КАМАР АД-ДИН
КАМАР АД-ДИН (туулган жылы белгисиз – 1390, Кул-и Качур, Моголстан) – Моголстан эмири (1368–90). Дуулат уруусунан. Мухаммед Хайдардын эмгегинде түпкү теги эмир Байдагандан тараганы айтылат. Кийинки аталары Ордоби (Уртуби) болуп, Чагатай ага Кашкарды энчилегендиктен, алардын тукуму Кашкарды бийлеп келген. Туглук Тимурду Моголстанга хан (1347–62) көтөргөн Камар ад-Диндин агасы Пулатчи (Буладжи) эмир болгон. Пулатчи өлгөндө Туглук Тимур анын баласы, 7 жашар Худайдадга улусбеги наамын берген. Камар ад-Дин ага таарынып калып, Туглук Тимур өлгөндөн кийин такка анын уулу Иляс (Илйас) кожону отургузган. Бирок 1363-жылы козголоң чыгарып, бир күндүн ичинде Иляс кожо м-н кошо такка ээ болууга укугу бар ондон ашык мураскорду өлтүргөн. Натыйжада Иле, Чүй сууларынын аралыгы ж-а Ысык-Көл айланасы анын кол алдында калган. Темир («Аксак Темир») бир нече жолу (1375–78, 1383) Камар ад-Динге каршы жүрүш жасап, бирок ээлигин карата алган эмес. 1380-жылы Камар ад-Дин Тимурга каршы туруу ж-а көз карандысыз улус түзүү максатында Алтын ордонун ханы Токтомуш м-н союз (аларга Инга төрө ж-а Хызр кожо да кошулган) түзгөн, бирок максаты ишке ашкан эмес.
Ад.: Бартольд В. В. Дуглат. Соч. Т. 5. М., 1968; Пищулина К. А. Юго-Восточный Казахстан в середине XIV – начале XVI в. А-А., 1977; Караев О. Чагатайский улус. Государство Хайду. Могулистан. Б., 1995; Мухаммед Хайдар Дулати. Тарих-и Рашиди. А. , 1999; Материалы по истории кыргызов и Кыргызстана. Т. 1, Б., 2000.
Т. Асанов.