КҮЙҮКОВА Даркүл

Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
(КҮЙҮКОВА барагынан багытталды)
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү

КҮЙҮКОВА Даркүл [15. 5. 1919, Пишпекке (азыркы Бишкек шаары) жакын Төкөлдөш кыштагы –

20. 3. 1997, Бишкек] – кино жана театр артисти, СССР эл артисти (1967), Кыргыз ССРинин Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыктын лауреаты (1987). Аткаруучулук ишмердиги 1936-жылы Фрунзедеги жаш көрүүчүлөр театрында башталган. 1941-жылдан өмүрүнүн аягына чейин Кыргыз улуттук академиялык драма театрында эмгектенген. Анын чыгармачылыгында өзгөчө татаал мүнөздөгү, эрки күчтүү каармандардын образдары басымдуулук кылган. Аткарган ролдору – Зайнап (А. Токомбаев, «Ант»), Софья (И. Бехтерёв, А. Разумовский, «Суворов кол башчы»), Жаңыл (К. Маликов, А. Куттубаев, «Жаңыл») жана башка образдар эмоциялуулугу, таасын табылган кайталангыс мүнөздөрү, курч сатиралык багыты менен айырмаланган: Курцюс (Л. Тур, «Көмүскө көчөдөгү үй»), Панова (К. Тренёв «Любовь Яровая»), Кабаниха (А. Н. Островский, «Добул»), Милфорд айым (Ф. Шиллер, «Жүзү каралык жана сүйүү»), Ши-Пын (Цао Юй, «Тайфун»), Салкын, Гүлай, Айганыш (К. Жантөшев, «Курманбек») жана башкалар. Образ түзүүдө анын гармониялык бирдиктүүлүгүнө жетишкен жана социалдык маанисине терең кирип, ал чөйрөнүн чыныгы маанисин көтөрүп чыккан Күйүкова жараткан Гонерилья (У. Шекспир, «Король Лир»), Васса (М. Горький, «Васса Железнова»), Сицзу (М. Каору, «Уурдалган өмүр»), Уулбала (А. Токомбаев, «Өлбөстүн үрөнү»), Ли (Т. Абдумомунов, «Таалай гүлдестеси»),

Д. Күйүкова – Толгонай, Ч. Айтматов. «Саманчынын жолу» спектаклинен көрүнүш, 1965.


Зулайка (Ш. Сады­бакасов «Ак боз ат»), Зукеш (М. Байжиев «Балдар бойго жеткенде») жана башка ролдору анын ички драматизмге бай зор темпераментине ээ. Толгонай (Ч. Айтматов боюнча, «Саманчынын жолу») Күйүкованын эң бийик актёрлук чеберчилиги менен оптимизминен жаралган эң күчтүү жана таасирлүү, салмактуу жана монументалдуу образ. Кийинки мыкты ролу – Сур эчки (М. Байжиев, «Байыркы жомок») жана башкалар.

Д. Күйүкова – жеңе. «Биринчи мугалим» тасмасынан бир көрүнүш.

«Манастын уулу Семетейдеги» (Ж. Садыков) Чыйырдынын ролу үчүн мамлекеттик сыйлыкка татыган. Күйүкова кинодо да («Биринчи мугалим», «Аптап», «Ак кеме», «Аталар өрөөнү» жана башкалар) бир топ ролдорду жараткан. Кыргыз ССР Жогорку Советинин (8-шайлоо) депутаты болгон. Эмгек Кызыл Туу, Эл Достугу ордендери жана медалдар менен сыйланган.