КЕНТАШ ТУЛКУСУ

Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү

КЕНТАШ ТУЛКУСУ – кенташтын ар кандай түрдөгү турпаты. Кенташ м-н ага жанаша орун алган тоо тектердин чек арасы акырындык м-н же кескин өзгөрөт. Ошол себептен кенташтын турпатын так аныктоо бир топ кыйын. Мын­дай учурда сынамык алып, чек арасы такталат. Кенташ тулкусу изометрлүү, жалпак, созулма келет. И з о ­м е т р л ү ү турпаты минералдык заттардын бир жерге топтолушунан пайда болот, мисалы, шток, штокверк, уя. Кичинелери 1–3 мден аш­пайт. Ж а л п а к түрү – катмар, кабат, тарам, линза. Чөкмө кенташтар жөнөкөй ж-а татаал кабаттан турат. Татаалы тоо тектер м-н арала­шып кетет. Т а р а м д а ш к а н тулку мине­ралдык заттардын жаракаларга топтолушунан же мегасоматоз процессинен келип чыгат. Бир нече тарам биригип, к е н т а ш м а м ы с ы н түзөт. Л и н з а – төө буурчак сыяктуу тулку. Эгер кенташ узатасынан созулуп жатса, с о ­з у л м а турпатка ээ болот. Тектоникалык жаракалар­ды бойлой орун алат. Жогорку температурадагы ысык магма, суу буулары, газдардын жарылуу­сунан ж а р ы л у у т ү т ү г ү орун алат, мисалы, Сибирь, Түштүк Африка алмаздуу кимберлит түтүгү, к. Кимберлит.