КУШЧУ барагынын баштапкы кодун көрүү

<b type='title'>КУШЧУ</b> , к у т ч у – кыргыздардын <i>сол кана</i>т
тобуна кирген чоң урууларынын бири. Өз ал&shy;дынча уруу катары алгач 16-к-дагы «<i>Мажму ат- Таварих»,</i> «Тазкира-и-ходжаган», «<i>Тарихи-и Ра&shy;шиди</i>» ж. б. тарыхый чыгармаларда эскерилет.
«Тарих-и Рашидиде» Моголстандын ханы (1380–
99) Кызыр Кожону коштоп жүргөн бир мерген&shy;чинин түпкү атасы К. уруусунан чыккан эмир экени айтылат. В. Радлов К. (кучу) уруусу Те&shy;ңир-Тоо жана Енисей кыргыздарынын этностук
байланышын аныктайт деген пикирди айтса, айрым көз караштагылар кытай хроникаларын&shy;да кезиккен <i>нушибилердин</i> бир уруусу гэшуну К. деп эсептешет. Бирок азыркы К. уруусу менен байыркы түрк урууларынын түз байланышы бар экени так аныктала элек. Башка бир пикирлер б-ча К. адегенде түрктөрдүн аскер наамы (кош
беги) же хандын кызматчылары (кушчу – куш
сала турган адам) болгон. Негизинен К. уруусу кыргыздын мундуз, кыпчак, коңурат, каңды сы&shy;яктуу уруулар менен бирге байыркы уруулардын бири деп таанылат. К-лар этностук компонент катары кийинки ногой, түркмөн, башкыр, өзбек, азербайжан элдеринин арасында да кезигет. Кытай маалыматтарында (Пиндин Чжуньгээр фанлюэ, Сиюй чжи) К-лардын 17–18-к-да Чыгыш Түркстандын саясий турмушуна жигердүү катышканы айтылат. Генеал. уламыштар б-ча К. уруусу жоош жана меңдуулат деген эки
бөлүкчөдөн туруп, жоош негизги үч уруу – касымсейит, төрөсейит, тынымсейит; меңдуулат таз кушчу, кара кушчу, көк кушчу, кагасты, чилжубут, шараноот, сакалды ж. б. урууларга бөлүнөт. К. урууларынын негизги бөлүгү Талас
өрөөнүнүн баш жагында турушат. Мындан тыш&shy;кары Чүй (Панфилов, Жайыл, Кемин ж. б.), Ысык-Көл (Жети-Өгүз, Тоң, Түп ж. б.), Нарын (Тогуз-Торо, Ак-Талаа, Кочкор ж. б.) обл-тарын&shy;да жана КЭРдин Ак-Чий, Каражүл р-ндорунда жашайт. К. уруусу кыргыз элин түзгөн маанилүү этностук топ болуп эсептелет.


Ад.: Кыргыздар: Санжыра, тарых, мурас, салт. Б., 1991; <i>Абрамзон С. М</i>. Кыргыз жана Кыргызстан тарыхы боюнча тандалма эмгектер. Б., 1999; Материалы по истории кыргызов и Кыргызстана. Т. 1–
2. Б., 2003. 
<p align='right'><i type='author'>Р. Жолдошов.</i></p>
[[Категория:4-том, 597-656 бб]]