АВСТРИЯ-ВЕНГРИЯ барагынын баштапкы кодун көрүү

'''АВСТРИЯ-ВЕНГРИЯ''',  А в с т р и я-В е н г р и я  м о н а р х и я с ы (1867‒1918) ‒ Австрия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Венгриянын бийлөөчүлөрүнүн ортосундагы макулдашуунун (8-февраль 1867-жыл) негизинде түзүлгөн дуалисттик монархия. Венгриянын веналык ''абсолютизмге'' каршылыгынын күчөшү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Австриянын 1859‒66-жылдарда  Италия, Франция <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Пруссия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон согуштарда жеӊилүүсү башында император Франц Иосиф турган Габсбургдар династиясын түзүүгө түрткү болгон. Макулдашуу боюнча  ''Габсбургдар ''монархиясы ‒ Австрия империясы же Цислейтания (Австрия, Чехия, Моравия, Силезия, Истрия, Далмация, Буковина, Крайна, Галиция) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Венгр Королдугу же Транслейтания (Венгрия, Словакия, Хорватия, Трансильвания жана башка жерлер кирген) болуп экиге бөлүнүп, алар Австрия-Венгриянын суверендүү бөлүктөрү деп таанылган, бирок австриялык император (Венгрия үчүн ал король болгон) тарабынан башкарылган <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ар бир мамлекет өз алдынча парламентке (Австрияда ‒ рейхсрат, Венгрияда сейм), башкаруу аппаратына ээ болгон. Тышкы иштер, аскер <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> деӊиз, финансы министрликтери Австрия-Венгрия империясы үчүн жалпы болуп түзүлгөн. Мамлекеттик түзүлүштү тереӊ реформалоонун натыйжасында, Австрия-Венгрия  империясы аянты <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> калкы боюнча Европадагы эӊ ири (Россиядан кийинки), көп улуттуу державага айланган. Австриянын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Венгриянын башкаруучу төбөлдөрү Австрияда ‒ австрия-немецтик, Венгрияда мадьярлардын башка улуттардын үстүнөн үстөмдүгүн сактап турууга аракеттенген. Австрия-Венгриянын курамына кирген башка улуттардын кызыкчылыгына каршы турган империянын улуттук саясаты анын курамындагы элдердин улуттук-боштондук күрөшүнүн жогорулашынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 1-дүйнөлүк согуштун келип чыгуусунун негизги себептерине айланган. 1918-жылы  28-июлда Австрия-Венгрия Сербияга, 6-августта ‒ Россияга согуш жарыялоо <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Германиянын союздашы катары 1-дүйнөлүк согушка кирген. Өлкөдөгү оор саясий-экономикалык кризистер <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 1918-жылы  Австрия-Венгриянын согушта жеӊилүүсү империянын кыйроосуна алып келген. Анын аймагында Австрия, Венгрия, Чехословакия мамлекеттери түзүлгөн, жеринин айрым бөлүктөрү Югославиянын, Румыниянын, Польшанын курамына кирген.
[[Категория:1-Том]]