АМУ-ДАРЫЯ НЕФТЬ-ГАЗ БАССЕЙНИ барагынын баштапкы кодун көрүү

'''АМУ-ДАРЫЯ НЕФТЬ-ГАЗ БАССЕЙНИ'''  – нефть <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күйүүчү газ кендери жаткан ири аймак. Түркмөнстандын борбордук <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чыгыш, Өзбекстандын батыш, Афганистан <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Ирандын түндүк бөлүктөрүндө 420 миң ''км''<sup>2</sup>дей аянтты ээлейт. Алгачкы газ кендери 1953-ж. Түркмөнстанда (Сеталан-Дөбө), 1960-ж. Афганистанда (Етымтаг),1968-ж. Иранда (Хангиран) табылган. 200дөн ашуун нефть <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> газ кендери белгилүү (2005). Алардын негизгилери: Түркмөнстанда – Шатлык, Даулетабад-Донмез, Байрам-Али, Ачак, Саман-Дөбө, Орто-Булак ж. б.; Өзбекстанда – Газлин; Афганистанда – Кожо-Гугердаг, Жаркудук ж. б.;  Иранда – Хангиран юра мезгилдеринин газ-нефтилүү терриген <span cat="ж.кыск" oldv="ж-а">жана</span> карбонат чөкмө тек катмарлары 0,2–4 ''км'' тереңдикте Аму-Дарыя синеклизасын түзүп жатат. Газ кургак, метандуу, курамындагы N<sub>2</sub> 5%ке чейин, СО<sub>а</sub> – 4%, айрым H<sub>2</sub>S – 6%. Нефть майда бүртүкчөлүү, парафиндүү (13%ке чейин), тыгыздыгы 770–900 ''кг/м<sup>3</sup>.''