АЗОТ барагынын баштапкы кодун көрүү

'''АЗОТ''' (Nitrogenium), N – ''элементтердин ме''з''гилдик системасынын'' V тобунан орун алган химиялык  элемент. Ат. н. 7, ат. с. 14,0067. Кадимки шартта түссүз, жытсыз <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> даамсыз газ. Абадан бир аз жеңил, эрүү t 209,86°С, кайноо 1195,3°С, тыгыздыгы 1,2506 ''кг/м<sup>3</sup>.''1772‑ж. Д. Резерфорд ачкан. Жаратылышта эркин <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> кошулма түрүндө кездешет. Жер кыртышынын 0,04%ин түзөт. Эркин Азот абанын 78,16% курамын ээлейт. Жаратылышта чили селитрасы түрүндө таралган. Жаныбар белогунун 16-17%ин түзөт. Таза Aзотто жаныбарлар жашай албайт. Бирок ал тиричилик үчүн эң керек элемент. Кычкылтекке караганда сууда аз эрийт, күйүүгө жардам бербейт. Көмүртек, суутек <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> кычкылтек <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> кошулуп, белок заттарын пайда кылат. Жаратылышта эки изотобу <sup>14</sup>N (99,635%) <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> <sup>15</sup>N (0,365 %) бар. Анын молекуласы бири‑бири <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> коваленттик үч байланыш аркылуу бириккен 2 атомдон турат. Ошондуктан молекуласы химиялык жактан туруктуу, жогорку температурада гана металлдар <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> нитриддерди, кычкылтек <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> азот окистерин (NO, N0<sub>2</sub>, N<sub>2</sub>0, N<sub>2</sub>Oӡ, N<sub>2</sub>Oҕ), суутек <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> катализатордун катышуусунда NH<sub>3тү</sub> пайда кылат. Галогендер <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> реакцияга түздөн‑түз кирбейт. Азот лабораторияларда аммоний нитритин жогорку температурада ысытуудан NH<sub>4</sub>N0<sub>2</sub>=N<sub>2</sub>+2H<sub>2</sub>0, өнөр жайда суюк абаны буулантып айдоо жолу <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> алынат. Негизинен аммиакты синтездөөдө, азот кислотасын, жер семирткичтерди, жарылгыч заттарды алууда колдонулат. Эркин Азот химиялык  <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> металлургиялык процесстерде инерттүү чөйрө түзүүдө, термометрлердин боштук аралыгын толтуруу <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> төмөнкү температуpa алууда пайдаланылат.
[[Категория:1-Том]]