракка сиңирилет. Бул про­цесстин а. ч. өсүмдүктөрүнүн &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;түүмдүүлүгүн &lt;/del&gt;арт­тыруу ж&amp;amp;#8209;а топурактын асылдуулугун жогору­латуу үчүн эң чоң мааниси бар. Ошондуктан чанактуулардын уругун түймөк бактериялардын препараттары м&amp;amp;#8209;н аралаштырып себишип, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ки йинки &lt;/del&gt;жылы анын ордуна дан өсүмдүктөрүн ай­дашат. А. т&amp;amp;#8209;ну изилдөө өтө маанилүү. 1894&amp;amp;#8209;ж.&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;С.	Н. Виноградский А. т&amp;amp;#8209;нун натыйжасында аммиак (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) пайда болоорун болжолдоп айт­кан. Азыркы убакта азоттун оор изотобун ((N&amp;lt;sup&amp;gt;15&amp;lt;/sup&amp;gt;) колдонуу м&amp;amp;#8209;н жүргүзүлгөн изилдөөлөрдө анын тууралыгы аныкталды. А. Н. Бах А. т&amp;amp;#8209;ну (1934) окистендирүү&amp;amp;#8209;калыбына келтирүүчү ферменттер­дин аракеттеринин натыйжасы деп ойлогон. Мол. азоттун (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) аммиакка (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) чейин ка­лыбына келиши курамында темир, молибден,&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;магний болгон ж&amp;amp;#8209;а электрондорду N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; ташуучу ферменттик системанын катышуусу м&amp;amp;#8209;н ишке ашары ырасталган. А. т&amp;amp;#8209;чу ферменттик &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;систе ма &lt;/del&gt;N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;hhh &lt;/del&gt;калыбына келишин катализдейт. Мында керектелүүчү энергия аденозинтрифосфат­тан (АТФ), калыбына келтиргичтен, мис., мол. суутектен (Н&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) же сульфит гидратынан (Na&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;S&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;0&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) алынат. Ошентип, ферменттердин жардамы м&amp;amp;#8209;н жүрүүчү А. т. кычкылтекти керектебестен эле, калыбына келүүчү процесс болуп саналат. А. т&amp;amp;#8209;нун мааниси өтө чоң.	&#039;&#039;Б.	Бегалиева.&#039;&#039;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Dilde</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;diff=52908&amp;oldid=prev</id>
		<title>117-179&gt;KadyrM, 10:40, 11 Апрель (Чын куран) 2022 карата</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;diff=52908&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-04-11T10:40:11Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Мурунку нускасы&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;10:40, 11 Апрель (Чын куран) 2022 -деги абалы&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-notice&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;&lt;div class=&quot;mw-diff-empty&quot;&gt;(Айырма жок)&lt;/div&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>117-179&gt;KadyrM</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;diff=52909&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Kadyrm: 1 версия</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%97%D0%9E%D0%A2_%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%A2%D0%9E%D0%9E&amp;diff=52909&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-04-11T05:26:47Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;1 версия&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Жаңы барак&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;  – атм&amp;amp;#8209;дагы мол. азотту (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) азот туу бирикмелерге айландыруу процесси. Азотту ар кандай &amp;#039;&amp;#039;азот топтоочу микроорганизмдер&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(бактериялар, актиномицеттер, ачыткыч козу карындар, козу карындар, көк жашыл балыр­лар) топтойт. А. т. – жаратылышта азоттун айлануусунда чоң роль ойноочу маанилүү биол. процесс. 1 &amp;#039;&amp;#039;га&amp;#039;&amp;#039; топурактын үстүндөгү атм&amp;amp;#8209;да 70 миң тэркин абалдагы азот кармалып турат. А. т&amp;amp;#8209;нун натыйжасында анын бир бөлүгү жо горку түзүлүштүү өсүмдүктөр үчүн пайдаланы­лат. Көк жашыл балырлар шалы плантация­сында гектарына бир жылда 200 &amp;#039;&amp;#039;кг&amp;#039;&amp;#039; азот топ тойт. Буурчак өсүмдүктөрдөгү түймөк бактерия­лардын аракетинен бир сезондо 100&amp;amp;#8209;250 кгга чейинки азот топуракка сиңирилет. Бул про­цесстин а. ч. өсүмдүктөрүнүн түүмдүүлүгүн арт­тыруу ж&amp;amp;#8209;а топурактын асылдуулугун жогору­латуу үчүн эң чоң мааниси бар. Ошондуктан чанактуулардын уругун түймөк бактериялардын препараттары м&amp;amp;#8209;н аралаштырып себишип, ки йинки жылы анын ордуна дан өсүмдүктөрүн ай­дашат. А. т&amp;amp;#8209;ну изилдөө өтө маанилүү. 1894&amp;amp;#8209;ж.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
С.	Н. Виноградский А. т&amp;amp;#8209;нун натыйжасында аммиак (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) пайда болоорун болжолдоп айт­кан. Азыркы убакта азоттун оор изотобун ((N&amp;lt;sup&amp;gt;15&amp;lt;/sup&amp;gt;) колдонуу м&amp;amp;#8209;н жүргүзүлгөн изилдөөлөрдө анын тууралыгы аныкталды. А. Н. Бах А. т&amp;amp;#8209;ну (1934) окистендирүү&amp;amp;#8209;калыбына келтирүүчү ферменттер­дин аракеттеринин натыйжасы деп ойлогон. Мол. азоттун (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) аммиакка (NH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) чейин ка­лыбына келиши курамында темир, молибден,&lt;br /&gt;
магний болгон ж&amp;amp;#8209;а электрондорду N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; ташуучу ферменттик системанын катышуусу м&amp;amp;#8209;н ишке ашары ырасталган. А. т&amp;amp;#8209;чу ферменттик систе ма N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;hhh калыбына келишин катализдейт. Мында керектелүүчү энергия аденозинтрифосфат­тан (АТФ), калыбына келтиргичтен, мис., мол. суутектен (Н&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) же сульфит гидратынан (Na&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;S&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;0&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) алынат. Ошентип, ферменттердин жардамы м&amp;amp;#8209;н жүрүүчү А. т. кычкылтекти керектебестен эле, калыбына келүүчү процесс болуп саналат. А. т&amp;amp;#8209;нун мааниси өтө чоң.	&amp;#039;&amp;#039;Б.	Бегалиева.&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Kadyrm</name></author>
	</entry>
</feed>