АДАМ УКУКТАРЫ барагынын баштапкы кодун көрүү

  – адамдын мүдөөлөрүн мыйзам чегинде жүзөгө ашыруу мүмкүндүгү. А. у. табигый ж&#8209;a социал. болуп экиге бөлүнөт. Табигый укуктар – адамдын тиричилигинен келип чыккан (мис., өмүр сүрүү, эркиндикке жетишүү, керт башынын кол тийбестиги ж. б.) укуктары. Социал. укуктар – адамдын мамлекет м&#8209;н өз ара аракет процессинде пайда болгон (мис., билим алууга, эмгектенүүгө, бакубат өмүр сүрүүгө, жарандык алууга, сот адилеттигине баш ийүүгө, эркин жүрүп&#8209;турууга, мүлккө ээ болууга укуктуу). А. у&#8209;нун жоболору улуттук деңгээлде Конституцияда ж&#8209;a мыйзам актыларында (мис., жарандык Кодексте, кылмыштык Кодексте, Жарлыктарда ж. б. атайын мыйзамдарда) каралган. Эл аралык деңгээлде А. у&#8209;н коргоо А. у. ж&#8209;дөгү эл аралык чечимдерде негизделген, ага Адам укуктарынын жалпыга бирдей Декларациясы (10.12. 1948), Экон., социал. ж&#8209;a маданий укуктар тууралуу пакт (12. 12. 1966), Жарандык ж&#8209;a саясий укуктар тууралуу пакт (19.12.1966), Жарандык ж&#8209;a саясий укуктар тууралуу пактынын экинчи факультативдик тиркемесинде (19. 12. 1966) көрсөтүлгөн. А. у. эл аралык конвенцияларда иштелип чыккан адам укуктарын коргоого, кадыр&#8209;баркын кемсинтүүнүн бардык түрүн жоюуга, адамды барымтага кармоого каршы күрөшүүгө, апартеиддик кылмыштардын жолун бөгөп, ал үчүн жаза белгилөөгө ж. б. багытталган. А. у&#8209;н эл аралык деңгээлде коргоо ж&#8209;a көзөмөл иши Эл аралык эмгек Уюмуна, ЮНЕСКОнун Маданият м&#8209;н билим тармагындагы Шериктештик уюмуна, Ден соолукту сактоо уюмуна жүктөлгөн.<br>