КАЗЫ (мусулман өлкөлөрүндө укуктун негизинде иш алып барган адам) барагынын баштапкы кодун көрүү

<b type='title'>КАЗЫ</b> – 1) мусулман өлкөлөрүндө укуктун ж-а үрп-адаттардын негизинде иш алып барган адам (укук таануучу). Орто кылымдарда казылар документ күбөлөндүрүүчүнүн (нотариус) милдетин атка&shy;рып, жетимдерди кароого алышкан же алар үчүн көз салуучу адам дайындашкан; жарандык, кылмыш иштери боюнча өкүмдөрдүн аткарылышын көзөмөлдөп, сот иштерин жүргүзгөн, ошондой эле ди&shy;ний кызматтарды да аткарган. Мусулман уку&shy;гуна байланыштуу иштерге (сот иши) казыдан баш&shy;ка муфтий ж-а аглямдар кирген. Казынын кызма&shy;ты жогорку катмарга таандык болуп, мамле&shy;кеттен айлык алган. Медресени бүтүп, мусул&shy;ман укугун өздөштүргөн, муфтийлердин сыны&shy;нан өткөн адам хан тарабынан казылыкка да&shy;йындалган. 19-кылымда Орто Азия хандыктарында казы сот системасынын түзүлгөнүнө байланыштуу казы-калян (жогорку сот), казы-кузат (улук сот), казы-аскер соту, казы-раис болуп бөлүнгөн. Айрым учурда казылар үй-бүлө, дин ж-а мурастоо иш&shy;терин кароо м-н чектелген. Египет, Тунис, Түркия ж. б. мусулман өлкөлөрүндө шарият сот&shy;торунун жоюлушу м-н казы институттары жабылган. 1927–28-жылдарда Орто Азияда, анын ичинде Кыргызстанда казы сотто&shy;ру биротоло жоюлган; 2) мусулман башкаруу&shy;чуларынын казатта (к. <i>Газават</i>) эрдик иштери үчүн алган ардактуу титулу.

<p align='right'><i type='author'>А. Абазбеков.</i></p>
[[Категория:3-том, 673-784 бб]]