КЛАПРОТ барагынын баштапкы кодун көрүү

<b type='title'>КЛА&#769;ПРОТ</b> Генрих-Юлий (11. 10. 1783, Берлин –
27. 8. 1835, Париж) – ориенталист, лингвист,
синолог, академик (1807). Кытай тилине кызы-


гууну гимназиядан баштаган. 1801–02-ж. Гал&shy;ле ун-тинeн классикалык филология б-ча би&shy;лим алгандан кийин Веймар ш-нда немиc ти&shy;линдеги «Азия дүкөнү» («Asiatisches Magazin», 1802) журналынын 1-санын чыгара баштаган. Көп өтпөй Россия ИАнын аскер аспирантура&shy;сына (адъюнктантура) чакырылып (1804), Кы&shy;тайга элчиликти коштоп барууга мүмкүнчүлүк алган (1805). Иркутск, Кяхта ш-нда кыргыз, башкырт, тунгус, якуттардын тили, үрп-адаты м-н таанышып, анын негизинде сөздүктөрдү түз&shy;гөн ж-а ал тилдерди классификациялап, моң&shy;гол, манжур тили б-ча лингв. маалымат жый&shy;наган. Петербургга кайтып келгенде (1807) эк&shy;страординар академик деген наам ыйгарылып, Александр I 300 сомдук пенсия чектеген. Рос&shy;сия ИАнын тапшырмасы м-н Кавказда этногр. изилдөөлөрдү жүргүзүп (1808), анын негизинде жазган «Aзия адабияты, тарыхы жана сөздүгү боюнча архив» («Archiv fur asiatische Litteratur, Geschichte und Sprachkunde») деген эмгегин фран&shy;цуз, немис тилдеринде жарыялаган. 1818-жыл&shy;дан Парижде иштеп, кытай тилинен которууга кошумча түшүндүрмөлөр киргизген. Манжур хрестоматиясын түзгөндүгү үчүн азия тили ж-а ад-ты б-ча профессор наамын алган. Кытай ти&shy;линин кээ бир өзгөчөлүктөрү тууралуу Н. Я. <i>Би&shy;чурин (Иакинф)</i> м-н талаш-тартыш жүргүз&shy;гөн. К-тун эмгегинде кыргыздар ж-дө да кеңири маалымат кезигет.


Ад.: <i>Веселовский Н.</i> Клапрот Ю.-Г. // Русский био&shy;графический словарь (Ибак-Ключарев). СПб., 1897.

<p align='right'><i type='author'>Э. Турганбаев.</i></p>
[[Категория:4-том, 307-352 бб]]